Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gliwicach

Wykonane prace terenowe i obliczenia hydrauliczne, analiza sytuacji w terenie, gotowość do dalszej aktywnej i rzeczowej współpracy, szeroki zakres prac konserwacyjnych na rzekach w powiecie olkuskim – to tylko niektóre z aktywności, związanych z przeciwdziałaniem skutkom zaprzestania działalności zakładu górniczego i podnoszącym się zwierciadłem wód gruntowych, jakie podejmują Wody Polskie w Gliwicach.

Wody Polskie w Gliwicach, zweryfikowały przepustowość koryta rzeki Sztolnia Ponikowska w miejscowości Laski w pow. olkuskim. Opracowanie dokumentacji hydraulicznej tego cieku powstało zgodnie z rekomendacjami Międzyresortowego Zespołu do spraw usuwania skutków i przeciwdziałania zagrożeniom związanym z występowaniem zapadlisk i podtopień na terenie gminy Trzebinia i w rejonie olkuskim.

 

Sztolnia Ponikowska odbiornikiem nadrmiarowych wód gruntowych z zalewisk

W ramach prac terenowych kluczowe było wyznaczenie przekrojów najbardziej newralgicznych a także obliczenia hydrauliczne w korycie rzeki dla uprzednio wyznaczonych przekrojów oraz istniejących przepustów drogowych. Wszystko po to, by zyskać pewność, że koryto cieku Sztolnia Ponikowska będzie bezpiecznym odbiornikiem odprowadzanych wód gruntowych, powodujących zalewiska terenu po zaprzestaniu działalności Zakładu Górniczo-Hutniczego „Bolesław” S.A. – właściciela kopalni rud cynku i ołowiu „Olkusz – Pomorzany”. Jak wynika z opracowania, przy przyjętych wartościach przepływu brzegowego, uwzględniając warunki zastane na odcinkach administrowanych cieków, odprowadzone wody zachowają reżim korytowy i nie zagrażając terenom przyległym do rzeki zostaną przeprowadzone do większego odbiornika.

Analizie poddano ciek Sztolnia Ponikowska w miejscowości Laski.

Niezmiennie w ramach prac Międzyresortowego zespołu do spraw usuwania skutków i przeciwdziałania zagrożeniom związanym z występowaniem zapadlisk i podtopień na terenie gminy Trzebinia i w rejonie olkuskim opiniujmy inicjatywy samorządów i podmiotów zainteresowanych, polegające na odpompowywaniu wód z m.in. powstających zalewisk. Podejmowanie działań wyprzedzających w obecnej sytuacji, opierającej się na istotnie niepewnych prognozach, związanych zarówno z tempem podnoszenia się zwierciadła wód gruntowych jak i samej granicznej rzędnej wysokościowej, do której będzie to miało miejsce, jest w pełni uzasadnione i poprawi bezpieczeństwo mieszkańców. Zabiegi związane z odprowadzaniem wód gruntowych z terenów, na których stanowią one zagrożenie podtopieniami dla mieszkańców, będzie z pewnością pomocny i zminimalizuje uciążliwe skutki podnoszącego się zwierciadła wód gruntowych – informuje Jan Grygier, dyrektor Wód Polskich w Gliwicach i dodaje:

Przez te właśnie niepewności, związane z prognozami przygotowaliśmy materiał, w którym przeanalizowano zdolności do bezpiecznego przeprowadzenia wód przez koryto cieku Sztolnia Ponikowska. Ta dokumentacja to wartościowe narzędzie diagnostyczne, pozwalające na wykorzystanie w analizie dalszych działań. To zarazem solidny materiał do kolejnych prac dla całego Międzyresortowego Zespołu do spraw usuwania skutków i przeciwdziałania zagrożeniom związanym z występowaniem zapadlisk i podtopień na terenie gminy Trzebinia i w rejonie olkuskim. Dysponując wnioskami z dokumentacji hydraulicznej mogę po raz kolejny podkreślić, że jesteśmy gotowi na współpracę z zainteresowanymi samorządami i oczekujemy na dalsze kroki podmiotów zainteresowanych odprowadzaniem wód gruntowych do koryta cieku Sztolnia Ponikowska – zaznacza Jan Grygier, Dyrektor Wód Polskich w Gliwicach.

 

Intensyfikacja prac konserwacyjnych i bieżące utrzymanie rzek na terenie powiatu

Zarazem Wody Polskie w Gliwicach wykonają szereg prac utrzymaniowych i konserwacyjnych rzek w powiecie olkuskim. Zadanie o takim charakterze przewidziano m.in. dla rzeki Biała i Sztolnia Ponikowska na odcinkach w miejscowościach Błędów (Dąbrowa Górnicza), Laski, Kolonia, Hutki, Bolesław (Bolesław). Szacunkowa wartość prac to ponad 115 tys. zł. Kolejno podobnym zakresem zadań zostaną objęte rzeki Baba i Wietradówka w miejscowościach Bukowno Miasto, Starczynów oraz Bukowno, Bolesław, Olkusz i Witeradów. Ich koszt to 215 tys. zł. Konserwację przejdzie również ciek Warwas na odcinkach na terenie gminy Bukowno oraz Bolesław. Koszt prac oszacowano na kwotę 128 tys. zł. Wody Polskie w Gliwicach przeprowadzą także konserwację rzeki Biała Przemsza w miejscowościach Klucze, Ryczówek Golczowice, Chrząstowice, Gołaczewy, Zarzecze, Kaliś i Wolbrom. Szacunkowa wartość prac to 117 tys. zł. Łącznie wartość zadań, których realizacja rozpocznie się już wkrótce, wynosi blisko 600 tys. zł. Za ich sprawą poprawie ulegną warunki spływu wód. Zachowana będzie przepustowość koryt rzecznych, a co za tym idzie – możliwość bezpiecznego i sprawnego prowadzenia wód.

