Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gliwicach

Na terenie powiatu tarnogórskiego niewielkie rzeki – Drama oraz Stoła, w zarządzie Wód Polskich w Gliwicach – pełnią znacznie ważniejszą rolę, niż mogłoby się wydawać. Choć nie należą do największych cieków wodnych regionu, ich odcinki stanowią integralny element jednego z najcenniejszych zabytków techniki w Europie – Kopalni rud ołowiu, srebra i cynku wraz z systemem gospodarowania wodami podziemnymi w Tarnowskich Górach, wpisanej od 2017r. na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Zagospodarowanie wody kluczem do funkcjonowania górnictwa

Historia górnictwa w rejonie Tarnowskie Góry sięga kilku stuleci i od samego początku była nierozerwalnie związana z koniecznością zagospodarowania wód podziemnych. Eksploatacja rud ołowiu, srebra i cynku wymagała budowy zaawansowanego systemu odwadniania, obejmującego sztolnie, roznosi, kanały oraz powierzchniowe cieki wodne.

To właśnie w tym kontekście szczególnego znaczenia nabrały rzeki Drama i Stoła. Ich doliny i koryta stały się częścią rozbudowanej infrastruktury hydrotechnicznej, która umożliwiała odprowadzanie wód z podziemnych wyrobisk. W efekcie naturalne cieki zostały włączone w jeden z najbardziej innowacyjnych w Europie systemów gospodarowania wodami podziemnymi, funkcjonujący od XVI aż do XIX wieku.

Sztolnie, kanały i rzeki

Kluczową rolę w tym systemie odgrywały sztolnie odwadniające i ich roznosy: Sztolnia Głęboka Fryderyk, Sztolnia Wspomóż Boże, z których najbardziej znana – Sztolnia Czarnego Pstrąga – do dziś stanowi unikatowy zabytek hydrotechniki. Woda wypływająca z podziemnych chodników trafiała następnie do naturalnych cieków, w tym właśnie do rzeki Dramy i Stoły.

Takie rozwiązanie pozwalało nie tylko osuszać kopalnie i wydobywać kruszce, lecz także regulować przepływy wód. Rzeki pełniły więc rolę naturalnych odbiorników dla systemu odwadniającego, tworząc wraz z podziemną siecią sztolni spójny układ hydrologiczny.

Dziedzictwo zapisane w krajobrazie

Dziś odcinki obu rzek w powiecie tarnogórskim są ważnym elementem krajobrazu kulturowego wpisanego na listę UNESCO. Wpis obejmuje bowiem nie tylko same wyrobiska górnicze, lecz także rozległy system infrastruktury hydrologicznej – zarówno podziemnej, jak i powierzchniowej.

Właśnie dlatego doliny Dramy i Stoły można postrzegać również jako świadectwo dawnej myśli technicznej. To w ich korytach kończyła się droga wód wypompowywanych z kopalń, a zarazem rozpoczynał się kolejny etap ich obiegu w środowisku.

Lokalne rzeki o wielkim znaczeniu

Również dziś rzeki Drama i Stoła płynąc przez tereny powiatu tarnogórskiego mają istotne znaczenie historyczne. Stanowią namacalny dowód na to, że rozwój górnictwa w Tarnowskich Górach był możliwy dzięki wyjątkowo zaawansowanemu systemowi zarządzania wodą – systemowi, który do dziś budzi podziw badaczy i pasjonatów historii techniki.

Drama i Stoła są więc nie tylko elementem lokalnego krajobrazu, lecz także częścią dziedzictwa o znaczeniu światowym – cichymi świadkami epoki, w której człowiek potrafił w niezwykle pomysłowy sposób połączyć naturę z inżynierią.

---

Wody Polskie w Gliwicach, jako administrator cieków Drama i Stoła zostały partnerem wyjątkowej inicjatywy: obchodów Światowego Dnia Wody pn. Źródła Geniuszu, w Stacji Wodociągowej Staszic – obiektu UNESCO. W niedzielę 22 marca br. na odwiedzających, którzy zarezerwowali bezpłatne wejściówki czekać będą m.in.:

- SPEKTAKL DLA DZIECI: „PLUM I BULB, CZYLI PROBLEMY Z WODĄ”

- KONCERT: „MUZYKA SPOD ZNAKU WODNIKA”

- „WODA W USTNIK!” – KONCERT ORKIESTRY DĘTEJ „MALI KAMILIANIE”

- ZWIEDZANIE STACJI WODOCIĄGOWEJ STASZIC DLA DZIECI I DOROSŁYCH

- EDUKACYJNE GRY I ZABAWY

O szczegółach wydarzeń organizatorzy oraz partnerzy informują: https://szybstaszic.pl/2026/03/06/zrodla-geniuszu-swieto-wody-na-staszicu/