Powiatowa Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna we Wrocławiu

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we Wrocławiu informuje, że na przestrzeni ostatnich dwóch miesięcy odnotował wyraźny, epidemiczny wzrost zachorowań na ostre wirusowe zapalenie wątroby typu A (wzw A). Łącznie od początku roku do 19 czerwca 2026 r. rozpoznano 50 przypadków, wobec zarejestrowanych w latach minionych (2025 – 29; 2024 – 10; 2023 – 8; 2022 – 7; 2021 – 1) nielicznych zachorowań, głównie przypadków „zawleczonych” po podróżach do krajów o pośredniej, wysokiej i bardzo wysokiej endemiczności m. in. Azji Południowej i Południowo-Wschodniej (m. in. Indonezja, Tajlandia, Indie, Sri Lanka), Afryki Subsaharyjskiej (m.in. Angola, Benin, Botswana, Burkina Faso, Czad, Demokratyczna Republika Konga, Dżibuti, Egipt, Kenia oraz Tunezja), Ameryki Łacińskiej (m. in. Bahama, Barbados, Dominikana, Grenada, Haiti, Jamajka, Meksyk, Panama), Ameryki Południowej (m.in. Argentyna, Brazylia, Chile, Kolumbia, Peru, Wenezuela) osób, które uprzednio nie przechorowały wzw A i nie poddały się szczepieniom profilaktycznym przed wyjazdem w obszary wysokiego ryzyka.

Zachorowania rozpoznane w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym im. J. Gromakowskiego we Wrocławiu (Oddział Chorób Zakaźnych), dotyczyły zarówno zameldowanych we Wrocławiu mieszkańców miasta i Powiatu Wrocławskiego (w większości przypadków), jak również osób spoza obszaru odpowiedzialności PPIS we Wrocławiu (innych powiatów województwa dolnośląskiego/innych województw) przebywających w mieście przez kilka dni w tygodniu, w związku z wykonywaną pracą, nauką, bądź inną formą aktywności kulturalno-społecznej, a także w mniej licznych przypadkach osób narodowości obcej lub skierowanych do wrocławskiego szpitala wyłącznie, celem diagnostyki i specjalistycznego leczenia wzw typu A.

PPIS we Wrocławiu prowadzi intensywne postępowanie wyjaśniające, mające na celu określenie źródła oraz dróg transmisji zakażenia. Dotychczas prowadzone działania, nie pozwalają na wykluczenie którejkolwiek z możliwych dróg przenoszenia się zakażenia między ludźmi, ani żadnej z grup wysokiego ryzyka, mogącej mieć kluczowe znaczenie w rozprzestrzenianiu się choroby na terenie Wrocławia. Zarejestrowane na przestrzeni niespełna 6 miesięcy bieżącego roku rozpoznania choroby dotyczą w dużej mierze fekalno-oralnej drogi transmisji zakażenia w wyniku ryzykownych zachowań seksualnych. Średni wiek chorujących to 28 lat.

Wirusowe zapalenie wątroby typu A jest rozlanym wirusowym procesem zapalnym z typowymi objawami chorobowymi wywołanymi uszkodzeniem komórki wątrobowej o przebiegu zależnym od wieku - u dzieci na ogół łagodnym (w 90% bezobjawowy), u osób starszych pełnoobjawowym i cięższym. Okres wylęgania choroby po zakażeniu waha się od 15 do 50 dni, średnio 30 dni. Następnie w okresie prodromalnym (poprzedzającym wystąpienie zasadniczych objawów chorobowych) - trwającym ok. 1 tygodnia – występują głównie objawy grypopodobne i zaburzenia żołądkowo-jelitowe.

W fazie żółtaczkowej - przypadającej na pierwsze dni choroby i trwającej od 1 do kilku tygodni – występuje powiększenie wątroby, wzrost stężenia bilirubiny i aminotransferaz.
Choroba przebiega ciężej i dłużej u chorych o złym ogólnym stanie zdrowia, wyniszczonych, z chorobami przewlekłymi. U około jednego na 500 chorych, choroba przybiera postać galopującą (hepatitis fulminans) z wysoką (ok. 50%) śmiertelnością.

Czynnikiem etiologicznym jest wirus zapalenia wątroby A (HAV) odporny na czynniki zewnętrzne, takie jak: temperatura, substancje chemiczne (np. kwasy, etery). Inaktywowany jest przez gotowanie, autoklawowanie, wysokie stężenia formaliny, promieniowanie UV i środki dezynfekcyjne zawierające chlor.

