Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gliwicach

Wariantowanie możliwości odwadniania zalewisk powstałych na skutek zaprzestania działalności Zakładu Górniczo-Hutniczego „Bolesław” S.A, dalsza analiza sytuacji oraz zakres prac konserwacyjnych na rzekach w powiecie olkuskim, stanowiły główną tematykę wizji terenowej w miejscowości Bukowno, w której uczestniczyli przedstawiciele Wód Polskich w Gliwicach: Jan Gyrgier – dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gliwicach, Abdullah Othman – dyrektor Zarządu Zlewni w Katowicach oraz Gabriela Pięta – kierownik Nadzoru Wodnego w Olkuszu.

Działania na rzecz bezpieczeństwa

Wody Polskie w Gliwicach pozostają aktywne w ramach swoich kompetencji w zakresie związanym z przeciwdziałaniem skutkom zaprzestania działalności zakładu górniczego i podnoszącym się zwierciadłem wód gruntowych. Dotąd m.in. wykonano szereg prac terenowych, przygotowano obliczenia hydrauliczne i zweryfikowano przepustowość koryta rzeki Sztolnia Ponikowska w miejscowości Laski, zaplanowano realizację prac konserwacyjnych rzek w administracji RZGW w Gliwicach, a przedstawiciele Wód Polskich uczestniczą w posiedzeniach Międzyresortowego Zespołu do spraw usuwania skutków i przeciwdziałania zagrożeniom związanym z występowaniem zapadlisk i podtopień na terenie gminy Trzebinia i w rejonie olkuskim.

W czasie wizji terenowej w miniony wtorek 17 marca br. szczególnej uwagi wymagała kwestia odwodnienia cmentarza komunalnego w Bukownie, gdzie zwierciadło wód gruntowych sukcesywnie się podnosi. Plan zaradczy był przedmiotem rozmów Marcina Cockiewicza – Burmistrza Bukowna z przedstawicielami Państwowego Instytutu Górniczego, Zakładu Górniczo-Hutniczego „Bolesław” S.A oraz Wód Polskich w Gliwicach. Ponadto uczestnicy wizji w terenie udali się w miejsca, w których wody gruntowe tworzą zalewiska zarówno na działkach będących prywatną własnością, jak i gminną.

Konserwacja cieków dla usprawnienia spływu nadmiarowych wód gruntowych

Jan Grygier – dyrektor Wód Polskich w Gliwicach poinformował w czasie wizyty o szeregu prac utrzymaniowych na rzekach w powiecie Olkuskim, które zostaną wykonane w tym roku. Zadanie o takim charakterze przewidziano m.in. dla rzeki Biała i Sztolnia Ponikowska na odcinkach w miejscowościach Błędów (Dąbrowa Górnicza), Laski, Kolonia, Hutki, Bolesław (Bolesław). Szacunkowa wartość prac to ponad 115 tys. zł. Kolejno podobnym zakresem zadań zostaną objęte rzeki Baba i Wietradówka w miejscowościach Bukowno Miasto, Starczynów oraz Bukowno, Bolesław, Olkusz i Witeradów. Ich koszt to 215 tys. zł. Konserwację przejdzie również ciek Warwas na odcinkach na terenie gminy Bukowno oraz Bolesław. Koszt prac oszacowano na kwotę 128 tys. zł. Wody Polskie w Gliwicach przeprowadzą także konserwację rzeki Biała Przemsza w miejscowościach Klucze, Ryczówek Golczowice, Chrząstowice, Gołaczewy, Zarzecze, Kaliś i Wolbrom. Szacunkowa wartość prac to 117 tys. zł. Łącznie wartość zadań, których realizacja rozpocznie się już wkrótce, wynosi blisko 600 tys. zł. Za ich sprawą poprawie ulegną warunki spływu wód. Zachowana będzie przepustowość koryt rzecznych, a co za tym idzie – możliwość bezpiecznego i sprawnego prowadzenia wód.

