Powiatowa Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Turku

31 maja obchodzony jest Światowy Dzień Bez Tytoniu – inicjatywa ustanowiona przez Światowa Organizacja Zdrowia, której celem jest zwrócenie uwagi na skutki zdrowotne, społeczne i ekonomiczne używania wyrobów tytoniowych oraz produktów zawierających nikotynę. To także okazja do promowania zdrowego stylu życia i wzmacniania działań profilaktycznych skierowanych szczególnie do dzieci i młodzieży. Hasło tegorocznej kampanii WHO, podobnie jak w roku ubiegłym, brzmi: „Unmasking the appeal – countering nicotine and tobacco addiction” (pol. „Zdemaskować atrakcyjność – przeciwdziałanie uzależnieniom od nikotyny i tytoniu”). Przekaz ten podkreśla konieczność ujawniania mechanizmów marketingowych stosowanych przez przemysł nikotynowy, które mają na celu przyciąganie nowych użytkowników, zwłaszcza ludzi młodych. Kolorowe opakowania, atrakcyjne smaki, działania w mediach społecznościowych czy promocja produktów jako „mniej szkodliwych” to tylko niektóre z metod budowania fałszywego wizerunku nowoczesnych wyrobów nikotynowych.

„Nowe formy – stare pułapki”

W działaniach realizowanych przez Państwową Inspekcję Sanitarną kontynuowane jest hasło „Nowe formy – stare pułapki”, które stało się rozpoznawalnym elementem kampanii prowadzonej w całym kraju. Hasło to zwraca uwagę na fakt, że mimo zmieniającej się formy produktów – takich jak e-papierosy, podgrzewacze tytoniu czy saszetki nikotynowe – mechanizm uzależnienia pozostaje ten sam.

Eksperci podkreślają, że szczególnie niepokojące jest rosnące zainteresowanie nowymi produktami nikotynowymi wśród młodzieży. Wielu młodych ludzi sięga po nie z przekonaniem, że są bezpieczniejsze od tradycyjnych papierosów. Tymczasem badania wskazują, że stosowanie e-papierosów i innych wyrobów nikotynowych może negatywnie wpływać na rozwijający się organizm, układ oddechowy oraz funkcjonowanie mózgu. Dodatkowym zagrożeniem jest szybkie rozwijanie się uzależnienia, które może prowadzić do sięgania po kolejne substancje psychoaktywne.

Każdego dnia przemysł tytoniowy i nikotynowy stosuje starannie zaprojektowane produkty i oszukańcze taktyki, aby przyciągnąć nowe pokolenie użytkowników i zatrzymać istniejących. Jednym z głównych wyzwań związanych ze zdrowiem publicznym jest obecnie atrakcyjność tytoniu, nikotyny i produktów pokrewnych, szczególnie dla młodych odbiorców. Zrozumienie, jak przemysł tytoniowy i nikotynowy manipuluje swoimi produktami i je promuje, jest niezbędne, by przeciwdziałać dezinformacji. Branża konsekwentnie stara się znaleźć sposoby, aby uczynić te produkty atrakcyjnymi, dodając aromaty i inne czynniki, które zmieniają ich zapach, smak lub wygląd. Dodatki te mają na celu zamaskowanie szorstkości tytoniu, zwiększając w ten sposób jego smakowitość, szczególnie wśród młodych ludzi.

Taktyki te mogą przyczynić się do wczesnej inicjacji palenia lub używania nikotyny, co może prowadzić do uzależnienia na całe życie i konsekwencji zdrowotnych. Czyniąc te produkty bardziej atrakcyjnymi, przemysł nie tylko zwiększa bezpośrednią bazę konsumentów, ale także utrudnia rzucenie palenia, przedłużając narażenie na szkodliwe substancje. 

Usunięcie atrakcyjności tych produktów poprzez bardziej rygorystyczne przepisy ma zasadnicze znaczenie dla ochrony obecnych i przyszłych pokoleń przed szkodami. 

DOŁĄCZ DO RUCHU: PODEJMIJ DZIAŁANIE

Więcej informacji o kampanii można znaleźć na stronie Światowej Organizacji Zdrowia (WHO)

Co to są e-papierosy?

