Regionalna Dyrekcja
Ochrony Środowiska w Łodzi

Liderem pod względem liczby nowych rezerwatów jest województwo pomorskie, gdzie powstało ich aż 23. A liderem powierzchniowym jest województwo świętokrzyskie – ponad 4 tysiące hektarów nowych obszarów chronionych

„Kiedyś mówiło się, że powinniśmy chronić przyrodę dla przyszłych pokoleń. Dziś już wiemy, że trzeba ją chronić tu i teraz, także dla nas samych. To zadanie realizujemy skutecznie w formie nowych i powiększanych rezerwatów, bo jest to ważne z punktu widzenia zmiany klimatu, kryzysu bioróżnorodności oraz ze względów zdrowotnych. Każdy z 200 utworzonych przez nas, od 2024 roku, nowych rezerwatów czy ponad 100 powiększonych to miejsca retencji wody, ostoje roślin i zwierząt, naturalne oczyszczacze powietrza i obszary, gdzie relaks jest skuteczny i bezpłatny”– mówi Paulina Hennig-Kloska, ministra klimatu i środowiska

Ministra Paulina Hennig-Kloska zwraca uwagę na znaczenie rezerwatów jako miejsc gromadzących wodę, co jest ważne zarówno w czasie okresów suszy, jak i ulewnych deszczy.

Jubileuszowy Rezerwat nr 200 to „Dolina Rzeki Małej” w woj. mazowieckim, który obejmuje 133,49 ha oraz 285,89 ha otuliny na terenie gmin Piaseczno i Góra Kalwaria. Ten rezerwat chroni leśne ekosystemy bagienne na torfowiskach niskich, kluczowe dla retencji wody. Największy rezerwat od ponad 20 lat utworzony w tej kadencji to „Bliżyńskie Lasy Naturalne” w woj. świętokrzyskim o powierzchni prawie 3000 ha.

Od początku 2024 roku w województwie łódzkim powstało 12 nowych rezerwatów przyrody, a sześć już istniejących zostało powiększonych. Łącznie najwyższą formą ochrony przyrody objęto dodatkowe 532,54 ha. Województwo łódzkie ma dziś 99 rezerwatów – o 12 więcej niż jeszcze Nowe obszary chronione mają łącznie 322,79 ha, a powiększenia dodały do istniejących rezerwatów 209,75 ha – razem 532,54 ha.

Podobnie jak w innych województwach w Łódzkiem ochroną rezerwatową w tym okresie objęto głównie ekosystemy leśne i borowe, ale wśród nowych rezerwatów regionu znalazły się także torfowiska, źródliska i doliny rzeczne – czyli dokładnie te obszary, o których retencyjnej roli mówi ministra klimatu i środowiska.

Nowe rezerwaty w województwie łódzkim:

• 2024 r. – „Bory nad Pilicą” (23,87 ha), „Rokita” (14,47 ha), „Bagno w Ewinie” (20,80 ha)
• 2025 r. – „Źródliska Borowiny im. Andrzeja Wierciocha” (36,81 ha), „Źródła Ciosenki” (5,64 ha), „Liczydło Górskie w Ewinie” (26,12 ha), „Torfowisko Sowin” (8,34 ha)
• 2026 r. – „Las Topiel” (37,73 ha), „Struga Młynki” (15,38 ha), „Dolina Ceteńki” (70,97 ha), „Dolina Mrożycy w Tadzinie” (18,26 ha), „Janinowski Starodrzew Bukowy im. Hieronima Andrzejewskiego” (44,40 ha)

Największy z nich – „Dolina Ceteńki” – to rezerwat krajobrazowy z licznymi niszami źródliskowymi i meandrującym ciekiem, w którym stwierdzono ponad 200 gatunków roślin naczyniowych i 40 gatunków mszaków. Najmniejszy, „Źródła Ciosenki”, chroni jedno z najwydajniejszych źródlisk Polski Środkowej wypływających z utworów niewęglanowych.

Wśród chronionych obiektów znalazły się stanowiska gatunków i siedliska przyrodnicze wyjątkowe w skali regionu i kraju: reliktowa populacja liczydła górskiego Streptopus amplexifolius w rezerwacie przyrody „Liczydło Górskie w Ewinie”, bory chrobotkowe w rezerwacie przyrody „Bory nad Pilicą”, reprezentujące zagrożone w regionie siedlisko o znaczeniu europejskim czy jedno z największych w centralnej Polsce stanowisk długosza królewskiego Osmunda regalis w rezerwacie przyrody „Bagno w Ewinie”. Ostatni utworzony rezerwat – „Janinowski Starodrzew Bukowy im. Hieronima Andrzejewskiego” – obejmuje najcenniejszy fragment Lasu Janinowskiego z nawet 150-letnimi bukami, rosnącymi przy północnej granicy zasięgu tego gatunku.

Dwa rezerwaty otrzymały patronów zasłużonych dla ochrony przyrody regionu – Andrzeja Wierciocha, wieloletniego Regionalnego Konserwatora Przyrody w Łodzi, oraz Hieronima Andrzejewskiego, pierwszego dyrektora Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Łódzkiego i wieloletniego przewodniczącego Regionalnej Rady Ochrony Przyrody.

Powiększenia istniejących rezerwatów

Powiększono sześć już istniejących na terenie województwa łódzkiego rezerwatów przyrody w wyniku czego ich powierzchnia zwiększyła się blisko 210 ha. Były to: w roku 2024 rezerwaty przyrody „Dębowiec”, „Konewka” i „Las Jabłoniowy” oraz w 2026 r. rezerwaty przyrody „Babsk”, „Jaźwiny” i „Jabłecznik”.

Najbardziej spektakularnie urósł rezerwat „Dębowiec” w Nadleśnictwie Gidle – z 47,10 ha do 205,94 ha, czyli ponad czterokrotnie.

Skąd wzięły sie propozycje 

Działania prowadzone były w ramach kilku równoległych inicjatyw. Największa liczba nowych rezerwatów w Łódzkiem powstała dzięki projektowi Klubu Przyrodników „Rezerwaty przyrody – czas na come back”. Na jego podstawie powstało 8 nowych rezerwatów ale też powiększono 3 już istniejące. Dwa rezerwaty utworzono w ramach inicjatywy Lasów Państwowych „100 rezerwatów na 100-lecie Lasów Państwowych”. Cztery przedsięwzięcia – jedno utworzenie i trzy powiększenia – były własną inicjatywą RDOŚ w Łodzi, a jedno zgłosiło Nadleśnictwo Brzeziny.

"Rezerwaty przyrody to obok parków narodowych najwyższa forma ochrony przyrody a decyzja o ich utworzeniu zawsze poprzedzona jest rzetelną analizą przyrodniczą oraz rozmową z zarządcami terenu, mieszkańcami i organizacjami pozarządowymi. Cieszy mnie, że w ciągu ostatnich dwóch lat w Łódzkiem udało się objąć ochroną ponad 530 hektarów – od torfowisk i źródlisk po ponadstuletnie buczyny i bory chrobotkowe. To obszary, które przez dziesięciolecia czekały na taką decyzję. Jest to o tyle ważne, ze działania nasze wpisują się w zasadę zrównoważonego rozwoju, której celem jest zachowanie przyrody w najmniej zmienionym stanie przyszłym pokoleniom. Ta praca się nie kończy – w opracowaniu mamy kolejne obszary, które będziemy weryfikować pod względem zasadności tworzenia nowych rezerwatów przyrody" – mówi Grzegorz Socha, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Łodzi.