Artykuł prasowy z 1936 roku opisuje, jak oddawano Zaporę Porąbka
18.08.2026
Oddanie do użytku Zapory Porąbka blisko 90 lat temu było bardzo ważnym wydarzeniem w skali całego kraju. Dowodem na to jest fakt, że rozpisywały się o tym gazety nawet po drugiej stronie Polski. Wsiądźmy na chwilę do wehikułu czasu i przenieśmy się do tamtych chwil, dzięki publikacji Dziennika Bydgoskiego. Zachęcamy do poznania tamtych okoliczności, które opisywał artykuł z 15 grudnia 1936 roku.
Gigantyczne dzieło — pomnik pracy polskiej.
Zapora wodna na rzece Sole. Sztuczne 1500-morgowe jezioro. Siła wodna daje 27 milionów kilowatów.
W dniu 13 bm. (grudzień 1936) odbyła się uroczystość poświęcenia i oddania do użytku publicznego wielkiego zbiornika i zapory wodnej w Porąbce, na Sole, (rzece, wpadającej w pobliżu Oświęcimia do Wisły), co ma wielkie znaczenie dla gospodarczego życia całego kraju. O doniosłości tej inwestycji świadczy fakt, że do chwili wybudowania tamy na Sole liczne potoki górskie, spływające do tej rzeki w razie dłuższych deszczów, powodowały wylew rzeki i za lew urodzajnych pół, łąk i zagród oraz ważnych arterii komunikacyjnych, przy nosząc nieobliczalne szkody. Wody Soły, wpływając następnie do Wisły po połączeniu się z jej wodami zagrażały często Krakowowi. Po jednej z największych powodzi w roku 1903 na Sole w chwili jej największego nasilenia pod Porąbką przepływało około 1200 kubików wody w ciągu jednej sekundy. Cyfry te świadczą o grozie żywiołu. Zbiornik pozwala przez odpowiednie gospodarowanie wodą zredukować w razie powodzi przypływ Soły do granic nieszkodliwych, a zarazem zmniejszyć niebezpieczeństwo powodziowe dla Krakowa. Poza tym podczas niskiego stanu wody na Wiśle, zbiornik w Porąbce będzie mógł zasilać Wisłę wodami Soły. Prócz tych zasadniczych zadań, zbiornik dostarczyć może w razie wykorzystania siły wodnej przy zaporze, około 27 milionów kilowat-godzin rocznie dla uprzemysłowienia południowo-zachodniej połaci Polski.
Zbiornik wody na Sole powstaje przez spiętrzenie jej wód zaporą. Powierzchnia sztucznego jeziora przy największym spiętrzeniu rzeki wynosi 380 ha. Największa głębokość 22 m, długość 7,7 km, największa szerokość 800 m. Pojemność tego zbiornika wynosić będzie 32 miliony kubików wody. Na uroczystość przybyli z Warszawy do stacji Kęty: wicepremier Kwiatkowski, marszałek sejmu Car, wicemarszałek senatu Barański, prezes Najwyższej Izby Kontroli Państwa gen. Krzemieński, minister komunikacji Ulrych, wiceminister spraw wojskowych gen. Litwinowicz, wiceminister skarbu Grodyński, wiceministrowie komunikacji Piasecki i Bobkowski, gen. dr Górecki, posłowie, senatorowie, wyżsi urzędnicy ministerstw oraz przedstawiciele prasy. Goście udali się samochodem do odległej o 8 km Porąbki. Uroczystość poświęcenia i oddania do użytku publicznego zapory wodnej odbyła się na przegrodzie skonstruowanej z betonu, umocnionego na podkładach skalnych. Długość tej zapory wynosi 260m, a szerokość jej murów, które służą jako droga, dochodzi do 8,5m. Wójt Porąbki, Kaczmarczyk, wręczając wicepremierowi tradycyjnym zwyczajem chleb i sól w pełnych wzruszenia słowach podziękował przedstawicielom rządu za doprowadzenie do końca bodowy wielkiego dzieła, które podniosło gospodarczo całą okolicę, dając zatrudnienie tysiącom bezrobotnych i które powstrzyma nie tylko gwałtowne wylewy rzeki Soły, ale i łzy wielu rodzin ubogich , którym poprzednio nieokiełznany żywioł niszczył dobytek. Następnie ks. arcybiskup metropolita krakowski Sapieha w otoczeniu duchowieństwa dokonał poświęcenia zapory wodnej oraz wygłosił okolicznościowe przemówienie.
