Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie

W związku z tym, iż ochrona przeciwpowodziowa jest kluczowym elementem życia publicznego, a skuteczne zarządzanie ryzykiem powodziowym staje się priorytetem dla państw i samorządów, Wody Polskie w Krakowie opierając się na faktach, informują, iż:
 

• Po pierwsze niewłaściwym jest stosowanie przez Pana prof. Mariusza Czopa wymiennie pojęć polder przeciwpowodziowy oraz suchy zbiornik przeciwpowodziowy. Mimo, iż oba obiekty służą ochronie przeciwpowodziowej, to działają zupełnie inaczej.  W przypadku polderu mamy do czynienia ze świadomym zalaniem konkretnego, obwałowanego często użytkowanego rolniczo z ryzykiem strat przy zalaniu obszaru, w celu przejęcia fali kulminacyjnej.  Natomiast suchy zbiornik retencyjny służy do tymczasowego zatrzymania nadmiaru wody spływającej rzeką i jej kontrolowanego odpływu.

 

• Po drugie stwierdzenie pana prof. Czopa, że „wszędzie na świecie odchodzi się od budowy zbiorników suchych, które są w korycie rzecznym” jest nieprawdą. Suche zbiorniki (tzw. poldery przepływowe) są obecnie uznawane za najbardziej nowoczesną mało inwazyjną formę obiektów hydrotechnicznych. Suche zbiorniki poza okresami wezbrania pozostają naturalną doliną rzeczną. Woda przepływa przez nie swobodnie, nie zakłócając migracji ryb ani transportu osadów. Dopiero podczas ekstremalnej powodzi zamyka się ich śluzy.

Aby zapobiegać powodziom rzecznym konieczne jest zastosowanie retencji wielkoskalowej, bo tylko taka może ochronić mieszkańców przed wielką wodą. Tak więc stwierdzenie pana prof. M. Czopa, że obecnie „przechodzi się na projekty zatrzymywania deszczu jak najbliżej miejsca spadnięcia” i tworzy „małe instalacje, które może zbudować każdy” jest iluzją. Gromadzenie wody lokalnie np. przez mieszkańców może jedynie zmniejszyć tak zwane powodzie błyskawiczne, odciąża kanalizację deszczową. Ma znaczenie przede wszystkim w terenach zurbanizowanych, natomiast nie ochroni ludności przed powodzią.

 

• Po trzecie, jak twierdzi Pan prof. Czop „Te konsultacje dotyczyły 8 innych lokalizacji…”. Stwierdzenie to jest nieprawdziwe, gdyż spotkanie informacyjno – konsultacyjne, które odbyło się 12 października w RZGW w Krakowie nie było spotkaniem konsultacyjnych dotyczącym polderów „Oświęcim – Kraków” ani spotkaniem konsultacyjnym dotyczącym polderu Szczurowa.

Było to spotkanie informacyjno-konsultacyjne dotyczące projektów trzech dokumentów ramowych w ramach procedur Banku Światowego.

• Ramy Zarządzania Środowiskiem i Społeczeństwem – określają procedury sporządzania Planów Zarządzania Środowiskiem i Sprawami Społecznymi dla poszczególnych Zadań realizowanych w ramach Projektu,
• Ramy Zaangażowania Interesariuszy - określają zasady przygotowania szczegółowych Planów Zaangażowania Interesariuszy dla poszczególnych Zadań realizowanych w ramach Projektu,
• Ramy Pozyskiwania Nieruchomości i Przesiedleń – określają zasady przygotowania Planów Pozyskiwania Nieruchomości i Przesiedleń dla poszczególnych inwestycji realizowanych w ramach Projektu.

Konsultowane dokumenty określają tylko i wyłącznie zasady i procedury, na podstawie których będą następnie przygotowywane analizy i dokumenty szczegółowe dla poszczególnych zadań i ich lokalizacji.  

Dokumenty te więc w żaden sposób nie przesądzają o konkretnych rozwiązaniach lokalizacyjnych ani technicznych poszczególnych projektów. Te będą przedmiotem odrębnych procesów konsultacyjnych na dalszych etapach przygotowania Projektu.

 

• Po czwarte, nieprawdziwy jest również zarzut braku właściwego informowania społeczeństwa co do planowanych działań związanych z ograniczeniem zagrożenia i ryzyka powodziowego na terenie gmin położonych na tzw. odcinku Wisły sandomierskiej.

