Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Białymstoku

Nowe przepisy pozwalają na całkowicie bezpłatne i pozbawione sankcji uregulowanie stanu prawnego istniejących studni. Właściciele ww. ujęć wód podziemnych (rolnicy, sadownicy, przedsiębiorcy, itd.), którzy dopełnią formalności do końca 2027 roku, tj. złożą kompletny wniosek o legalizację urządzenia wodnego (każde urządzenie wodne podlega odrębnej legalizacji), unikną opłaty legalizacyjnej w wysokości ponad 6,6 tys. zł oraz kar administracyjnych sięgających nawet do 1 mln zł.

1. Kogo dokładnie dotyczą zmiany?

• Rolników i sadowników,
• Właścicieli domów jednorodzinnych i działek,
• Przedsiębiorców.

2. Co dokładnie przewidują nowe przepisy?

• Zniesienie opłaty legalizacyjnej: Zawieszenie pobierania opłaty w wysokości 6 601,67 zł (stawka na rok 2026, która w roku 2027 może ulec zmianie) do końca 2027 roku.
• Niewymierzanie administracyjnych kar pieniężnych (wynoszących od 5 000 zł do 1 000 000 zł) za wykonanie urządzenia wodnego bez wymaganego przepisami prawa pozwolenia wodnoprawnego.
• Wsteczną moc prawną: Przepisy abolicyjne obejmują również sprawy i postępowania w toku, które zostały wszczęte, ale nie zostały prawomocnie zakończone przed dniem wejścia w życie nowelizacji.

3. Co podlega legalizacji/abolicji, a co jest zwolnione z formalności?

• Legalizacji podlegają studnie głębinowe wykonane samowolnie (bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego).
• Legalizacji nie wymagają studnie głębinowe do 30 m głębokości, służące do poboru wód na potrzebę zwykłego korzystania z wód, tj. średniorocznie nieprzekraczającej 5 m³ na dobę, w celu zaspokojenia wyłącznie potrzeb własnego gospodarstwa domowego lub rolnego.

4. Gdzie i jak należy złożyć wniosek o legalizację?

• Właściwy organ: Kompletny wniosek o legalizację należy złożyć do właściwego miejscowo Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie.
• Wymagana dokumentacja: Do wniosku należy dołączyć wymagane przepisami prawa dokumenty, w szczególności operat wodnoprawny.  

5. Dlaczego Wody Polskie i resort infrastruktury wdrażają te zmiany?

• Uporządkowanie statusu urządzeń wodnych (studni głębinowych), wykonanych bez pozwoleń wodnoprawnych.
• Walka z suszą i monitoring zasobów: Ministerstwo Infrastruktury wskazuje, że kluczowym problemem polskiej gospodarki wodnej jest nierejestrowany pobór wód podziemnych. Ujawnienie studni pozwoli precyzyjnie oszacować rzeczywistą skalę poboru, co jest niezbędne do ochrony wód przed nadmierną eksploatacją w obliczu zmian klimatycznych i suszy rolniczej.
• Ograniczenie biurokracji i pomoc obywatelom: Dotychczasowe procedury były kosztowne i skomplikowane, co zniechęcało do zgłaszania ujęć. Nowe prawo stawia na zdrowy rozsądek i dialog zamiast restrykcyjnego karania.

6. Jaka jest skala problemu? Ile jest takich przypadków?

Szacuje się, że w Polsce w "szarej strefie" funkcjonuje od kilkunastu do nawet kilkudziesięciu tysięcy nielegalnych lub nieudokumentowanych studni głębinowych. Wielu użytkowników (szczególnie rolników) nie dopełniło formalności przed laty z powodu nieznajomości skomplikowanych i często zmieniających się przepisów.