Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Poznaniu

Łagodna zima oraz ciepła wiosna 2026 r przyczyniła się do masowego rozwoju „parzących gąsienic”. W Wielkopolsce mi.in na terenie powiatów kępińskiego, kościańskiego ale również pilskiego i poznańskiego odnotowano masowe pojawy kuprówki rudnicy (Euproctis chrysorrhoea).

Gąsienice tego gatunku żerują na drzewach i krzewach liściastych. W sezonach, w których występują w dużym nasileniu mogą doprowadzić do całkowitego zniszczenia ulistnienia. Jest to gatunek niebezpieczny również dla zdrowia ludzi i zwierząt.

Ciało gąsienic jest szare, pokryte żółtobrunatnymi włoskami oraz widocznymi po bokach dwiema czerwonymi i dwiema białymi liniami. Dodatkowo ciało gąsienic pokryte jest „parzącymi” włoskami, które unoszą się w powietrzu i mogą powodować reakcje alergiczne m.in. silne podrażnienia skóry, wysypkę, reakcje alergiczne, podrażnienia oczu, kaszel i problemy z oddychaniem. Motyle są średniej wielkości, rozpiętość jego skrzydeł osiąga 4 cm. Ciało mają białe, z brązowym owłosieniem części końcowej odwłoka. Zimują gąsienice w gniazdach przyczepionych na końcach pędów. W jednym gnieździe może znajdować się od kilkudziesięciu do 200 gąsienic.

W obecnej chwili brak jest zarejestrowanych środków ochrony roślin przeznaczonych do stosowania na wskazanych obszarach. Kuprówka rudnica nie jest organizmem podlegającym obowiązkowi zwalczania. Z tego powodu działania Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Poznaniu ograniczają się wyłącznie do informowania o zagrożeniu oraz konieczności zachowania środków bezpieczeństwa z powodu możliwych niepożądanych skutków zdrowotnych, które mogą wystąpić u ludzi i zwierząt.

Możliwości zwalczania kuprówki rudnicy na terenach użytkowanych przez osoby fizyczne ale również na terenach zieleni miejskiej (np. parki) czy w pasach drogowych są bardzo ograniczone. Wszystkie zarejestrowane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środki ochrony roślin przeznaczone do eliminacji gąsienic kuprówki rudnicy dopuszczają ich użycie wyłącznie przez użytkowników profesjonalnych oraz ograniczają obszar stosowania do terenów leśnych. Należy pamiętać, że stosowanie środków ochrony roślin musi odbywać się zgodnie z przepisami oraz zgodnie z etykietą zawartą na opakowaniu.

WAŻNA INFORMACJA: Zgodnie z biologią kuprówki rudnicy obecna faza rozwojowa szkodnika dobiega końca i w najbliższym czasie nastąpi przeobrażenie gąsienic w postać motyla, co naturalnie spowoduje spadek uszkodzeń roślin wywołanych przez tego szkodnika, a także ograniczy występowanie reakcji alergicznych.

Organizmem, który również wystąpił w tym roku w wielu miejscach w Polsce, w tym w Wielkopolsce jest korowódka dębówka (Thaumetopoea processionea). Jest to motyl zaliczany do gatunków ciepłolubnych, nocnych, jest niewielki i ma barwę szarobrunatną.

Gąsienice są szarobrązowe, z jasnymi liniami po bokach, pokryte długimi, „parzącymi” włoskami. Cechą charakterystyczną jest przemieszczanie się po zmroku gęsiego po pniach tworząc tzw. „korowody”. Żeruje głównie na liściach dębu, choć można również spotkać a jesionach, bukach, kasztanach, brzozach, śliwach, leszczynach oraz wierzbach. W przypadku tego organizmu nie ma zarejestrowanych środków ochrony roślin do jego zwalczania.

Oba organizmy mogą doprowadzić do:

• silnej defoliacji drzewostanów,
• ograniczenia przyrostu rocznego drzew,
• osłabienia kondycji fitosanitarnej drzew,
• zwiększenia podatność na wtórne infekcje grzybowe i owadzie,
• pogorszenia walorów krajobrazowych oraz rekreacyjnych terenów zielonych.

Największe zagrożenie obserwuje się zwykle od wiosny do początku lata, gdy gąsienice intensywnie żerują na liściach.

W przypadku obu organizmów wskazane jest prowadzenie monitoringu faz rozwojowych szkodników oraz fizyczne niszczenie charakterystycznych gniazd w okresie jesiennym, co będzie miało wpływ na ograniczenie pojawienia się tego szkodnika w latach kolejnych. Należy jednak pamiętać o zachowaniu zasad bezpieczeństwa. Ze względu na zagrożenie dla zdrowia zaleca się stosowanie odpowiednich środków ochrony indywidualnej podczas wszelkich zabiegów agrotechnicznych (maski, kombinezony jednorazowe, rękawice, okulary ochronne).

Autorzy tekstu: Dominika Kaczmarek, Marcin Fras
Autor zdjęć: Marcin Fras, Shutterstock/Sandra Standbridge

Wszelkie treści zamieszczone na tej stronie internetowej (teksty, zdjęcia itp.) podlegają ochronie prawnej na podstawie przepisów ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim  i prawach pokrewnych (tekst jednolity Dz. U. z 2025 r. poz. 24). WIORiN wyraża zgodę na wykorzystanie całości lub części powyższej informacji, pod warunkiem podania źródła i odnośnika do adresu strony internetowej http://www.gov.pl/web/wiorin-poznan