Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie

Doliny rzeczne w przeszłości w wielu miejscach zostały przekształcone przez człowieka, m.in. poprzez ich regulację. Skutkiem tych działań była utrata drożności korytarzy ekologicznych – ryby i inne organizmy wodne nie mogły swobodnie migrować w górę i w dół rzeki, a ich populacje ulegały fragmentacji. Dlatego tak ważne są procesy renaturyzacyjne i przywracanie rzekom i ich dolinom możliwie naturalnego charakteru. Dzieje się to poprzez:

• odbudowę naturalnych koryt rzek,
• usuwanie lub modyfikację barier (jazów, progów),
• rewitalizację starorzeczy, terenów zalewowych i mokradeł,
• zwiększanie retencji wód opadowych i gruntowych.

Wody Polskie w Krakowie w ramach zarządzania środowiskiem wodnym prowadzą działania na rzecz renaturyzacji, udrażniania rzek i modernizacji budowli piętrzących dla migracji ryb.

Obecnie RZGW w Krakowie realizuje projekt pn. „Odbudowa różnorodności biologicznej doliny Nidy, poprzez odbudowę korytarzy ekologicznych i zwiększenie retencji gruntowej”.

Głównym celem przedsięwzięcia jest kompleksowa renaturyzacja doliny, odtworzenie jej naturalnych funkcji retencyjnych i biologicznych oraz wdrożenie rozwiązań bliskich naturze, które trwale podniosą odporność regionu na ekstremalne zjawiska pogodowe wynikające ze zmian klimatu.

Projekt składa się z sześciu zadań obejmujących zarówno prace inżynieryjne, jak i renaturyzacyjne tj:

1. Zwiększenie retencji powierzchniowej i wgłębnej w miejscowości Umianowice.
2. Przywrócenie drożności ekologicznej rzeki Nidy i jej dopływów – udrożnienie barier migracyjnych dla organizmów wodnych na rzece Nida i Brzeźnica.
3. Przywrócenie drożności korytarza ekologicznego rzeki Mierzawy, udrożnienie barier migracyjnych dla organizmów wodnych na rzece Mierzawa.
4. Rewitalizacja starorzecza rzeki Nidy w miejscowości Brzeźno.
5. Rewitalizacja zalewu pińczowskiego oraz starorzeczy rzeki Nidy w rejonie oczyszczalni miasta Pińczów.
6. Renaturyzacja delty śródlądowej rzeki Nidy.

Obecnie inwestycja jest w fazie realizacji prac budowlanych. Całkowity koszt realizacji inwestycji to 94 500 000,00 PLN z czego wartość dofinasowania ze środków UE to 76 500 000,00 PLN.

 

Kolejnym zadaniem jest „Rewitalizacja i poprawa warunków geomorfologicznych rzeki Dłubni” To projekt, który ma na celu odtworzenie możliwie bliskich naturze warunków geomorfologicznych w korycie rzeki Dłubni oraz poprawę zdolności retencyjnych zlewni na odcinku od zbiornika w Zesławicach do ujścia Dłubni do Wisły.

W ramach działań renaturyzacyjnych i poprawiających warunki geomorfologiczne rzeki zostanie wykonane koryto dwudzielne oraz pas zadrzewień. Skarpy będą ubezpieczone narzutem kamiennym. Wybudowana zostanie przepławka techniczna dla ryb, jak również przebudowany jaz wraz z likwidacją istniejącej przepławki dla ryb. Koryto główne będzie ubezpieczone ciężkim obrukiem kamiennym. Zostaną wykonane sekwencje łagodnych zejść i tarasów nadrzecznych. W celu aktywizacji procesów erozji bocznej zostaną zastosowane deflektory nurtu.

Dodatkowo powstanie ciąg pieszo - rowerowy o nawierzchni wodoprzepuszczalnej.

W ramach zadania zostanie również wdrożony automatyczny system sterowania obiektami hydrotechnicznymi

Działania będą realizowane na odcinku o łącznej długości 8,77 km,

 

Wody Polskie w Krakowie będą również uczestniczyć w projekcie „Renaturyzacja i ochrona siedlisk rzecznych dla zachowania zagrożonych małży słodkowodnych - LIFE Spawn”

Jego celem jest odbudowa populacji zagrożonych małży słodkowodnych, ryb żywicielskich i płazów oraz renaturyzacja siedlisk rzecznych w zlewniach Nidy i Sanu, m. in. poprzez tworzenie tarlisk, odtwarzanie starorzeczy, poprawę retencji, odbudowę lasów łęgowych i ograniczanie gatunków inwazyjnych.

RZGW w Krakowie będzie realizował prace dotyczące odtwarzania starorzeczy w Sobowicach i przy ujściu Mierzawy

Całkowity szacunkowy koszt projektu wynosi 8 759 216,88 EUR, w tym dofinansowanie UE: 5 255 530,14 EUR.

Podkreślić należy, że do tej pory jako Wody Polskie w Krakowie łącznie udrożniliśmy 471 km korytarza migracji ryb poprzez budowę 29 przepławek.

Efektem prac zadania "Przywrócenie ciągłości ekologicznej i realizacja działań poprawiających funkcjonowanie korytarza swobodnej migracji rzeki – Biała Tarnowska” było odtworzenie drożności korytarza ekologicznego rzeki Białej Tarnowskiej wraz jej dopływami o długości 80 km, a tym samym zachowanie ciągłości koryta Białej Tarnowskiej na łącznej długości 101,8 km - od źródeł do ujścia!

Projekt charakteryzował innowacyjność rozwiązań, jak np. kamienne konstrukcje w formie plastrów miodu, które spowalniają impet wody i ułatwiają rybom wędrówkę na tarło w górę rzeki.

Kolejny projekt „Likwidacja barier migracyjnych dla organizmów wodnych na rzece Wisłoce i jej dopływach – Ropie oraz Jasiołce” zlikwidował 7 barier migracyjnych, co  spowodowało udrożnienie korytarza rzecznego o długości 254 km, tj. na odcinkach rzek o długości: Wisłoki -124 km, Jasiołki -76 km oraz Ropy – 54 km.

 

Wody Polskie w Krakowie realizowały też zadanie „Odtworzenie ciągłości ekologicznej Wisły i dolnych odcinków rzek Soły i Skawy” udrażniając bariery migracyjne w dorzeczu Górnej Wisły. W ramach inwestycji zrealizowana została budowa i przebudowa 7 przepławek na rzekach oraz przebudowa stopni na Wiśle, Sole i Skawie.