Przebudowa ujścia Wisły

Zadanie to jest realizowane z uwagi na konieczność zapobiegania powstawaniu powodzi zatorowych o zasięgu regionalnym. Inwestycja jest w trakcie realizacji, a jej zakończenie planowane jest na listopad 2015 r.

W ujściu Wisły następuje cały czas zwiększanie kubatury stożka usypowego, który stanowi istotne zagrożenie dla bezpiecznej pracy lodołamaczy oraz znaczne utrudnienie w spływie pokruszonego lodu i śryżu. Ryzyko utworzenia się zatoru lodowego w ujściu Wisły łączy się z realnym zagrożeniem zalaniem terenów depresyjnych i przydepresyjnych Żuław.

Przyjęty ostatecznie wariant przebudowy ujścia Wisły jest wynikiem dogłębnej analizy wpływu na środowisko, uwarunkowań technicznych oraz skutków powodzi w 2010 roku.

Ujście Wisły jest niezwykle dynamicznym miejscem. Wszelkie założenia ustalane na etapie przygotowania inwestycji modyfikują stale siły natury. Z tego względu i ze względu na konieczność ochrony obszarów Natura 2000 przebudowa ujścia Wisły jest prowadzona pod nadzorem środowiskowym i ornitologicznym.

W grudniu 2010 r. wydana została decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji inwestycji (tzw. decyzja środowiskowa) przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gdańsku. Wydanie tej decyzji poprzedziło trwające ponad półtora roku postępowanie, w ramach, którego został wykonany raport o oddziaływaniu na środowisko.

Na zdjęciu: mewy na łasze przy ujściu Wisły.

Na zdjęciu: prace przy kierownicy wschodniej nie płoszą ptaków.

Prowadzony podczas inwestycji nadzór środowiskowy w szczególności prowadzenie monitoringu ornitologicznego w okresie lęgowym, kontrolę przestrzegania przez wykonawcę robót zarówno terminów prac, jak i sposobu ich prowadzenia, a także szkolenia w zakresie prawidłowego postępowania wg. zapisów zawartych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Ponadto nadzór środowiskowy obejmuje monitoring trwałości i zmienności sztucznej łachy zlokalizowanej w rejonie ujścia Wisły oraz ogólny monitoring środowiska w czasie budowy.

Wykonane w ramach zadania prace polegały na: remoncie kierownicy wschodniej na odcinku ok. 600 m i kierownicy zachodniej ok. 550 m (wraz z wykonaniem głowicy) oraz wydłużeniu kierownicy wschodniej o 200 m (wraz z wykonaniem głowicy).

Prace obejmują:

przygotowanie podłoża,
wykonanie podbudowy,
wykonanie zabezpieczenia podbudowy z materacy gabionowych,
przedłużenie kierownicy przy użyciu prefabrykatów żelbetowych wypełnionych piaskiem,
wykonanie nadbudowy z prefabrykatów żelbetowych zamykających.

Realizacja w sposób minimalny ogranicza negatywny wpływ na stan wód. Jedną z przyczyn jest lokalizacja przedsięwzięcia w obszarze Natura 2000. Jednocześnie stale obserwowane są zmiany zachodzące w ujściu Wisły (w tym także tych wywołane czynnikami naturalnymi).

Na zdjęciu: Foki zaobserwowane przy ujściu Wisły.

Prace odbywają się w terminach niezakłócających lęgów ptactwa, co jest szczególnie ważne ze względu na bliskość rezerwatu przyrody Mewia Łacha. Celem minimalizacji oddziaływania przedsięwzięcia, przed jego rozpoczęciem, została wykonana sztuczna łacha po wschodniej stronie kierownicy wschodniej, jako miejsce lęgowe dla ptaków na czas budowy odsunięte do miejsca prowadzenia prac. Celem zapobieżenia przedostawania się drapieżników i ludzi na tę łachę, pomiędzy nią i konstrukcjami hydrotechnicznymi jest stale utrzymywana odpowiednia głębokość wody i postawiono ogrodzenie. Materiał, z którego usypano łachę pochodzi z prac czerpalne – refulacyjnych w ujściowym odcinku rzeki Wisły.

Efektem stałej troski RZGW, jako inwestora, o stan środowiska podczas prowadzenia robót są zaobserwowane przez ornitologów rekordowe lęgi ptasie w rezerwacie. Jednocześnie odnotowano wyjątkowo liczne stada fok szarych odpoczywające na łachach wokół ujścia Wisły. W listopadzie 2014 r. zarejestrowano stado liczące 165 osobników.

W celu ograniczenia negatywnego wpływu zawiesiny na gatunki ryb chronione w ramach Natury 2000, a także wędrowne i pozostałe, refulacja prowadzona jest w sposób niepowodujący wystąpienia silnego i długotrwałego zmącenia wody.

Inne, zastosowane podczas realizacji prac, działanie łagodzące negatywny wpływ przedsięwzięcia na środowisko to użycie sprzętu pływającego, co wiąże się z minimalizacją obszaru zajętego pod inwestycję.

W prowadzeniu inwestycji udało się osiągnąć kompromis między koniecznością ochrony przyrody a nadrzędnym interesem publicznym, jakim jest ochrona przeciwpowodziowa. Kompromis ten wymagał od RZGW wielu dodatkowych zadań, jednak mogą z tego wynikać korzyści w przyszłości. Uzyskany w ten sposób materiał empiryczny pozwoli na pewniejsze prognozowanie skutków prac prowadzonych przez RZGW w ujściu Wisły.