Powiatowa Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Ząbkowicach Śląskich

Wirusowe zapalenie wątroby typu C (WZW C) jest chorobą zakaźną wywoływaną przez wirusa HCV (Hepatitis C Virus). Wirus HCV jest bardziej wrażliwy na działanie wysokiej temperatury oraz promieniowania UV niż wirus HBV. Mimo to nawet niewielka ilość krwi zawierającej cząsteczki wirusa, pozostająca na narzędziach w temperaturze pokojowej, może zachować zdolność zakażania nawet przez 2 miesiące.

Wirus HCV występuje we krwi oraz w niektórych tkankach osoby zakażonej. Do zakażenia dochodzi w wyniku kontaktu z zakażoną krwią, szczególnie gdy dochodzi do przerwania ciągłości tkanek, np. poprzez nakłucie, skaleczenie skóry lub uszkodzenie błony śluzowej. Zakażenie może również nastąpić w wyniku kontaktu z przedmiotami zanieczyszczonymi zakażoną krwią.

Do zakażenia może dojść w szczególności:

1. podczas zabiegów medycznych związanych z naruszeniem ciągłości tkanek, jeżeli nie są przestrzegane procedury zapobiegania zakażeniom (np. zastrzyki, pobranie krwi, zabiegi stomatologiczne, operacje chirurgiczne),
2. podczas wstrzykiwania narkotyków lub innych substancji w celach niemedycznych bez zachowania zasad bezpiecznej iniekcji,
3. w trakcie zabiegów kosmetycznych wykonywanych niesterylnymi, ostrymi narzędziami, takich jak zabiegi medycyny estetycznej, piercing czy tatuaż,
4. w wyniku kontaktu z krwią w sytuacjach zawodowych lub przypadkowych, np. podczas wypadku, bójki czy uprawiania sportów kontaktowych (np. boksu lub judo),
5. podczas wspólnego używania przyborów higienicznych i kosmetycznych, takich jak maszynki do golenia lub inne ostre narzędzia.

Ryzyko zakażenia drogą kontaktów seksualnych uznawane jest za niewielkie. Może ono jednak wzrastać w przypadku uszkodzeń lub stanów zapalnych skóry i błon śluzowych narządów płciowych, odbytu lub jamy ustnej.

Wirus HCV może być również przeniesiony z matki na dziecko w czasie ciąży lub porodu. Ryzyko takiego zakażenia szacuje się na około 6% i zależy m.in. od ilości wirusa we krwi matki, genotypu wirusa oraz przebiegu porodu. Wirus nie przenosi się natomiast podczas karmienia piersią.

Przebieg zakażenia WZW C jest często skryty i mniej charakterystyczny niż w przypadku innych wirusowych zapaleń wątroby. Okres inkubacji wynosi od 1 do 5 miesięcy (średnio 7–8 tygodni). Ostra postać choroby występuje u około 5–10% zakażonych. U około 80% osób infekcja przebiega bezobjawowo, mimo że wirus w tym czasie uszkadza komórki wątroby. U 50–75% zakażonych rozwijają się przewlekłe następstwa choroby, takie jak przewlekłe zapalenie wątroby, marskość wątroby czy pierwotny rak wątroby.

Zakażenie wirusem HCV (WZW typu C) najczęściej przebiega bezobjawowo przez wiele lat, co czyni je "cichą epidemią".

Najczęstsze objawy HCV:

1. Przewlekłe zmęczenie i osłabienie (najczęstszy objaw)
2. Bóle brzucha (w prawej okolicy podżebrowej)
3. Bóle mięśni i stawów
4. Stany podgorączkowe
5. Zaburzenia nastroju (stany depresyjne, "mgła mózgowa")
6. Zaburzenia żołądkowe (brak apetytu, nudności, wymioty)
7. Świąd skóry
8. Rzadziej: żółtaczka (zażółcenie skóry/oczu), ciemny mocz 

Przebieg choroby to:

1. Faza ostra: Może pojawić się 2-12 tygodni po zakażeniu, ale zazwyczaj jest bezobjawowa.
2. Faza przewlekła: Trwa lata bezobjawowo, powoli uszkadzając wątrobę.
3. Zaawansowane stadium: Objawy marskości wątroby (wodobrzusze, obrzęki nóg, łatwe powstawanie siniaków, krwawienia)

Główne zasady profilaktyki HCV:

1. Higiena i sterylność: Korzystaj wyłącznie ze sterylnych lub jednorazowych narzędzi w gabinetach medycznych, kosmetycznych, tatuażu i fryzjerskich.
2. Akcesoria osobiste: Nie używaj wspólnie z innymi osobami maszynek do golenia, żyletek, szczoteczek do zębów, nożyczek, cążków do paznokci czy szczotek do włosów
3. Badania przesiewowe: Wykonaj test anty-HCV (badanie krwi, nie wymaga bycia na czczo), szczególnie jeśli kiedykolwiek byłeś/aś hospitalizowany/a, miałeś/aś zabiegi medyczne lub kosmetyczne.
4. Bezpieczeństwo seksualne: W przypadku jednorazowych lub ryzykownych kontaktów seksualnych stosuj antykoncepcję mechaniczną.
5. Zasady w otoczeniu: W przypadku zakażenia domownika, nie ma potrzeby izolacji, ale należy zachować środki ostrożności, unikając kontaktu z jego krwią. 
6. Obecnie dostępne terapie pozwalają na skuteczne wyleczenie HCV u niemal 98-99% pacjentów, co również stanowi formę profilaktyki (leczenie zapobiega dalszemu rozprzestrzenianiu)

Na świecie żyje obecnie około 240 milionów osób przewlekle zakażonych wirusem HBV oraz 130–150 milionów osób przewlekle zakażonych wirusem HCV. Szacuje się, że każdego roku około 1,4 miliona zgonów jest spowodowanych odległymi następstwami przewlekłych zakażeń wirusami zapalenia wątroby typu B i C, takimi jak marskość wątroby czy rak wątrobowokomórkowy.

Do tej pory nie opracowano szczepionki przeciwko WZW C. Najważniejszą metodą zapobiegania zakażeniu jest badanie krwi i narządów dawców (w Polsce są to standardowe procedury), a także przestrzeganie zasad bezpiecznego wykonywania iniekcji w placówkach medycznych. Istotne znaczenie ma również poddawanie krwi i produktów krwiopochodnych procesom inaktywującym wirusy. 

Żródła informacji:

WIRUSOWE ZAPALENIE WĄTROBY TYPU C (WZW C) - Główny Inspektorat Sanitarny - Portal Gov.pl

Szukaj | PZH