Powiatowa Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Wieluniu

Europejski tydzień szczepień to już 20 inicjatywa światowej Organizacji Zdrowia (WHO) mająca na celu zwiększenie świadomości społeczeństwa na temat szczepień i ich roli w zapobieganiu szerzenia się chorób zakaźnych. W tym roku przypada w dniach 19-25 kwietnia.

Szczepienia ochronne – dlaczego są ważne?

Szczepienia ochronne są jednym z najważniejszych odkryć w historii medycyny. Są one prostą i tanią, a zarazem bardzo skuteczną i bezpieczną metodą profilaktyki i zwalczania chorób infekcyjnych.

Szczepiąc siebie i swoich bliskich, chronimy także te osoby, których nie można zaszczepić z przyczyn medycznych. Dzięki szczepieniom ochronnym na przestrzeni ostatnich dekad uratowano miliony istnień ludzkich. Ich działanie opiera się na sprawdzonych mechanizmach biologicznych, które pozwalają organizmowi wytworzyć odporność bez konieczności przechodzenia choroby. Według Światowej Organizacji Zdrowia szczepienia każdego roku zapobiegają od 3,5 do 5 milionom zgonów na świecie, chroniąc przed chorobami takimi jak odra, tężec, krztusiec czy grypa.

Szczepienia ochronne są skuteczne i potrzebne dla każdego pokolenia. Chronią na każdym etapie życia – od dzieciństwa po wiek senioralny. W przypadku najmłodszych zapobiegają groźnym chorobom zakaźnym już od pierwszych miesięcy życia. Dorośli dzięki szczepieniom przypominającym utrzymują odporność na choroby, które mogą powrócić wraz z upływem czasu. Prawdopodobieństwo zgonu w przebiegu choroby, której można zapobiegać drogą szczepień, jest u osoby dorosłej 100-krotnie większe niż u dzieci. Natomiast u osób starszych szczepienia zmniejszają ryzyko ciężkiego przebiegu infekcji oraz powikłań, które mogą być szczególnie niebezpieczne w tej grupie wiekowej.

Warto podkreślić, że szczepienia działają nie tylko na poziomie indywidualnym, ale także społecznym. Dzięki nim powstaje tzw. odporność zbiorowiskowa, która chroni osoby, które z różnych powodów nie mogą zostać zaszczepione. Oznacza to, że każda zaszczepiona osoba przyczynia się do bezpieczeństwa całej społeczności.

Dlatego Europejski Tydzień Szczepień przypomina, że profilaktyka poprzez szczepienia jest ważna przez całe życie i powinna być dostosowana do wieku oraz indywidualnych potrzeb zdrowotnych.

Korzystajmy ze szczepień ochronnych, zaufajmy nauce, chrońmy siebie i innych.

 

Na czym polegają szczepienia?

Szczepionka to preparat biologiczny złożony z całego wirusa czy całej bakterii lub z ich fragmentów, które nie wywołują choroby, ale stymulują układ odpornościowy do wytworzenia przeciwciał i komórek odpornościowych. Szczepionka pobudza naturalną reakcję układu odpornościowego i „uczy” organizm, jak uniknąć choroby przy kolejnym kontakcie z danym wirusem lub bakterią, tworząc „pamięć” organizmu dla danej choroby, a jednocześnie nie wywołując jej. Po podaniu szczepionki układ odpornościowy człowieka rozpoznaje antygeny jako obce cząstki. W ten sposób aktywowane są komórki układu odpornościowego, tak by zabijały chorobotwórcze wirusy lub bakterie i wytwarzały ciała skierowane przeciwko nim. W przyszłości, gdy dana osoba zetknie się z prawdziwymi, mogącymi zakażać, wirusami lub bakteriami, układ odpornościowy będzie je „pamiętać”. Wówczas szybko wytworzy odpowiednie przeciwciała i uaktywni właściwe komórki odpornościowe do zabicia wirusa lub bakterii – chroniąc w ten sposób zaszczepioną osobę przed chorobą i jej powikłaniami. Odporność po szczepieniu utrzymuje się wiele lat, a czasem nawet przez całe życie. Różni się w zależności od choroby i rodzaju szczepionki.

