Polsha O’zbekistonda

Siyosiy hamkorlik

Polsha Respublikasi O‘zbekiston Respublikasi mustaqilligi e’lon qilingandan so‘ng, 1992-yil 19-martda diplomatik munosabatlar o‘rnatdi. Polsha Respublikasining Toshkent shahridagi Elchixonasi 1995-yildan buyon faoliyat yuritmoqda. 

O‘zbekiston Respublikasining Polshadagi Elchixonasi Varshava shahrida 2003-yildan beri faol. 2015-yil 18-dekabrdan Bahrom BABAYEV vaqtinchalik ishlar vakili (Chargé d'affaires) etib tayinlangan, 2019-yil 11-iyuldan esa O‘zbekiston Respublikasining Favqulodda va Muxtor Elchisi maqomiga ega.

Diplomatik aloqalarning dastlabki yillarida davlat rahbarlarining tashriflari bo‘lib o‘tgan: 2002-yilda A. Kvasnevskiyning Toshkentga tashrifi, 2003-yilda Islom Karimovning Varshavaga tashrifi. 2005–2009-yillarda siyosiy aloqalar cheklangan edi (Andijon voqealari ortidan YeI sanksiyalari joriy etilgan).

2010-yildan boshlab Tashqi ishlar vazirliklari o‘rinbosarlari darajasida siyosiy maslahatlashuvlar tiklandi. 2018-yil iyun oyida Toshkentda TIV o‘rinbosarlari – janob Andjey Papej va janob Dilshod Axatov uchrashdi.

2019-yil yanvar–fevral oylarida O‘zbekiston Respublikasi Xavfsizlik kengashi kotibi Viktor Maxmudov boshchiligidagi delegatsiya Polsha Milliy xavfsizlik byurosi rahbarining taklifi bilan Varshavaga tashrif buyurdi. Tashrif davomida delegatsiya a’zosi janob Dilshod Axatov Polsha TIV o‘rinbosari B. Sixotskiy bilan uchrashdi.

2019-yil aprel oyida janob Marçin Pshidach va janob Dilshod Axatov Buxarestda BMTning barqaror rivojlanish konferensiyasida muzokaralar olib bordilar. 2019-yil iyul oyida Toshkentda TIV o‘rinbosarlari darajasida siyosiy maslahatlashuvlar bo‘lib o‘tdi (janob Marçin Pshidach va janob Dilshod Axatov).

So‘nggi oylarda ikki tomonlama munosabatlar jonlanib, O‘zbekiston Respublikasining Yevropa Ittifoqi davlatlari bilan siyosiy va iqtisodiy aloqalarni faollashtirishga bo‘lgan intilishi sezilmoqda.

2017-yil iyun oyida O‘zbekistonga Polsha Bosh vaziri Kanselyariyasi davlat kotibi Anna-Mariya Anders tashrif buyurdi. 2017-yil oktyabr oyida Polsha Seymida Polsha–O‘zbekiston parlament guruhi tashkil etildi.

Shuningdek, 2017-yilda O‘zbekiston Respublikasi Polshaning BMT Xavfsizlik kengashiga a’zo etib saylanishi uchun uning nomzodini qo‘llab-quvvatladi.

2019-yil 1-fevraldan O‘zbekiston Respublikasi 45 ta davlat, jumladan Polsha fuqarolari uchun 30 kungacha vizasiz kirish tartibini joriy qildi.
 

Iqtisodiy hamkorlik

2017-yilda Polsha–O‘zbekiston savdo aylanmasi 130,6 mln dollarni tashkil etdi (eksport — 78,5 mln $, import — 52,1 mln $), bu Polshaning mintaqadagi asosiy hamkoriga – Qozog‘istonga nisbatan 10 barobar kam.