 

 

Sytuacja podnoszącego się zwierciadła wód gruntowych a Wody Polskie w Gliwicach Sytuacja podnoszącego się zwierciadła wód gruntowych m.in. na obszarze gminy Bolesław rozpoczęła się gdy przedsiębiorąca górniczy: Zakłady Górniczo-Hutnicze „Bolesław” S.A. – właściciel kopalni rud cynku i ołowiu „Olkusz – Pomorzany”, realizując etap likwidacji kopalni zaprzestał odwadniania górotworu, co wykonywał wcześniej przez kilkadziesiąt lat. W tym zakresie została wydana decyzja Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w Krakowie z dnia 23.12.2020 r. zatwierdzająca „Plan ruchu likwidowanego podziemnego zakładu górniczego Kopalnia „Olkusz- Pomorzany” na lata 2021-2025. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie w Gliwicach, nie będąc z mocy prawa stroną przedmiotowego postępowania na żadnym jego etapie nie miało możliwości wskazania warunków dla likwidacji zakładu górniczego. Zgodnie z przepisami ustawy Prawo Górnicze i Geologiczne, na podstawie których wydano przedmiotową decyzję, PGW Wody Polskie nie jest stroną postępowania, ani organem opiniującym czy uzgadniającym w wymienionych procedurach. Ponadto prawo geologiczne i górnicze określa kwestie odpowiedzialności za szkody spowodowane ruchem zakładu górniczego. Zgodnie z art. 146 ust. 1 odpowiedzialność za szkodę ponosi przedsiębiorca, prowadzący ruch zakładu górniczego, który spowodował szkodę. Jeżeli nie istnieje przedsiębiorca odpowiedzialny za szkodę ani jego następca prawny, za szkodę odpowiada Skarb Państwa reprezentowany przez właściwy organ nadzoru górniczego na zasadach określonych przedmiotową ustawą. W żadnym momencie ustawodawca nie wskazuje odpowiedzialności z tytułu zaistnienia szkody po stronie podmiotu zarządzającego gospodarką wodną. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie powstało z dniem 1 stycznia 2018 r., i od tego czasu realizuje swoje obowiązki ustawowe. Zgodnie z art. 211 i art. 212 Ustawy Prawo wodne - śródlądowe wody płynące oraz wody podziemne stanowią własność Skarbu Państwa i w stosunku do tych wód Wody Polskie wykonują prawa właścicielskie. Natomiast art. 214 reguluje kwestie własności wód stojących poprzez następującą definicję: „Śródlądowe wody stojące, woda w rowie oraz woda w stawie, który nie jest napełniany w ramach usług wodnych, ale wyłącznie wodami opadowymi lub roztopowymi lub wodami gruntowymi, znajdujące się w granicach nieruchomości gruntowej stanowią własność właściciela tej nieruchomości”. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie będąc administratorem m.in. cieku Sztolnia Ponikowska uczestniczy w spotkaniach oraz zespołach, które zajmują się konsekwencjami likwidacji kopalni ZGH Bolesław S.A., a przede wszystkim pojawiającego się nadmiaru wód gruntowych. Ponadto Wody Polskie w Gliwicach są w stałym kontakcie z przedstawicielami jednostek zaangażowanych w zabezpieczanie obszaru przed skutkami likwidacji kopalni. Współpraca ma na celu wypracowywanie skutecznych metod reagowania na tę bezprecedensową w skali kraju sytuację. Specjaliści Wód Polskich w Gliwicach pozostają w ramach swoich kompetencji do dyspozycji uczestników zespołów oraz służą swoją wiedzą i doświadczeniem. Chcąc uzyskać pełną, bieżącą wiedzę w zakresie przedmiotowej problematyki, Wody Polskie w Gliwicach z własnej inicjatywy organizują spotkania zainteresowanych stron. Pracownicy poszczególnych jednostek organizacyjnych Wód Polskich w Gliwicach: Zarząd Zlewni w Katowicach, Nadzór Wodny w Olkuszu, regularnie prowadzą wizje w terenie, monitorując sytuację oraz przepływy w korytach rzek. Wody Polskie w Gliwicach realizują również prace utrzymaniowe i konserwacyjne cieków, w swojej administracji, tak by zapewnić drożność i odpowiedni przepływ wód. Wody Polskie w Gliwicach pozostają zarazem otwarte na dalszą współpracę z podmiotami zaangażowanymi w przebieg zdarzeń.