Regionalna Dyrekcja
Ochrony Środowiska w Łodzi

Jubileuszowa konferencja była okazją do przypomnienia historii jednej z najważniejszych inwestycji hydrotechnicznych w centralnej Polsce, a także do rozmowy o współczesnych wyzwaniach związanych z gospodarowaniem wodą, ochroną przeciwpowodziową, retencją, zmianami klimatu oraz ochroną ekosystemów wodnych.

Wydarzenie zgromadziło przedstawicieli administracji publicznej, gospodarki wodnej, środowisk naukowych i branży hydrotechnicznej. W wydarzeniu uczestniczył Tomasz Zadworny p.o. Naczelnika Wydziału Ochrony Przyrody i Obszarów Natura 2000 Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Łodzi. Podczas pierwszego dnia konferencji poruszono m.in. kwestie przyszłości gospodarki wodnej w Polsce oraz roli zbiorników retencyjnych w warunkach zmieniającego się klimatu. W ramach panelu dyskusyjnego eksperci rozmawiali o nowoczesnym podejściu do retencji zbiornikowej i jej znaczeniu dla bezpieczeństwa wodnego. Jedną z sesji poświęcono  współczesnym procesom hydrologicznym, zmianom klimatycznym oraz funkcjonowaniu dolin rzecznych i mokradeł, a także nowoczesnej infrastrukturze hydrotechnicznej oraz jej wpływowi na środowisko i bezpieczeństwo wodne.

40 lat historii i znaczenia Zbiornika Jeziorsko

Zbiornik Jeziorsko powstał jako odpowiedź na rosnące w drugiej połowie XX wieku potrzeby związane z zaopatrzeniem w wodę, rolnictwem, przemysłem, energetyką oraz ochroną przeciwpowodziową. Kluczowym etapem przygotowania inwestycji była Uchwała Rady Ministrów nr 43 z 1969 r., natomiast budowę rozpoczęto w 1975 r.

Realizacja przedsięwzięcia znacząco zmieniła krajobraz doliny Warty. W ramach inwestycji powstała m.in. zapora czołowa o długości 2730 metrów, trzy zapory boczne, dwie zapory cofkowe oraz sześć pompowni. Konieczne było również przełożenie koryta rzeki Pichny. Przygotowania do budowy obejmowały szeroko zakrojone badania archeologiczne prowadzone na 193 stanowiskach na obszarze około 40 km².

20 września 1986 r. Zbiornik Jeziorsko został przekazany do wstępnej eksploatacji. Pierwsze pełne napełnienie zbiornika nastąpiło w marcu 1992 r., a całe przedsięwzięcie, wraz z uruchomieniem elektrowni wodnej, zakończono pod koniec 1996 r.

Obecnie Jeziorsko jest największym zbiornikiem retencyjnym w centralnej Polsce. Przy maksymalnym piętrzeniu jego powierzchnia wynosi 36,65 km², a całkowita pojemność sięga 202,8 mln m³ wody.

Ważna rola w ochronie przeciwpowodziowej i podczas suszy

Jednym z podstawowych zadań Zbiornika Jeziorsko jest retencjonowanie wody i ograniczanie zagrożenia powodziowego w dolinie Warty. Szczególnym sprawdzianem możliwości obiektu była powódź w maju i czerwcu 2010 r. W kulminacyjnym momencie dopływ do zbiornika wynosił około 482 m³/s. Odpowiednie gospodarowanie odpływem pozwoliło na zretencjonowanie znacznej części fali powodziowej.

Zbiornik odgrywa również istotną rolę w okresach niskich przepływów i suszy hydrologicznej. Zgromadzone zasoby mogą być wykorzystywane do podtrzymywania odpowiednich przepływów w Warcie, co ma znaczenie zarówno dla gospodarki wodnej, jak i funkcjonowania ekosystemów rzecznych.

Jeziorsko – infrastruktura i przyroda

W ciągu czterech dekad funkcjonowania zbiornik stał się nie tylko ważnym elementem systemu gospodarowania wodami, ale również cennym obszarem przyrodniczym.

W południowej, cofkowej części zbiornika znajduje się rezerwat przyrody „Jeziorsko”, chroniący cenne siedliska oraz miejsca występowania ptaków wodnych i wodno-błotnych. Obszar ten jest również częścią sieci Natura 2000. Zmienny poziom wody powoduje okresowe odsłanianie płycizn i powierzchni błotnistych, które stanowią ważne miejsca żerowania i odpoczynku dla ptaków migrujących.

Tym samym historia Jeziorska pokazuje, że współczesne gospodarowanie wodami musi uwzględniać zarówno potrzeby związane z bezpieczeństwem wodnym i przeciwpowodziowym, jak i ochronę wartości przyrodniczych.

Jubileusz jako okazja do spojrzenia w przyszłość

40-lecie Zbiornika Jeziorsko stało się okazją nie tylko do przypomnienia historii powstania i funkcjonowania obiektu, ale także do rozmowy o jego przyszłości. Kolejne dekady będą wymagały łączenia celów gospodarki wodnej, ochrony przeciwpowodziowej i przeciwdziałania skutkom suszy z potrzebami ochrony środowiska i zachowania cennych ekosystemów.

 

Zdjęcie: RZGW w Poznaniu