Kampania EFSA - Jak się właściwie obchodzić z żywnością?
09.09.2026
Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) niebezpieczna żywność może zawierać szkodliwe bakterie, wirusy, pasożyty lub substancje chemiczne, które mogą powodować ponad 200 różnych chorób – od biegunki po nowotwory. Odpowiednie przygotowanie żywności znacznie ogranicza ryzyko chorób przenoszonych przez żywność.
Aby chronić bliskich przed chorobami przenoszonymi przez żywność, warto przestrzegać kilku podstawowych zasad higieny. Oto lista zasad:
1. Ręce należy myć przed rozpoczęciem pracy z żywnością, w trakcie jej przygotowywania oraz po skorzystaniu z toalety. Wszystkie powierzchnie i narzędzia kuchenne powinny być czyste i zdezynfekowane. Poprzez utrzymanie czystego środowiska w kuchni nie będzie ona przyciągała szkodników i plan i innych zwierząt.
2. Surowe mięso, drób i owoce morza nie powinny mieć kontaktu z innymi produktami spożywczymi. Najlepiej używać osobnych narzędzi oraz desek do krojenia dla żywności surowej i poddanej obróbce termicznej, a w lodówce przechowywać je oddzielnie, by uniknąć zanieczyszczenia krzyżowego.
3. Kluczowe jest, aby mięso, drób, jaja i owoce morza były dobrze ugotowane. Najlepiej sprawdzać to termometrem – zupy i gulasze powinny osiągnąć temperaturę przynajmniej 70°C. Soki wypływające z mięsa powinny mieć przezroczysty kolor, a ryby nie mogą być różowe w środku. Potrawy należy dokładnie odgrzewać, aby zniszczyć wszelkie bakterie.
4. Nie należy pozostawiać ugotowanych potraw w temperaturze pokojowej na dłużej niż 2 godziny. Gotowaną i łatwo psującą się żywność trzeba szybko schłodzić w lodówce (poniżej 5°C) lub – jeśli ma być spożyta tuż po ugotowaniu – utrzymywać w cieple (powyżej 60°C). Unikaj zbyt długiego przechowywania żywności, nawet w lodówce, ponieważ może to spowodować zagrożenie bezpieczeństwa.
5. Żywność najlepiej rozmrażać w lodówce. W niektórych przypadkach można przygotowywać potrawy bezpośrednio z mrożonek, ale zawsze należy sprawdzić instrukcję przygotowania.
6. Do przygotowywania żywności należy zawsze używać czystej i bezpiecznej wody ze sprawdzonego źródła. Produkty powinny być świeże i pełnowartościowe, a produkty przetworzone, takie jak mleko, powinny być pasteryzowane. Owoce i warzywa, zwłaszcza te jedzone na surowo, trzeba dokładnie umyć. Nie należy spożywać żywności po upływie terminu jej ważności.
Bardzo popularnym przyrządzaniem żywności, szczególnie latem, jest jej grillowanie. Jest to świetny sposób na posiłki na świeżym powietrzu, ale wymaga przestrzegania zasad bezpieczeństwa, by zapobiec chorobom przenoszonym przez żywność.
Oto zasady bezpiecznego grillowania:
1.Należy myć ręce przed kontaktem z żywnością i po kontakcie z surowym mięsem. Narzędzia, deski do krojenia i powierzchnie należy dokładnie czyścić zarówno przed, jak i po użyciu.
2. Surowe mięso, owoce morza i drób należy oddzielić od żywności poddanej obróbce termicznej. Należy używać osobnych naczyń i narzędzi do produktów surowych i tych już upieczonych, by zapobiec zanieczyszczeniu krzyżowemu. Zawsze należy dokładnie czyścić grill po każdym użyciu w celu usunięcia resztek jedzenia, które mogą być siedliskiem bakterii.
3. Najlepiej używać termometru do żywności, aby sprawdzić, czy mięso osiągnęło właściwą temperaturę wewnętrzną. Należy sprawdzić, czy wypływające soki są klarowne. W przypadku ryb należy się upewnić, czy mięso w środku nie jest jeszcze różowe, aby mieć pewność, że ryba została właściwie upieczona.
4. Potrawy należy podawać natychmiast po upieczeniu. Jeśli trzeba je przechować, należy utrzymywać je na grillu w temperaturze powyżej 60°C. Upieczone potrawy, które pozostały niezjedzone powinny być szybko schłodzone – najlepiej w ciągu 2 godzin, aby zapobiec namnażaniu się bakterii.
5. Rozmrażanie powinno odbywać się w lodówce lub kuchence mikrofalowej. Nie należy rozmrażać produktów na blacie kuchennym.
Kolejnym ważnym zagadnieniem jest temat bezpieczeństwa żywności latem, w upalne dni, wymaga on szczególnej uwagi.
W trakcie zakupów warto zapoznawać się z oznakowaniem produktu, w szczególności z warunkami przechowywania i z terminem przydatności do spożycia. Należy również oglądać produkty pod kątem śladów zepsucia czy uszkodzeń, co szczególnie ważne jest w przypadku mięsa, ryb, nabiału oraz przetworów z jaj. Pierwszymi produktami, które należy włożyć do koszyka to produkty suche jak ryż, makaron czy kasze. Produkty znajdujące się w lodówkach oraz mrożone powinniśmy wybierać jako ostatnie. w celu zminimalizowania czasu ich przechowywania w temperaturze otoczenia. Jeżeli sklep jest znacznie oddalony od naszego miejsca zamieszkania, warto zaopatrzyć się w specjalną torbę z izolacją chłodząca. Po powrocie do domu produkty chłodzone powinny jak najszybciej znaleźć się w lodówce lub zamrażarce.
Należy pamiętać o odpowiednim przechowywaniu produktów, zwłaszcza tych łatwo psujących się, takich jak mięso, nabiał, czy sałatki. Utrzymanie odpowiedniej temperatury, zarówno podczas przechowywania w domu, jak i w transporcie, jest kluczowe. Ponadto, dokładne mycie owoców i warzyw oraz unikanie spożywania żywności, która straciła datę ważności, to podstawowe zasady dbania o bezpieczeństwo żywności w lecie.
Źródła: