Ustanowiono nowy rezerwat przyrody „Klonowska Góra” oraz powiększono rezerwat przyrody „Cisów im. prof. Zygmunta Czubińskiego”
18.09.2026
17 września 2026 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Kielcach - Iwona Kędzierska-Gębska, podpisała zarządzenie ustanawiające kolejny leśny rezerwat przyrody w woj. świętokrzyskim o nazwie „Klonowska Góra”. Powiększony został także rezerwat „Cisów im. prof. Z. Czubińskiego”. Zwiększenie powierzchni objętej ochroną rezerwatową było wynikiem współpracy z różnymi organizacjami ekologicznymi. Propozycje te były również ujęte na tzw. „Shadow List” Klubu Przyrodników, wskazującej cenne przyrodniczo i rekomendowane do objęcia ochroną rezerwatową tereny w Polsce.
Rezerwat przyrody „Klonowska Góra” o powierzchni 49,86 ha, położony jest na terenie gminy Łączna, w powiecie skarżyskim. Celem ochrony rezerwatu jest zachowanie, a w miejscach silniej przekształconych odtworzenie w efekcie spontanicznych procesów, ekosystemów leśnych zbliżonych do naturalnych podlegających nieustannym procesom ekologicznym, ze swoistą dla takich ekosystemów różnorodnością biologiczną na wszystkich jej poziomach, a także zachowanie największego w regionie łysogórskim zimowiska nietoperzy w starej sztolni górniczej.
Obszar ten na „Shadow List” Klubu Przyrodników wskazywany był jako „Sztolnia na Bukowej Górze”, jednak w toku prac nad utworzeniem rezerwatu nazwa ta została zmieniona. Obecna oparta jest na historycznej toponimii tej części Pasma Klonowskiego, zastosowanej w „Topograficznej Karcie Królestwa Polskiego” wydanej w 1839 roku.
Warstwy drzewostanu budowane są głównie przez różnowiekowe buki i jodły, podobnie jak w dużej części podrost, który miejscami jest bardzo gęsty. Średni wiek drzew na obszarze rezerwatu wynosi ok. 90 lat, a najstarsze drzewa – buki i jodły, mają ok. 140 lat. Oprócz tych dwóch gatunków w formie domieszki lub miejscowo spotykane są także inne drzewa, takie jak: olsza czarna, dąb bezszypułkowy, grab pospolity, sosna pospolita, brzoza brodawkowata i świerk pospolity.
Obszar rezerwatu stanowi także istotną ostoję wielu rzadkich gatunków zwierząt. Do najciekawszych z nich należą nietoperze, zimujące w sztolni górniczej, znajdującej się w górnej części północnego zbocza rezerwatu. Ponadto na obszarze rezerwatu stwierdzono rzadkie i chronione gatunków ptaków, m.in. puszczyka uralskiego, który w Polsce, oprócz regionu świętokrzyskiego znany jest tylko z Karpat i Roztocza, a także dzięcioła białogrzbietego, który jest gatunkiem reliktowym lasów naturalnych czy muchołówek: muchołówki białoszyjej i muchołówki małej.
Rezerwat przyrody „Cisów im. prof. Zygmunta Czubińskiego” utworzony został Zarządzeniem Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 15 lipca 1970 r. w sprawie uznania za rezerwat przyrody. Powierzchnia rezerwatu przyrody wynosiła wówczas 40,58 ha.
Po przeprowadzeniu weryfikacji zgłoszonych propozycji do ochrony rezerwatowej wyznaczony został obszar o powierzchni 170,48 ha, obejmujący najlepiej zachowany, a co za tym idzie najcenniejszy przyrodniczo kompleks leśny o reliktowym puszczańskim charakterze. Obecnie rezerwat ma powierzchnię 211,69 ha a jego celem ochrony jest zachowanie, a w miejscach przekształconych odtworzenie, ekosystemów leśnych o cechach naturalnych, kształtowanych i utrzymywanych w wyniku spontanicznych procesów, wraz ze swoistymi dla takich ekosystemów gatunkami roślin, zwierząt i grzybów, w tym rzadkich i chronionych oraz stanowiących komponenty reliktowej, leśnej biocenozy.
Na obszarach graniczących z rezerwatem wyznaczona została otulina obejmująca obszar o powierzchni 287,47 ha, położony na terenie gminy Daleszyce.
Obszar stanowiący rezerwat w pierwotnych granicach oraz jego powiększenie porastają lasy bukowo-jodłowe z udziałem dębu, grabu, klonu zwyczajnego, klonu jaworu, z niewielką domieszką osiki, lipy, sosny, modrzewia, brzozy, olszy i innych gatunków. Tworzą tu one dynamiczny kompleks lasów bukowo-jodłowych, charakterystyczny dla Gór Świętokrzyskich, gdzie zamiennie występują obok siebie i wzajemnie się przenikają lub zastępują, zespoły leśne borów jodłowych i żyznych buczyn, często z udziałem innych gatunków drzew, co w niektórych miejscach zbliża je do zbiorowisk nawiązujących do grądów.
Na przedmiotowym obszarze stwierdzono występowanie licznych gatunków grzybów wielkoowocnikowych, w tym rzadkich i chronionych, m.in.: soplówki bukowej i soplówki jodłowej. Obydwa gatunki związane są ze starymi, zamierającymi i martwymi drzewami. Ponadto rezerwat jest miejscem występowania puszczańskich gatunków bezkręgowców, w tym saproksylicznych, dzięciołów związanych z lasami o naturalnej strukturze wiekowej i przestrzennej i innych rzadkich gatunków roślin i zwierząt.
Prócz wysokich wartości przyrodniczych, rezerwat posiada także walory historyczne – lasy w rejonie Cisowa były miejscem stacjonowania powstańczych oddziałów podczas powstania styczniowego, a także partyzantów podczas drugiej wojny światowej. Na obszarze, który stanowi powiększenie rezerwatu znajduje się pomnik upamiętniający miejsce stacjonowania oddziału Armii Krajowej „Wybranieccy”. Na przełomie lat 1943–1944 stacjonowali tu partyzanci pod dowództwem Mariana Sołtysiaka ps. „Barabasz”.
Formalnie nowe rezerwaty zaczną funkcjonować po 14 dniach od dnia opublikowania zarządzeń w Dzienniku Urzędowym Województwa Świętokrzyskiego.
Tym samym liczba rezerwatów w woj. świętokrzyskim zwiększy się do 84, natomiast łączna powierzchnia rezerwatów wynosić będzie prawie 8,5 tys. ha.
