Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gliwicach

Piętnaście kluczowych projektów przeciwpowodziowych przygotowują obecnie Wody Polskie z myślą o kolejnej perspektywie finansowej Unii Europejskiej na lata 2028-2034. Przedsięwzięcia obejmują budowę i modernizację zbiorników, polderów i wałów przeciwpowodziowych oraz zabezpieczenie miast przed skutkami ekstremalnych zjawisk hydrologicznych. Wszystkie projekty koncentrują się na terenie województw śląskiego, opolskiego i dolnośląskiego, wzmacniając odporność regionów szczególnie dotkniętych skutkami powodzi z 2024 roku.

Wody Polskie przygotowują inwestycje na kolejną perspektywę finansową UE

Program Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS) wspiera nie tylko realizację bieżących inwestycji, ale również przygotowanie kolejnych przedsięwzięć, które będą mogły ubiegać się o dofinansowanie w przyszłej perspektywie finansowej Unii Europejskiej na lata 2028-2034.

– Aktywnie pozyskujemy dostępne środki europejskie, aby już dziś opracować dokumentację projektową niezbędną do realizacji 15 przyszłych inwestycji przeciwpowodziowych. Takie podejście pozwala zbudować gotową listę projektów, które po uruchomieniu nowego budżetu UE będą mogły szybko przejść do fazy realizacji – mówi Mateusz Balcerowicz, prezes Wód Polskich.

Wszystkie 15 projektów znajduje się obecnie na etapie oceny wniosków o dofinansowanie. Równolegle dla 14 przedsięwzięć przygotowywana jest dokumentacja niezbędna do ogłoszenia postępowań przetargowych. Pozytywna ocena wniosków otworzy drogę do podpisania umów o dofinansowanie, co planowane jest na przełom 2026 i 2027 roku.

– Łączna wartość prac przygotowawczych wynosi 76,5 mln zł, z czego ponad 61 mln zł może pochodzić ze środków Unii Europejskiej. Oznacza to dofinansowanie na poziomie przekraczającym 80 proc. To przykład odpowiedzialnego i długofalowego planowania, które pozwala zachować ciągłość procesu inwestycyjnego oraz skutecznie wykorzystywać fundusze europejskie na rzecz zwiększania bezpieczeństwa mieszkańców i odporności kraju na skutki zmian klimatu – dodaje Marcin Jarzyński, zastępca prezesa Wód Polskich ds. ochrony przed powodzią i suszą.

W województwie śląskim przygotowywanych jest osiem projektów, w dolnośląskim cztery, a w opolskim trzy. Łącznie tworzą one kompleksowy pakiet przygotowywanych przedsięwzięć przeciwpowodziowych w południowo-zachodniej Polsce. Celem inwestycji jest ochrona mieszkańców i infrastruktury przed skutkami powodzi oraz zwiększanie odporności regionu na ekstremalne zjawiska hydrologiczne.

 

Odpowiedź na doświadczenia powodzi z 2024 roku

Powódź, która we wrześniu 2024 roku dotknęła południową Polskę, pokazała skalę wyzwań związanych z ochroną przed ekstremalnymi zjawiskami hydrologicznymi. Straty poniesione przez mieszkańców, samorządy i infrastrukturę potwierdziły potrzebę dalszego wzmacniania systemu ochrony przeciwpowodziowej oraz zwiększania odporności regionów na skutki zmian klimatu.

To właśnie doświadczenia powodzi z 2024 roku sprawiły, że przygotowywane projekty koncentrują się na terenach najbardziej narażonych na skutki podobnych zdarzeń w przyszłości. Przyszłe inwestycje obejmą budowę i modernizację zbiorników retencyjnych, polderów i wałów przeciwpowodziowych, a także odbudowę koryt rzecznych i umocnień brzegowych uszkodzonych przez żywioł. Spośród 15 przedsięwzięć aż 11 realizowanych jest przez RZGW w Gliwicach, a cztery przez RZGW we Wrocławiu.