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Sytuacja podnoszącego się zwierciadła wód gruntowych m.in. na obszarze powiatu olkuskiego rozpoczęła się gdy przedsiębiorąca górniczy: Zakłady Górniczo-Hutnicze „Bolesław” S.A. – właściciel kopalni rud cynku i ołowiu „Olkusz – Pomorzany”, realizując etap likwidacji kopalni zaprzestał odwadniania górotworu, co wykonywał wcześniej przez kilkadziesiąt lat. W tym zakresie została wydana decyzja Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w Krakowie z dnia 23.12.2020 r. zatwierdzająca „Plan ruchu likwidowanego podziemnego zakładu górniczego Kopalnia „Olkusz- Pomorzany” na lata 2021-2025. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie w Gliwicach, nie będąc z mocy prawa stroną przedmiotowego postępowania na żadnym jego etapie nie miało możliwości wskazania warunków dla likwidacji zakładu górniczego. Zgodnie z przepisami ustawy Prawo Górnicze i Geologiczne, na podstawie których wydano przedmiotową decyzję, PGW Wody Polskie nie jest stroną postępowania, ani organem opiniującym czy uzgadniającym w wymienionych procedurach. Ponadto prawo geologiczne i górnicze określa kwestie odpowiedzialności za szkody spowodowane ruchem zakładu górniczego. Zgodnie z art. 146 ust. 1 odpowiedzialność za szkodę ponosi przedsiębiorca, prowadzący ruch zakładu górniczego, który spowodował szkodę. Jeżeli nie istnieje przedsiębiorca odpowiedzialny za szkodę ani jego następca prawny, za szkodę odpowiada Skarb Państwa reprezentowany przez właściwy organ nadzoru górniczego na zasadach określonych przedmiotową ustawą. W żadnym momencie ustawodawca nie wskazuje odpowiedzialności z tytułu zaistnienia szkody po stronie podmiotu zarządzającego gospodarką wodną.

Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie powstało z dniem 1 stycznia 2018 r., i od tego czasu realizuje swoje obowiązki ustawowe. Zgodnie z art. 211 i art. 212 Ustawy Prawo wodne - śródlądowe wody płynące oraz wody podziemne stanowią własność Skarbu Państwa i w stosunku do tych wód Wody Polskie wykonują prawa właścicielskie. Natomiast art. 214 reguluje kwestie własności wód stojących poprzez następującą definicję: „Śródlądowe wody stojące, woda w rowie oraz woda w stawie, który nie jest napełniany w ramach usług wodnych, ale wyłącznie wodami opadowymi lub roztopowymi lub wodami gruntowymi, znajdujące się w granicach nieruchomości gruntowej stanowią własność właściciela tej nieruchomości”.

Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie będąc administratorem m.in. cieku Sztolnia Ponikowska uczestniczy w spotkaniach oraz zespołach, które zajmują się konsekwencjami likwidacji kopalni ZGH Bolesław S.A., a przede wszystkim pojawiającego się nadmiaru wód gruntowych. Ponadto Wody Polskie w Gliwicach są w stałym kontakcie z przedstawicielami jednostek zaangażowanych w zabezpieczanie obszaru przed skutkami likwidacji kopalni. Współpraca ma na celu wypracowywanie skutecznych metod reagowania na tę bezprecedensową w skali kraju sytuację. Specjaliści Wód Polskich w Gliwicach pozostają w ramach swoich kompetencji do dyspozycji uczestników zespołów oraz służą swoją wiedzą i doświadczeniem. Chcąc uzyskać pełną, bieżącą wiedzę w zakresie przedmiotowej problematyki, Wody Polskie w Gliwicach z własnej inicjatywy organizują spotkania zainteresowanych stron.

Pracownicy poszczególnych jednostek organizacyjnych Wód Polskich w Gliwicach: Zarząd Zlewni w Katowicach, Nadzór Wodny w Olkuszu, regularnie prowadzą wizje w terenie, monitorując sytuację oraz przepływy w korytach rzek. Wody Polskie w Gliwicach realizują również prace utrzymaniowe i konserwacyjne cieków, w swojej administracji, tak by zapewnić drożność i odpowiedni przepływ wód. Wody Polskie w Gliwicach pozostają zarazem otwarte na dalszą współpracę z podmiotami zaangażowanymi w przebieg zdarzeń.