Z kolei wiceminister komunikacji Piasecki po scharakteryzowaniu zadań jakie mają spełnić roboty inwestycyjne przeciwpowodziowe i regulacji rzek, skreślił historię budowy zapory, zaznaczając, że projekt budowy w Porąbce sporządzony był przez inż. Baeckera, a skorygowany przez pierwszego prezydenta R.P. śp. Gabriela Narutowicza.
W trakcie budowy napotkano na wiele trudności, związanych z pracą w głębokich dołach kilkanaście metrów poniżej lustra wody. Trudności zostały umiejętnie pokonane i roboty szły w tempie amerykańskim, nawet na trzy zmiany. Ogólny koszt budowy całej zapory wraz z wywłaszczeniem gruntów, budową mostów kolejowych, drogi wojewódzkiej itd. wyniósł 18 milion ów zł. Jako pierwsza większa budowa, wykonana w stosunkowo krótkim czasie, z wielkim zapałem i poświęceniem personelu technicznego i robotników, będzie zapora wodna w Porąbce symbolem tężyzny polskiej myśli technicznej, a w szczególności dobrym świadectwem dla polskich inżynierów wodnych.
Przemówienie wicepremiera Kwiatkowskiego.
Po wielkiej wojnie przejęliśmy Rzeczpospolitą nieuporządkowaną i niezorganizowaną, w wielu dziedzinach nawet zanarchizowaną. Braki w wolnym państwie usuwamy i musimy usunąć. Oto powstał tu, nad Sołą, ważny szczegół tej pracy, który wskazuje, że wprowadzone w gospodarstwo Rzeczypospolitej porządek i dyscyplina powstały wysiłkiem polskich robotników i pracowników umysłowych, wysiłkiem państwa i wielkiej współpracy polsko-francuskiej. Stworzono dzieło-zaporę, która służyć będzie Polsce. W kraju mamy dużo ,,zapór" takich, które musimy zburzyć. Trzeba burzyć jedne zapory, te, które tamują rozwój życia i budować inne, które to życie podnosić będą ku górze. Oprócz zapory na Sole w myśl tego hasła buduje się jeszcze Rożnów w rozmiarach swoich kilkakrotnie większych od dzieła, jakie widzimy tutaj. Oto są symbole naszych wysiłków. Przejęliśmy Polskę zniszczoną. Nikt nam jej nie odbuduje. Wznosić ją możemy i rozwijać tylko na własnych barkach, tylko własnym wysiłkiem i własną pracą służyć możemy Ojczyźnie.
Gdy serca nasze radują się zakończonym dziełem, wznieśmy okrzyk:,, Rzeczpospolita Polska niech żyje!". Okrzyk ten został powtórzony przez zebranych. Następnie minister Ulrych poprosił wiceministra o oddanie tamy do użytku publicznego przez przecięcie wstęgi.
Po tych uroczystościach wicepremier Kwiatkowski dokonał dekoracji odznaczonych pracowników za zasługi, położone przez nich przy budowie zapory wodnej. Udekorowani zostali złotym krzyżem zasługi: inż. Tadeusz Skrzyński, srebrnym krzyżem zasługi: inż. Binder i bronzowymi krzyżami zasługi: Dutkiewicz, Kucharski, Jan Wawrzynek I J. Klenka. Po zakończeniu uroczystości w Porąbce dygnitarze i goście udali sią autokarami doliną rzeki Soły, szosą, prowadzącą koło zbiornika wodnego aż do mostu na Sole, który drogę, prowadzącą po lewej stronie rzeki, przerzuca na prawy brzeg Soły, łącząc ją z dawną drogą do Żywca. Most ten jest najnowszym wyrazem techniki i jest zbudowany ze stalobetonu, jest największym w Polsce mostem łukowym o rozpiętości luku 76 metrów.