Projekty realizowane przez RZGW w Gliwicach:

• Odbudowa koryta rzeki Olzy poprzez likwidację lokalnych wyrw i odcinkową odbudowę umocnień prawego brzegu rzeki Olzy na terenie gm. Gorzyce pomiędzy znakami granicznymi II/1b i I/173a w km 0+000 - 5+850
• Odbudowa ubezpieczeń koryta rzeki Odry. Usuwanie szkód powodziowych na rzece Odrze w km 82+150 - 82+700 wraz z odcinkowym remontem prawego brzegu rzeki w km 81+020 - 81+600
• Podniesienie korony wału i bulwaru żelbetowego w miejscowości Prudnik (wał prawostronny) na odcinku od ul. Nyskiej do ul. Batorego (km 19+800 do 18+500)
• Podniesienie korony wału lewego w miejscowości Prudnik (w km 19+050 do 18+500) w okolicy mostu przy ul. Batorego
• Przebudowa i nadbudowa obustronnych wałów przeciwpowodziowych rzeki Gostynki w km lewy wał: 10+620-15+500, prawy wał: 11+450-15+500 w mieście Tychy
• Przebudowa i odbudowa obustronnych wałów przeciwpowodziowych rzeki Gostynki w km 3+000-4+200
• Przebudowa obwałowań cieku Jasienica, gm. Czechowice - Dziedzice
• Zabezpieczenie przeciwpowodziowe m. Cieszyn
• Zabezpieczenie przeciwpowodziowe zlewni cieku Starowiejskiego, m. Pszczyna
• Zapewnienie bezpieczeństwa powodziowego powiatu kędzierzyńsko-kozielskiego poprzez budowę, rozbudowę i modernizację obwałowań rzeki Odry na odcinku od m. Dziergowice do m. Kędzierzyn-Koźle
• Zbiornik przeciwpowodziowy Racławice Śląskie na rzece Osobłodze gm. Głogówek.

Projekty realizowane przez RZGW we Wrocławiu:

• Modernizacja wału P-1 rz. Odry gm. Głogów, Kotla, Szlichtyngowa, Siedlisko
• Ochrona przed powodzią Kotliny Jeleniogórskiej - Zbiornik Kostrzyca na potoku Jedlica
• Polder Oława-Lipki
• Zabezpieczenie przed powodzią miasta Brzeg. Rozbiórka obwałowań polderu Brzeziny.

Najbardziej zaawansowanym z wymienionych przedsięwzięć jest projekt „Ochrona przed powodzią Kotliny Jeleniogórskiej - Zbiornik Kostrzyca na potoku Jedlica”, dla którego trwa już ocena ofert na opracowanie dokumentacji.

Realizacja powyższych inwestycji pozwoli zwiększyć bezpieczeństwo mieszkańców, ograniczyć ryzyko strat powodziowych oraz poprawić zdolność systemu przeciwpowodziowego do retencjonowania i bezpiecznego przeprowadzania wód wezbraniowych.

 

Fundament przyszłych inwestycji

Choć prace dotyczą dziś przede wszystkim dokumentacji, są one pierwszym krokiem do realizacji dużych inwestycji przeciwpowodziowych w kolejnych latach. Dzięki aktywnemu pozyskiwaniu środków europejskich Wody Polskie budują listę przedsięwzięć gotowych do realizacji zaraz po uruchomieniu nowej perspektywy finansowej Unii Europejskiej.

Takie podejście pozwala nie tylko skutecznie wykorzystywać fundusze europejskie, ale także zapewnia ciągłość procesu inwestycyjnego. W efekcie już teraz powstają projekty, które w przyszłości zwiększą bezpieczeństwo mieszkańców województw śląskiego, opolskiego i dolnośląskiego oraz pomogą lepiej przygotować te regiony na skutki kolejnych powodzi i zmian klimatu. To długofalowa inwestycja w odporność terenów, które szczególnie dotkliwie odczuły skutki powodzi z 2024 roku.