Polsha va O‘zbekiston o‘rtasidagi savdo aylanmasi 2018-yilda 206,1 mln yevroga yetdi. Polsha eksporti 2018-yilda 130 foizdan ko‘proqga o‘sdi (69,5 mln yevrodan 160,2 mln yevroga), bu polshalik kompaniyalar uchun dunyo bo‘yicha eng yaxshi ko‘rsatkichlardan biridir. Import esa 2017-yil darajasida qoldi (~46 mln yevro). 

2019-yilda Polsha eksportida yuqori o‘sish davom etdi: 2019-yil 1-choragida eksport 45,7 mln yevroga yetdi (83% o‘sish), import esa 11,4 mln yevro bo‘lib, o‘tgan yil darajasida qoldi.

O‘zbekiston bozori, odatda, polsha mahsulotlariga ochiq bo‘lgani sababli savdo hamkorligini kengaytirish uchun katta salohiyat mavjud.
 

Madaniy hamkorlik

O‘zbekiston hududida general V. Anders armiyasiga tegishli 17 ta polyak harbiy qabristoni mavjud. Ular 2001–2010-yillar oralig‘ida Polsha Respublikasining Kurash va Shahidlik xotirasi kengashi tashabbusi va mablag‘lari hisobiga qurilgan.

Hozirda bu qabristonlarga Polsha Madaniyat va Milliy meros vazirligi homiylik qiladi. O‘zbekiston tomoni polyaklarning dafn joylarini asrash bilan bog‘liq barcha tashabbuslarni ijobiy qo‘llab-quvvatlamoqda.

Polsha Elchixonasi sa’y-harakatlari bilan potensial polyak askarlari dafn etilgan bir nechta yangi joylar topildi.

2018-yil 2-may kuni Toshkentdagi Qatag‘on qurbonlari xotira muzeyida Polsha Elchixonasi tomonidan “General V. Anders armiyasi — Umid yo‘li O‘zbekiston orqali” nomli ko‘rgazma ochildi.

2018-yil 8-iyunda TIV o‘rinbosari Andjey Papej tashrifi chog‘ida ko‘rgazma Buxoro shahrida ham namoyish etildi. Delegatsiya tarkibida Xalq xotirasi instituti vakillari ham bor edi (janob Kazimir Bednarek boshchiligida).

Qatag‘on qurbonlari muzeyi bilan muzokaralar olib borilib, muzey arxivlari va stalinizm davri repressiyalari bo‘yicha hamkorlik qilish imkoniyatlari ko‘rib chiqildi. 2018-yil kuzida Polshada o‘tkazilgan uchrashuvda ikki muassasa o‘rtasida hamkorlik bo‘yicha dastlabki kelishuvga erishildi. Bu qo‘shma tarixiy tadqiqotlar uchun muhim qadam bo‘lishi mumkin.
 

Ilmiy hamkorlik

Oliy ta’lim va ilmiy tadqiqotlar sohasidagi hamkorlik jadal rivojlanmoqda. 2019-yilda Polsha oliy ta’lim muassasalari delegatsiyasining O‘zbekistonga tashrifi hamda ta’lim ko‘rgazmasi tashkil etildi, 2020-yil kuziga esa o‘zbek oliy o‘quv yurtlari vakillarining tashrifi rejalashtirilgan. Natijada Polshada o‘qishga bo‘lgan qiziqish keskin ortdi.

Polsha Respublikasining Toshkentdagi Elchixonasi Polsha ilmiy tadqiqotlariga, jumladan Varshava universitetining Arxeologiya instituti va Lyublin texnika universiteti faoliyatiga ko‘mak ko‘rsatdi. 2020-yilda bu ishlar davom ettiriladi.

2015–2019-yillarda Polsha va Latviya Yevropa Ittifoqining 2007-yildan beri Markaziy Osiyo bo‘yicha strategiyasi doirasida faoliyat yuritayotgan YeI–Markaziy Osiyo Ta’lim Platformasining koordinatori vazifasini bajargan. Ushbu platforma O‘zbekiston Respublikasini ham qamrab oladi.