Powiatowa Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Zduńskiej Woli

Wakacje dla dzieci i młodzieży to zwykle czas odpoczynku, wyjazdów, spotkań ze znajomymi i oderwania od codziennych obowiązków. Jednak wakacyjna swoboda niesie ze sobą również pewne zagrożenia dla zdrowia. To też moment, w którym młodzi ludzie bardziej narażeni są na kontakt z używkami — alkoholem, nikotyną i innymi substancjami psychoaktywnymi. Używki wśród młodzieży są coraz popularniejsze, a statystyki nieubłaganie wskazują na ogromny problem młodych ludzi z uzależnieniami. Po papierosy, a obecnie e-papierosy i alkohol sięgają nawet dzieci. Świadomość przyczyn i skutków sięgania po używki, może stanowić czynnik ochronny.

Dlaczego nastolatki częściej sięgają po używki latem?

Przyczyn jest wiele. Jedną z nich jest niewątpliwie nuda. Brak szkoły i konieczności nauki, które wypełniałyby czas młodym ludziom, sprawia, że przez wiele dni brakuje im konstruktywnego zajęcia. Tę lukę chcą wypełnić, a ograniczona kontrola rodziców, którzy najczęściej są w pracy, sprzyja eksperymentowaniu. Z drugiej strony większa liczba imprez, spotkań ze znajomymi i późne powroty do domu stwarzają okoliczności, w których znacznie łatwiej o używki typu alkohol czy narkotyki. Nie bez znaczenia jest także presja rówieśnicza. Chęć zaimponowania kolegom, sprostania ich oczekiwaniom i zdobycia akceptacji to jedna z kluczowych przyczyn sięgania po używki. Nastolatkom zwykle sięganie po używki kojarzy się z dorosłością, szukaniem swojej własnej drogi i chęcią buntu przeciwko rodzicom — ich nakazom i zakazom.

Cechy osobowości a uzależnienia – obserwuj swoje dziecko

Nie tylko wyżej wymienione przyczyny mogą powodować , że młodzież sięga szczególnie w wakacje po używki. Wtedy mogą się ze względu na różne czynniki zewnętrzne uaktywnić pewne cechy osobowościowe:

• skłonność do katastrofizacji; wówczas używki — zarówno substancje psychoaktywne, jak i internet — są źródłem ucieczki przed zagrożeniami ze świata rzeczywistego,
• brak umiejętności radzenia sobie ze stresem — dla takich osób używki, gry czy internet są źródłem odreagowania napięcia i frustracji, a także formą działań zastępczych, dzięki którym unikają konfrontacji z rzeczywistością,
• niska samoocena,
• brak lub niewystarczające poczucie bezpieczeństwa,
• impulsywność i niestabilność emocjonalna — używki, a w szczególności internet i media społecznościowe pozwalają regulować emocje i pozornie przywracają spokój.

Jak ustrzec dziecko przed używkami?

Niestety jako rodzice nastolatka przestajemy mieć duży wpływ na to, z kim się spotyka i gdzie chodzi. Rodzicom pozostaje budowanie relacji opartych na zaufaniu i szczerości. Muszą też postawić na uważność i odrobinę kontroli. Oto wskazówki dla rodziców, które mogą pomóc uchronić ich dzieci przed używkami i ryzykownymi zachowaniami nie tylko w wakacje:

• Rozmawiaj — nie bój się trudnych tematów seksualności czy używek. Przedstaw konsekwencje zdrowotne stosowania substancji psychoaktywnych. Zwiększaj świadomość swojego dziecka. To kluczowy aspekt profilaktyki.
• Ustal zasady korzystania z internetu, czasu i jakości gier online czy godzin powrotu do domu w czasie wakacji.
• Bądź obecny. W zabieganej codzienności to trudne, to fakt. Jednak w wakacje dzieci w szczególności wymagają Twojej uwagi. Wygospodaruj czas na wspólne spędzenie chociaż godziny. Wypad na rower, do kina czy na łódki zbliży Was do siebie.
• Ucz odpowiedzialności i  asertywności –  Jednym z najważniejszych czynników chroniących  jest umiejętność odmawiania. Warto wspierać młodzież w rozwijaniu asertywności i pewności siebie. Wytłumacz , że nastolatek nie musi robić czegoś tylko dlatego, że inni to robią, podaj przykłady jak asertywnie można odmówić.
• Monitoruj. Nie ma nic złego w tym, że będziesz pytać dziecko, gdzie i z kim jest. Możesz zadzwonić od czasu do czasu z pytaniem, co robi i czy czegoś potrzebuje.
• Bądź czujny i uważny. Obserwuj swoje dziecko i jego zachowanie pod kątem ewentualnych objawów przyjmowania substancji lub uzależnienia. Spadek energii, zaburzenia rytmu snu, nadmierna irytacja, brak koncentracji… to tylko niektóre symptomy, które powinny zapalić czerwoną lampkę alarmową.
• Wsparcie – w przypadku problemów z „dotarciem” do dziecka, skorzystaj z pomocy specjialistów, takich jak np. telefony zaufania.
• Bądź przykładem - Dorośli odgrywają kluczową rolę w kształtowaniu postaw młodzieży. Nastolatki obserwują zachowania rodziców, opiekunów i innych ważnych dla nich osób. Jeśli dorośli sami prezentują odpowiedzialne podejście do zdrowia, radzenia sobie ze stresem i spędzania wolnego czasu, zwiększają szansę, że młodzi ludzie będą postępować podobnie.

 

Im lepszy rodzice mają kontakt z dzieckiem, tym większa jest szansa na uchronienie go przed uzależnieniami. Młodzież w okresie dojrzewania szczególnie potrzebuje wiarygodnych autorytetów, poczucia więzi i przynależności do rodziny. Młody człowiek, który ma poczucie własnej wartości oraz mocne wzorce postępowania będzie miał mniejszą motywację do sięgania po środki odurzające.

Rodzicu uświadom swoje dziecko, że spożywanie alkoholu, palenie papierosów lub e-papierosów czy zażywanie narkotyków prowadzi do uzależnienia, braku kontroli nad własnym życiem, negatywnych konsekwencji zdrowotnych, zarówno w sferze psychicznej jak i fizycznej!

Po środki odurzające młodzież  sięga zwykle wtedy, gdy chce się zrelaksować, odstresować... lub się nudzi. Wakacje temu sprzyjają, dlatego zadbajmy o to, by ten czas odpoczynku nie stał się początkiem uzależnień.

Żródła:

https://www.um.zarow.pl/aktualnosci/n,362354,wakacje-bez-uzywek-jak-chronic-swoje-dziecko.html

https://interfizjo.pl/wakacje-a-uzaleznienie-dzieci-i-mlodziezy/

https://www.gov.pl/web/gis/bezpieczne-wakacje-z-sanepidem-udane-wakacje-to-trzezwe-wakacje

https://poradniauzaleznienia.pl/czytelnia/badania-raporty/polska-mlodziez-a-substancje-psychoaktywne/