Zakażenie szerzy się głównie drogą pokarmową, drogą zakażeń typu kałowo-doustnych, przez zakażone produkty żywnościowe (zwłaszcza warzywa, owoce, frutti di mare, produkty nie poddane skutecznej obróbce termicznej) i wodę zakażoną przez osoby wydalające HAV z kałem. Do zakażenia może dojść również, przez kontakty seksualne (oralno-analne). Przez krótki okres HAV wykrywany jest we krwi (potencjalne ryzyko zakażenia drogą krwi) i w okresie wirusemii, również wirus wykrywany jest w wymazach z jamy nosowo-gardłowej i w ślinie (droga kontaktowa).

W ewolucji progresji stanu epidemicznego wyróżnia się grupy zwiększonego ryzyka zakażenia:            

• osoby wyjeżdżające do krajów o bardzo wysokiej, wysokiej i pośredniej endemiczności (dużej liczbie zakażeń i zachorowań lokalnych),
• osoby z najbliższego otoczenia chorego na wirusowe zapalenie wątroby typu A,
• goszczący osoby o niepewnym statusie epidemiologicznym, przyjeżdżające z terenów o wysokiej endemiczności (głównie krajów Europy wschodniej, Azji, krajów Bliskiego Wschodu i Afryki),
• osoby pracujące w styczności ze ściekami (np. służby miejskie),
• chorzy leczeni preparatami krwiopochodnymi,

a także, epidemiologicznie istotne grupy zwiększonego ryzyka i transmisji zakażenia do których należą:

• osoby podejmujące ryzykowne kontakty seksualne,
• osoby uzależnione od środków psychoaktywnych przyjmowanych donosowo lub/i dożylnie.

Szczególnie niebezpieczne z epidemiologicznego punktu widzenia jest zakażenie osoby zatrudnionej przy produkcji i dystrybucji żywności i posiłków (może stanowić to przyczynę mniejszych lub większych epidemii).

W celu ograniczenia ryzyka zakażenia, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we Wrocławiu zaleca osobom zamieszkałym na terenie Wrocławia i Powiatu Wrocławskiego, a także prowadzącym aktywność zawodową i kulturalno-towarzyską na terenie miasta (zwłaszcza osobom z przedstawionych powyżej grup zwiększonego ryzyka zakażenia) stosowanie się do następujących reguł:

• ścisłe przestrzeganie podstawowych zasad higieny (regularne mycie rąk po korzystaniu z toalety, używaniu wspólnych przedmiotów np. pieniędzy, sztućców, przed spożywaniem posiłków – zwłaszcza w trakcie realizacji zakupów i korzystania z telefonu komórkowego),
• utrzymywanie we właściwej czystości urządzeń węzłów sanitarnych (regularna dezynfekcja powszechnie dostępnymi środkami, zawierającymi preparaty chloru),
• unikanie, przynajmniej przez okres 3-ch miesięcy spożywania produktów żywnościowych (zwłaszcza warzyw, owoców, frutti di mare) nie mytych i nie poddanych skutecznej obróbce termicznej, a także pochodzących z niesprawdzonych źródeł, zwłaszcza tzw. małej gastronomii,
• picie wody i mleka po przegotowaniu,
• w przypadku osób uzależnionych od środków psychoaktywnych, przyjmowanych donosowo lub/i dożylnie, bezwzględne przestrzeganie zasady używania wyłącznie własnych, jednorazowych strzykawek, igieł i donosowych rurek inhalacyjnych,
• podejmowanie kontaktów seksualnych wyłącznie z wykorzystaniem skutecznej ochrony barierowej (prezerwatywy),
• osobom – zwłaszcza należącym do jednej z grup ryzyka - u których z niewiadomego powodu wystąpiły dolegliwości charakterystyczne dla okresu prodromalnego, zgłoszenie w trakcie wizyty lekarskiej możliwości zakażenia wirusem HAV, celem przeprowadzenia badań serologicznych i biochemicznych, umożliwiających rozpoznanie choroby we wczesnym okresie i przeciwdziałaniu jej rozprzestrzenianiu się w społeczeństwie.

Najskuteczniejszą jednak metodą zapobiegania wystąpieniu zachorowania, zwłaszcza dla osób udających się w rejony o wzmożonej zachorowalności (wysokiej endemiczności) i będących uczestnikami wysoce ryzykownych zachowań, jest uodpornienie czynne, poprzez realizację szczepień przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu A (szczepienia zalecane), które wykonać można w jednej z placówek służby zdrowia na terenie działania PSSE we Wrocławiu – POZ (podmiocie leczniczym) w którym osoba jest zadeklarowana.