Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Poznaniu

Podczas prowadzonych obserwacji terenowych inspektorzy zwrócili uwagę na liczne skupiska oprzędów występujące na sadach jabłoniowych zlokalizowanych w obrębie dróg gminnych oraz na pojedynczych drzewach umiejscowionych w prywatnych sadach przydomowych. Największe nasilenie występowania szkodnika odnotowano na drzewach, na których w poprzednich sezonach nie prowadzono regularnego monitoringu oraz zabiegów ograniczających liczebność gąsienic.

Namiotnik jabłoniowy jest niewielkim motylem, którego larwy żerują na liściach jabłoni. Charakterystycznym objawem jego obecności są gęste, białe oprzędy przypominające pajęczynę, które mogą obejmować całe gałęzie, a w przypadku silnego porażenia nawet znaczną część korony drzewa. Wewnątrz tych oprzędów rozwijają się liczne gąsienice, intensywnie zjadające liście.

Postać dorosła (motyl):

• długość ciała ok. 1 cm, rozpiętość skrzydeł 20–25 mm,
• przednie skrzydła białe z licznymi czarnymi kropkami ułożonymi w rzędy,
• tylne skrzydła szare, obrzeżone strzępiną.

Gąsienice:

• długość do 18–20 mm,
• żółtawe lub żółtoszare,
• czarna głowa i rzędy czarnych kropek po bokach ciała

• Zimuje w stadium młodej gąsienicy pod osłoną złożonych latem jaj.
• Wiosną gąsienice wgryzają się do młodych liści i rozpoczynają żerowanie.
• Po kwitnieniu tworzą charakterystyczne białe oprzędy („namioty”), które mogą obejmować całe gałęzie.
• Dorosłe motyle pojawiają się od czerwca do sierpnia i składają jaja na pędach.

• Gąsienice zjadają liście, często pozostawiając jedynie ich unerwienie.
• Przy masowym wystąpieniu mogą doprowadzić do gołożeru (całkowitego ogołocenia drzewa z liści).
• Osłabiają wzrost drzew i zmniejszają plonowanie.

 Jednorazowe ogołocenie drzewa z liści nie zawsze prowadzi do jego zamierania, jednak silne i powtarzające się uszkodzenia mogą znacząco osłabić wzrost, ograniczyć plonowanie oraz zwiększyć podatność roślin na choroby i inne czynniki stresowe. Szczególnie zagrożone są młode drzewa oraz odmiany o słabszej kondycji.

W związku z zaobserwowaną sytuacją inspektorzy zalecają regularne lustracje sadów i ogrodów. Wczesne wykrycie pierwszych skupisk gąsienic pozwala na skuteczniejsze ograniczenie populacji szkodnika. W przypadku niewielkiego nasilenia możliwe jest mechaniczne usuwanie oprzędów wraz z gąsienicami. Przy większej liczebności konieczne może być zastosowanie odpowiednich metod ochrony roślin zgodnie z zasadami integrowanej ochrony. Należy pamiętać, że skuteczna ochrona jabłoni przed namiotnikiem jabłoniowym wymaga przede wszystkim systematycznego monitoringu plantacji i szybkiego reagowania na pierwsze objawy pojawu szkodnika. Dzięki odpowiednio wcześnie podjętym działaniom możliwe jest ograniczenie strat oraz utrzymanie dobrej kondycji drzew owocowych.

Pomimo tego, że Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Poznaniu, co do zasady nie prowadzi działań w odniesieniu do organizmów, które nie podlegają obowiązkowi zwalczania, to inspektorzy i inspektorki pracujące w naszym inspektoracie są świetnymi fachowcami w zakresie agrofagów szkodliwych i ochrony przed nimi i nie pozostają obojętni, jeśli w trakcie innych czynności urzędowych zauważą zagrożenie, które może mieć istotny wpływ na produkcję. W tym przypadku istotne jest również to, że namiotnik nie jest jedynym szkodnikiem, którego jednym z widocznym objawów są oprzędy na drzewach, które przypominają namioty. Istotne jest to, że gąsienice tego motyla nie powodują występowania alergii u ludzi i nie są dla nas szkodliwe.

Autor tekstu: Marcin Fras
Autor zdjęć: Marcin Fras

Wszelkie treści zamieszczone na tej stronie internetowej (teksty, zdjęcia itp.) podlegają ochronie prawnej na podstawie przepisów ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim  i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2019, poz. 1231 z późn. zm.). WIORiN wyraża zgodę na wykorzystanie całości lub części powyższej informacji, pod warunkiem podania źródła i odnośnika do adresu strony internetowej http://piorin.gov.pl/wiorin/wielkopolskie