Podkarpacki Urząd
Wojewódzki w Rzeszowie

W latach 2024–2025, dzięki ścisłej współpracy z administracją rządową, instytucjami okołorolniczymi oraz organizacjami rolniczymi, wdrożono szereg instrumentów wsparcia finansowego, organizacyjnego i legislacyjnego, będących odpowiedzią na postulaty zgłaszane podczas protestów rolniczych.

Realizacja porozumień z Medyki i Jasionki

Działania podejmowane przez administrację rządową były bezpośrednią realizacją postulatów zawartych w porozumieniu przyjętym 6 stycznia 2024 r. w Medyce oraz uzgodnień wypracowanych 19 marca 2024 r. w Jasionce. Ich celem było przeciwdziałanie skutkom kryzysu na rynkach rolnych, poprawa płynności finansowej gospodarstw oraz ochrona krajowego rynku przed niekontrolowanym importem.

Jednym z pierwszych wdrożonych działań było uruchomienie dopłat do kukurydzy. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w dniach od 22 do 29 lutego 2024 r. przyjmowała wnioski o pomoc. W województwie podkarpackim złożono 13 757 wniosków, a łączna kwota wsparcia wyniosła 48 950 046 zł, co potwierdza skalę problemu oraz duże zainteresowanie producentów tą formą pomocy.

Równolegle zwiększono akcję kredytową dla kredytów płynnościowych. Od 22 lutego 2024 r. ARiMR udostępniła bankom limity linii kredytowych, co umożliwiło rolnikom uzyskanie środków na bieżące funkcjonowanie gospodarstw w okresie trudnej sytuacji rynkowej.

Podatek rolny i ochrona rynku krajowego

W odpowiedzi na postulaty rolników dotyczące wzrostu obciążeń fiskalnych opracowano projekt ustawy o zwrocie części podatku rolnego za 2024 r., który zakładał rekompensatę różnicy wynikającej ze wzrostu ceny żyta przyjmowanej do naliczania podatku. Pomimo że projekt nie wszedł w życie z uwagi na brak zabezpieczenia środków w budżecie państwa, problem został formalnie zgłoszony i przeanalizowany na szczeblu rządowym.

Jednocześnie, w trosce o stabilność rynku rolnego, utrzymano embargo na import wybranych produktów rolno-spożywczych z Ukrainy, wprowadzone rozporządzeniem z 15 września 2023 r. Zakaz obejmuje m.in. zboża, kukurydzę, rzepak, słonecznik, mąkę, otręby, śrutę i makuchy. Dopuszczony jest wyłącznie tranzyt przez terytorium Polski, pod warunkiem zakończenia go w portach morskich lub poza granicami kraju.

Równolegle zwiększono liczbę i zakres kontroli importowanych produktów, prowadzonych przez właściwe inspekcje, co miało na celu zapewnienie bezpieczeństwa żywnościowego i ochronę interesów krajowych producentów.

Dopłaty do zbóż i działania stabilizujące rynek

Kolejnym istotnym elementem wsparcia było uruchomienie dopłat dla producentów zbóż. Na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 25 kwietnia 2024 r. pomocą objęto rolników, którzy w okresie od 1 stycznia do 31 maja 2024 r. sprzedali pszenicę, żyto, jęczmień, pszenżyto lub mieszanki zbożowe.

Stawki pomocy wynosiły:

• 200 zł za tonę zbóż sprzedanych w okresie od 1 stycznia do 10 marca 2024 r.,
• 300 zł za tonę zbóż sprzedanych od 11 marca do 31 maja 2024 r.,
  w przeliczeniu na 1 ha upraw.

Pomoc miała charakter doraźny i była ukierunkowana na zmniejszenie nadwyżek zbóż zalegających na rynku.

Zmiany w Zielonym Ładzie uwzględniające postulaty rolników

W wyniku intensywnych rozmów prowadzonych przez stronę polską z Komisją Europejską, a także postulatów zgłaszanych przez rolników podczas protestów, wprowadzono istotne modyfikacje w zasadach Europejskiego Zielonego Ładu.

Do kluczowych zmian należało:

– zniesienie w 2024 r. obowiązku ugorowania 4% gruntów ornych, a od 2025 r. wprowadzenie tej praktyki jako dobrowolnego ekoschematu,

– możliwość wyboru między dywersyfikacją upraw a zmianowaniem,

– uproszczenie zasad dotyczących utrzymania okrywy glebowej oraz większa elastyczność w ustalaniu okresów jej obowiązywania,

– zwolnienie gospodarstw do 10 ha użytków rolnych z sankcji związanych z warunkowością,

– odstąpienie od planowanego ograniczenia stosowania środków ochrony roślin.

Jednocześnie kontynuowany jest przegląd kolejnych zapisów Zielonego Ładu w ramach dialogu Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z organizacjami rolniczymi.

Szeroki system pomocy klęskowej w latach 2024–2025

W latach 2024–2025 sukcesywnie uruchamiano programy wsparcia dla producentów rolnych dotkniętych skutkami niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, takich jak susza, przymrozki wiosenne, grad, deszcz nawalny, powódź czy huragan.

Pomoc obejmowała zarówno:

– dopłaty obszarowe uzależnione od wysokości strat (od 250 zł do 6 000 zł na 1 ha),

– wsparcie dla rodzin rolniczych zagrożonych utratą płynności finansowej,

– specjalne programy pomocowe dla sadowników i producentów owoców.

Środki pochodziły zarówno z budżetu krajowego, jak i z funduszy Unii Europejskiej, w tym z nadzwyczajnej pomocy przyznanej przez Komisję Europejską.

Zespół ds. rolnictwa i obszarów wiejskich – systematyczna praca i realne efekty

W styczniu 2024 r., z inicjatywy Wojewody Podkarpackiego Teresy Kubas-Hul, powołano Zespół ds. rolnictwa i obszarów wiejskich, w skład którego weszło 26 przedstawicieli środowisk rolniczych oraz organizacji branżowych. Zespół stał się stałym forum wymiany informacji, diagnozowania problemów i wypracowywania rekomendacji.

W 2024 r. i 2025 r. odbyło się 19 posiedzeń zespołu. Tematyka spotkań obejmowała m.in.:

– sytuację na granicy z Ukrainą,

– kontrole w gospodarstwach rolnych,

– gospodarkę łowiecką i szkody wyrządzane przez zwierzęta,

– gospodarkę wodną i konflikty człowiek–dzika przyroda,

– funkcjonowanie ARiMR, KRUS i instytucji kontrolnych,

– płatności bezpośrednie, ekoschematy i inwestycje w ramach WPR,

– potrzebę opracowania Krajowej Polityki Rozwoju Obszarów Wiejskich,

– stanowisko wobec umowy UE–Mercosur.

Wszystkie postulaty zgłaszane przez członków Zespołu były systematycznie przekazywane do właściwych ministerstw, urzędów centralnych oraz instytucji odpowiedzialnych za realizację polityki rolnej.

Wspólny cel – stabilne i bezpieczne rolnictwo

Podjęte działania potwierdzają, że konsekwentny dialog, partnerska współpraca i szybka reakcja administracji rządowej są kluczowe dla skutecznego wsparcia rolnictwa. Zaangażowanie Wojewody Podkarpackiego Teresy Kubas-Hul oraz aktywność Zespołu ds. rolnictwa i obszarów wiejskich przyczyniły się do wdrożenia realnych rozwiązań odpowiadających na potrzeby producentów rolnych oraz wzmacniających bezpieczeństwo żywnościowe regionu.