Polska w Radzie Europy

Wizyta A. Poczobuta w Strasburgu rozpoczęła się udziałem w specjalnej ceremonii rozdania nagrody im. Sachrowa – wydarzenie miało miejsce w Parlamencie Europejskim.

W trakcie wystąpienia przed Komitetem, A. Poczobut podkreślił, że na jego historię należy patrzeć przez pryzmat mniejszości polskiej na Białorusi. Wskazał, że jego działania na rzecz mniejszości obejmują oświatę – naukę języka, kulturę i ochronę miejsc pamięci. Poinformował zebranych delegatów, że Związek Polaków na Białorusi istnieje 38 lat, z czego 21 jako organizacja nielegalna, narażona na szykany i represje, a jego historia jest apogeum tej sytuacji. Wskazał na konflikt wartości, gdzie mniejszość polska dąży do wartości europejskich, a białoruski reżim do sowietyzacji. Według dziennikarza, sytuacja mediów niezależnych na Białorusi jest tragiczna, nie istnieją wolne media, a wszelkie komentarze w intranecie mogą być podstawą do prześladowań i skazania na pobyt w łagrze. Do publikacji zakazanych należy Katechizm Małego Polaka, który został na Białorusi uznany za dowód winy w kontekście propagowania separatyzmu. Reżim białoruski nie ustaje w wysiłkach na rzecz prześladowań, pomimo zwolnienia jego i innych osób z więzienia, w tym samym czasie aresztowane są kolejne osoby. Wszystkie te działania prowadzą do wniosku, że Białoruś stoi u progu totalitaryzmu.
Wystąpienie Andrzeja Poczobuta spotkało się z dużym zainteresowaniem delegacji, które pytały o możliwość oddziaływania na władze w Białorusi oraz o sytuację mniejszości polskiej.

Zainteresowanie Rady Europy sytuacją Białorusi pozostaje niezmiennie jednym z istotnych pól aktywności od lat 90-tych. Po rozpoczęciu pełnoskalowej agresji Rosji na Ukrainę w lutym 2022 roku, Komitet Delegatów Ministrów postanowił również zawiesić wszelką współpracę z władzami białoruskimi. Trwa jednak współpraca z białoruskim społeczeństwem obywatelskim i siłami demokratycznymi na wygnaniu, zwłaszcza z młodzieżą, niezależnymi mediami i obrońcami praw człowieka. We wrześniu 2022 r. podjęto decyzję o powołaniu Grupy Kontaktowej Rady Europy ds. Współpracy z Białoruskimi Siłami Demokratycznymi i Społeczeństwem Obywatelskim. Grupa spotkała się po raz pierwszy dwa miesiące później, a dynamika działań utrzymała się dzięki przyjęciu Deklaracji ze szczytu Rady Europy w Reykjaviku z 2023 r., w której podkreślono potrzebę współpracy oraz zobowiązanie do kontynuowania prac grupy kontaktowej.