Polska w Radzie Europy

Wizyta Andrzeja Poczobuta w Strasburgu rozpoczęła się od udziału w specjalnej ceremonii rozdania nagrody im. Sachrowa – wydarzenie miało miejsce w Parlamencie Europejskim.

W trakcie wystąpienia przed Komitetem Ministrów Rady Europy, Andrzej Poczobut podkreślił, że na jego historię należy patrzeć przez pryzmat mniejszości polskiej na Białorusi. Wskazał, że jego działania na rzecz mniejszości obejmują oświatę, naukę języka, kulturę i ochronę miejsc pamięci. Poinformował zebranych delegatów, że Związek Polaków na Białorusi istnieje 38 lat, z czego 21 jako organizacja nielegalna, narażona na szykany i represje, a jego historia jest apogeum tej sytuacji. Wskazał na konflikt wartości, gdzie mniejszość polska dąży do wartości europejskich, a białoruski reżim do sowietyzacji. Według dziennikarza, sytuacja mediów niezależnych na Białorusi jest tragiczna, nie istnieją wolne media, a wszelkie komentarze w intranecie mogą być podstawą do prześladowań i skazania na pobyt w łagrze. Do publikacji zakazanych należy Katechizm Małego Polaka, który został na Białorusi uznany za dowód winy w kontekście propagowania separatyzmu. Reżim białoruski nie ustaje w wysiłkach na rzecz prześladowań, pomimo zwolnienia jego i innych osób z więzienia, w tym samym czasie aresztowane są kolejne osoby. Wszystkie te działania prowadzą do wniosku, że Białoruś stoi u progu totalitaryzmu.
Wystąpienie Andrzeja Poczobuta spotkało się z dużym zainteresowaniem delegacji, które pytały o możliwość oddziaływania na władze w Białorusi oraz o sytuację mniejszości polskiej.

Zainteresowanie Rady Europy sytuacją Białorusi pozostaje od lat 90-tych niezmiennie jednym z istotnych pól aktywności. Po rozpoczęciu pełnoskalowej agresji Rosji na Ukrainę w lutym 2022 roku, Komitet Delegatów Ministrów postanowił również zawiesić wszelką współpracę z władzami białoruskimi. Prowadzona jest jednak współpraca z białoruskim społeczeństwem obywatelskim i siłami demokratycznymi na wygnaniu, zwłaszcza z młodzieżą, niezależnymi mediami i obrońcami praw człowieka. We wrześniu 2022 r. podjęto decyzję o powołaniu Grupy Kontaktowej Rady Europy ds. Współpracy z Białoruskimi Siłami Demokratycznymi i Społeczeństwem Obywatelskim. Grupa spotkała się po raz pierwszy dwa miesiące później, a dynamika działań utrzymała się dzięki przyjęciu Deklaracji ze szczytu Rady Europy w Reykjaviku z 2023 r., w której podkreślono potrzebę współpracy oraz zobowiązanie do kontynuowania prac grupy kontaktowej.