Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gliwicach

Powódź z września 2024r. w południowo-zachodniej Polsce była następstwem katastroficznych, ekstremalnych opadów deszczu, związanych z przejściem niżu genueńskiego. Spowodowała znaczne straty w regionie wodnym Małej Wisły i Górnej Odry, które nie ominęły koryt rzecznych, ich zabudowy regulacyjnej, obwałowań i skarp, urządzeń i budowli hydrotechnicznych, odpowiedzialnych za zarządzanie przepływem wód. Z chwilą gdy fala powodziowa ustąpiła Wody Polskie w Gliwicach przystąpiły do odbudowy zniszczeń i usuwania szkód powodziowych, aby w konsekwencji wzmocnić odporność regionu na skutki ewentualnych przyszłych takich zdarzeń.

Priorytetowa odbudowa w 2024r.

Do końca 2024r. Wody Polskie w Gliwicach zrealizowały 88 priorytetowych zadań o wartości 5,9 mln zł, z czego 39 zadań wykonano na terenie Zarządu Zlewni w Opolu (ich wartość brutto to 1 906 708,13 zł), 33 z kolei na obszarze Zarządu Zlewni w Gliwicach (o wartości brutto 1 834 132,87 zł), a 16 na terenie administrowanym przez Zarząd Zlewni w Katowicach. Ich koszt brutto wyniósł 2 251 463,35 zł.

W wyniku powodzi w regionie odnotowano straty o znacznej wartości zwłaszcza na rzekach: Opawica, Psina, Puńcówka, Olza, Odra, Ciek Sierakowicki, Lubomka, Bodek, Kalembianka, Bierawka, Bobrówka, Bytomka, Troja, Dankówka, Faracki, Potok Bładniczka, Potok Starowiejski, Iłownica, Szeroki, Biała, Mała Wisła, Prudnik, Wisła, Sucha, Kanał Sonia, Słotnik, Pszczynka, Olszynka, Wielki Potok, Młynówka, Boguszanka, Nacyna, Mleczna, Ciek Szybowicki, Kanał Branicki, Opawa , Mała Panew, Knajka, Piotrówka, Osobłoga i Złoty Potok.

Realizowane prace objęły łącznie 21 powiatów i 45 gmin.

Szkody po powodzi – zakres odtworzenia

W zależności od zlewni i konkretnego odcinka rzeki, zasięg powodzi w dużej mierze pokrywał się z obszarami zagrożenia powodziowego dla prawdopodobieństwa wystąpienia powodzi 0,2% (raz na 500 lat) lub 1% (raz na 100 lat).

Realizacja zadań obejmowała odcinki uszkodzonych rzek, zniszczone urządzenia wodne oraz działania związane z udrożnianiem koryt rzek i potoków, w tym:

• odtwarzanie koryt rzek, np. poprzez zasypywanie wyrw oraz uzupełnianie ubytków skarp i dna cieków w miejscach stanowiących zagrożenie dla mieszkańców lub infrastruktury;
• udrażnianie koryt rzek i porządkowanie terenów zbiorników, np. przez usuwanie odsypisk, zatorów i rumoszu skalnego w miejscach, gdzie spiętrzenie wód i podtopienia mogły stanowić realne zagrożenie;
• naprawy uszkodzonych obiektów hydrotechnicznych m.in. wałów przeciwpowodziowych;
• kontrole, zabezpieczenia i naprawy urządzeń wodnych w celu przywrócenia ich funkcji przeciwpowodziowej, takich jak ubezpieczenia brzegowe, mury oporowe, wały przeciwpowodziowe czy zbiorniki retencyjne.

Działania na rzecz odbudowy w 2025r.

Wody Polskie w Gliwicach do końca grudnia 2025r., usuwając skutki powodzi, ukończyły realizację 170 zadań o wartości 88,7 mln zł. z czego 10,1 mln zł stanowiły środki własne Wód Polskich. Wartość 36.524,730 zł wydatkował Zarząd Zlewni w Opolu, kwotę 31.199,503 zł Zarząd Zlewni w Katowicach, a Zarząd Zlewni w Gliwicach – 10.896,914 zł.