W Polsce funkcjonuje Program Szczepień Ochronnych popularnie nazywany Kalendarzem Szczepień, który jest opracowywany i nadzorowany przez Główny Inspektorat Sanitarny. Obejmuje on zarówno szczepienia obowiązkowe, finansowane ze środków publicznych, jak i szczepienia zalecane, które można wykonać dodatkowo w zależności od potrzeb zdrowotnych. Szczepienia obowiązkowe dotyczą głównie dzieci i młodzieży. Dzięki nim możliwe jest skuteczne ograniczanie występowania takich chorób jak odra, krztusiec, polio czy gruźlica. Z kolei szczepienia zalecane, na przykład przeciw grypie lub wirusowi HPV, stanowią ważne uzupełnienie ochrony zdrowia i są szczególnie istotne dla osób z grup ryzyka.

Bezpieczeństwo szczepionek

Bezpieczeństwo szczepionek to jeden z najważniejszych aspektów współczesnej medycyny i zdrowia publicznego. Zanim zostaną dopuszczone do użytku, przechodzą wieloetapowy proces oceny ich skuteczności i bezpieczeństwa. Dzięki temu szczepienia należą dziś do najlepiej przebadanych produktów medycznych. Warto podkreślić, że nadzór nad bezpieczeństwem nie kończy się w momencie wprowadzenia szczepionki na rynek. Funkcjonują specjalne systemy monitorowania działań niepożądanych, które pozwalają szybko wykrywać nawet bardzo rzadkie reakcje. W Polsce nadzór nad produktami leczniczymi sprawuje Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL), który dodatkowo monitoruje bezpieczeństwo szczepionek już po ich wprowadzeniu na rynek. Szczepionki należą do najbardziej rygorystycznie kontrolowanych produktów medycznych.

 

Walka z dezinformacją

Jednym z największych wyzwań współczesnej ochrony zdrowia jest dezinformacja dotycząca szczepień. Fałszywe informacje rozprzestrzeniają się bardzo szybko – szczególnie w mediach społecznościowych – i mogą prowadzić do spadku zaufania do szczepień, a w konsekwencji do wzrostu liczby zachorowań na choroby zakaźne. Jednym z najważniejszych sposobów przeciwdziałania dezinformacji jest edukacja. Dostarczanie jasnych, zrozumiałych i opartych na dowodach naukowych informacji pozwala ludziom podejmować świadome decyzje dotyczące zdrowia. Ważne jest, aby korzystać z wiarygodnych źródeł, takich jak instytucje zdrowia publicznego, lekarze czy publikacje naukowe, zamiast polegać na niesprawdzonych treściach znalezionych np. w internecie. Istotną rolę odgrywa także umiejętność krytycznej oceny informacji. Warto zwracać uwagę na to, kto jest autorem danej treści, czy podaje źródła oraz czy informacje są zgodne z aktualną wiedzą medyczną.

Warto podkreślić, że skutki dezinformacji mogą być poważne. Spadek poziomu wyszczepienia prowadzi do powrotu chorób, które wcześniej były pod kontrolą. Dlatego przeciwdziałanie fałszywym informacjom nie jest tylko kwestią wiedzy, ale także odpowiedzialności społecznej.

Edukacja i świadome podejście do informacji to klucz do podejmowania właściwych decyzji.

 

Źródła:

https://szczepienia.pzh.gov.pl/wszystko-o-szczepieniach/

https://www.who.int/campaigns/world-immunization-week/2026

Program Szczepień Ochronnych na 2026 rok - Główny Inspektorat Sanitarny - Portal Gov.pl