E-papieros  - to wyrób, który może być wykorzystywany do spożycia za pomocą ustnika pary zawierającej nikotynę lub pary niezawierającej nikotyny, lub wszystkie elementy tego wyrobu, w tym kartridże, zbiorniki i urządzenia bez kartridża lub zbiornika; papierosy elektroniczne mogą być jednorazowego użytku albo wielokrotnego napełniania za pomocą pojemnika zapasowego lub zbiornika lub do wielokrotnego ładowania za pomocą kartridżów jednorazowych.

Co mogą zawierać e-papierosy?

E-papierosy nie są bezpieczną alternatywą dla tradycyjnych papierosów. Aerozole wytwarzane przez e-papierosy mogą zawierać toksyczne substancje, takie jak:

• glikol propylenowy i glicerynę roślinną, które w drogach oddechowych wykazują działanie toksyczne;
• benzopiren – może wydzielać się podczas procesu podgrzewania glikolu propylenowego czy gliceryny, wykazuje działanie rakotwórcze;
• aldehyd octowy –  może wydzielać się podczas procesu podgrzewania glikolu propylenowego czy gliceryny, substancja rakotwórcza, działająca szkodliwie na wątrobę;
• akroleinę – wydziela się po podgrzaniu liquidu do około 100 - 200 stopni Celsjusza, może wywoływać nowotwory płuc, ma działanie drażniące dla skóry, dróg oddechowych i oczu;
• nikotynę – uzależniającą substancję psychoaktywną;
• aceton – działający drażniąco na skórę;
• syntetyczne aromaty i związki smakowe np. diacetyl – prowadzący do poważnych chorób płuc;
• a także substancje psychoaktywne, takie jak CBD, czyli kannabidiol, związek występujący w konopi.

Jak e-papierosy wpływają na zdrowie?

Używanie e-papierosów może nieść za sobą szereg niekorzystnych zmian w organizmie osób, które z nich korzystają, oraz narażonych na bierne wdychanie, np.:

• podrażnienie oczu, błony śluzowej gardła i jamy ustnej;
• kontaktowe zapalenie skóry, oparzenia;
• EVALI – ostre uszkodzenie płuc charakterystyczne dla użytkowników e-papierosów;
• krwawienie do pęcherzyków płucnych;
• zarostowe zapalenie oskrzelików;
• wzrost ryzyka zachorowania na nowotwory.

Ponadto używanie e-papierosów może wiązać się z:

• zaburzeniami koncentracji, pamięci i nastroju;
• większym prawdopodobieństwem sięgnięcia po tradycyjne papierosy w przyszłości;
• zwiększonym ryzykiem uzależnienia od nikotyny, nawet przy sporadycznym używaniu.

Manipulacje przemysłu tytoniowego

Przemysł tytoniowy stosuje różnorodne strategie marketingowe, aby przyciągnąć młodzież do e-papierosów, w tym:

• projektuje urządzenia przypominające modne gadżety;
• oferuje atrakcyjne smaki, np. owoców czy słodyczy;
• promuje produkty jako „mniej szkodliwe” lub „nowoczesne”;
• organizuje kampanie w mediach społecznościowych z udziałem influencerów;
• promuje przekaz podkreślający „wolność wyboru” czy „styl życia”.

Takie działania to celowa manipulacja – przemysł tytoniowy uzależnia od swoich produktów nowe pokolenia i zapewnia sobie stałych klientów.

Co możesz zrobić?

Jeśli jesteś rodzicem lub opiekunem: rozmawiaj z dziećmi o zagrożeniach związanych z e-papierosami i bądź wzorem do naśladowania.

Jeśli jesteś nauczycielem i wychowawcą: włącz tematykę szkodliwości e-papierosów do zajęć edukacyjnych.

Jeśli jesteś uczniem: bądź świadomy manipulacji marketingowych i podejmuj mądre decyzje dotyczące zdrowia.

Jeśli potrzebujesz pomocy w rzuceniu palenia, możesz skorzystać z infolinii: 801 108 108 – Telefonicznej Poradni Pomocy Palącym

Kampania społeczna

Zachęcamy do śledzenia działań edukacyjnych na stronie Głównego Insektoratu Sanitarnego oraz w mediach społecznościowych GIS, a także wydarzeń tematycznych w środowiskach lokalnych i szkołach.