Pracami w ramach zadań objęto m.in. rzeki takie jak: Złoty Potok, Jemielnica, Stobrawa, Ciek Budkowiczanka, Kluczborska Struga, Ciek Graniczny, Trzebiniecki, Odra, Puńcówka, Szotkówka, Leśnica, Ciek Bystry, Lesznianka, Kalembianka, Bytomka, Biała Woda, Bierawka, Azotowy, Bodek, Bełk, Łęgoń, Bierowina, Bładnica, Brennica, Ciek Jasienicki, Ciek Leśny, Ciek Międzyrzecki, Ciek Suchy, Ciek Szeroki, Ciek Wapienicki, Goczałkowicki, Gostynka, Kanał Branicki, Kanał Ligocki, Knajka, Mała Wisła, Mleczna, Młynówka Drogomyska, Pawłówka, Potok Bładniczka, Potok Gościeradowiec, Potok Kopydło, Potok Krzywaniec, Potok Leśnica, Potok Poniwiec, Potok Radoń, Potok Rzeczyca, Potok Śniegotny, Potok Węgierski, Potok Wschodnica, Rudawka, Studzionka, Syrynka, Wisła, Ciek Wysoki, Mesznianka, Dankówka, Potok Starowiejski, Potok Czadeczka, Potok Granicznik, Potok Barujec, Potok Snowaniec, Potok Lipowiecki, Potok Cisówka, Olza, Potok Gliniany, Opawa, Opawica, Sumina, Ruda, Prudnik, Otok, Narok.

Prace objęły łącznie 17 powiatów i 59 gmin.

Do najważniejszych zrealizowanych zadań należą awaryjne zabezpieczenie brzegu rzeki Złoty Potok w Jarnołtówku i Pokrzywnej w gminie Głuchołazy, odtworzenie koryta cieku Graniczny w Trzebini w gminie Lubrza, a także awaryjna zabudowa wyrwy w skarpie rzeki Jemielnica w rejonie Opole – Krzanowice czy wału przeciwpowodziowego Osobłogi w Racławicach Śląskich.

Bardzo duże znaczenie dla bezpieczeństwa mieszkańców miało kompleksowe zabezpieczenie Złotego Potoku i cieku Bystry w gminie Głuchołazy i Prudnik, polegające na udrożnieniu i odbudowie koryt cieków, zabudowie wyrw stwarzających zagrożenie dla infrastruktury i budynków oraz doraźnym zabezpieczeniu wałów przeciwpowodziowych.

Zakończono zarazem realizację usuwania szkód powodziowych w korycie cieku Jasienicki oraz Szeroki w Jasienicy, konserwację 950 m odcinka rzeki Pszczynki w Pszycznie oraz remont 2 pomp na przepompowni w Wiśle Wielkiej w cofce zbiornika wodnego Łąka. Zlikwidowano przebicia hydraulicznych powstałe w korpusie lewego wału przeciwpowodziowego rzeki Wisły na odcinku prawie 3 km wraz z naprawą korpusu wału przeciwpowodziowego oraz remontem przepustów wałowych w Górze w gminie Miedźna, zniwelowano uszkodzenia lewobrzeżnego wału przeciwpowodziowego rzeki Wisły na odcinku 85 m w Harbutowicach w gminie Skoczów, a także usunięto wyrw w skarpach odwodnych wałów przeciwpowodziowych cieku Jasienickiego w Ligocie w gminie Czechowice-Dziedzice. Ukończono remont nawierzchni dróg przy wałowych przy wałach przeciwpowodziowych rzeki Odry w gminach Cisek i Kędzierzyn-Koźle, udrożniono 2,2 km odcinka koryta cieku Azotowy wraz z naprawą jazów w Starym Koźlu w gminie Bierawa, a także usunięto zatory i naprawa wyrw brzegowych na odcinku 1,1 km cieku Bodek w Raciborzu.

Usunięto także nieprawidłowości stanu technicznego wałów przeciwpowodziowych rzeki Bytomki w Zabrzu na odcinkach o łącznej długości blisko 2 km, zabudowano wyrwę i wybój w rejonie przelewu stałego polderu Buków, jak również zabudowano wyrwy brzegowe na lewym brzegu rzeki Bierawka w Bierawie, a także zlecono wykonanie szeregu ekspertyz stanu technicznego budowli i urządzeń hydrotechnicznych, które stanowią podstawę do realizacji dalszych prac, polegających na usuwaniu skutków powodzi, w 2026r. oraz latach kolejnych.