Informujemy, że konferencja inaugurująca projekt „Bezpieczna Wisła”, w ramach którego powstał ww. „Program działań retencyjnych…”, odbyła się już 23 maja 2023 r. w Krakowie. Uczestniczyli w niej przedstawiciele jednostek samorządu terytorialnego, organizacji ekologicznych, administracji rządowej oraz naukowcy i eksperci. Na konferencji poinformowano o celu realizowanego projektu, tj. opracowaniu planu działań minimalizujących ryzyko powodziowe w gminach położonych na odcinku tzw. Wisły sandomierskiej.

Jednocześnie od początku realizacji Projektu uruchomiona została strona https://bezpiecznawisla.pl/, gdzie na bieżąco można było przeczytać informacje dotyczące poszczególnych etapów prac.

Dodatkowo, w ramach projektu w okresie czerwiec-lipiec 2023 roku w Urzędach Wojewódzkich odbyły się również spotkania przedstawicieli RZGW w Krakowie oraz Konsultanta z przedstawicielami gmin, które leżą na obszarze szczególnego zagrożenia powodzią objętym projektem oraz władzami województw małopolskiego, świętokrzyskiego i podkarpackiego. Celem spotkań było omówienie problemów i możliwości rozwiązań z zakresu ochrony przeciwpowodziowej i walki ze skutkami suszy. Uczestnicy spotkania, wraz z zaproszeniem wysłanym przez właściwy Urząd Wojewódzki poprzez system ePUAP, otrzymali ankietę, dotyczącą problematyki Projektu. Spotkanie w Krakowie odbyło się 7 lipca 2023 r. w Małopolskim Urzędzie Wojewódzkim, przy ul. Basztowej 22, w którym brał udział również Wójt Gminy Szczurowa.

Poza tym, 14 maja 2024 r. w Sandomierzu odbyła się II Konferencja, na której zaprezentowano wyniki przeprowadzonych analiz dotyczących ryzyka powodziowego i zagrożenia suszą na obszarze realizacji projektu oraz propozycje rozwiązań dla zdiagnozowanych problemów, w tym planowanego polderu przepływowego Szczurowa-Koszyce. W spotkaniu uczestniczyła m.in. Zastępca Wójta Gminy Szczurowa.

Na spotkania wysyłane były każdorazowo zaproszenia do wszystkich interesariuszy projektu, w tym do Gminy Szczurowa.

Ponadto przed przystąpieniem do konsultacji społecznych, w dniu 4 października 2024 r. w Szczurowej przedstawiciele dyrekcji Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie zaprezentowali członkom Rady Gminy Szczurowa wstępne plany lokalizacji polderu przepływowego Szczurowa-Koszyce.

Kolejnym krokiem, zgodnym z przyjętym w projekcie harmonogramem działań, były rozpoczęte w dniu 29 listopada 2024 r.  szeroko promowane konsultacje społeczne, mające na celu zaprezentowanie założeń projektu nie tylko samorządom, ale przede wszystkim mieszkańcom. Spotkania konsultacyjne, zaplanowane na terenach potencjalnej inwestycji były pierwszymi spotkaniami z mieszkańcami.

Z uwagi na prośbę mieszkańców gminy Szczurowa proces konsultacji został wydłużony i zakończony w dniu 17 stycznia 2025 r. Dodatkowo, w miejscowości Szczurowa przewidziano nie jedno, ale dwa spotkanie konsultacyjne, które odbyły się w dniach  10 grudnia 2024r.  i  14 stycznia 2025 r. Kolejne spotkania, w tym indywidualne odbywały się zgodnie z potrzebami samorządów i mieszkańców w siedzibie RZGW Kraków.

Podkreślamy, że decyzja o planowanej inwestycji czy też jej zakresie nigdy nie była przesądzona, a każdy mieszkaniec miał możliwość wnoszenia uwag i wniosków zarówno do inwestycji, jak i całego projektu działań. 

Podczas konsultacji zarówno projekt Programu, jak również opracowana dla niego Prognoza oddziaływania na środowisko wraz z formularzem zgłaszania uwag zostały udostępnione na stronie www.bezpiecznawisla.pl/konsultacje oraz w siedzibach: RZGW w Krakowie oraz RZGW w Rzeszowie.  Wszyscy zainteresowani mogli uczestniczyć w spotkaniach konsultacyjnych  oraz zapoznać się z dokumentacją, a także mieli możliwość składania uwag i wniosków  drogą elektroniczną, pocztową lub osobiście w miejscu wyłożenia projektu Programu czyli w siedzibach: RZGW w Krakowie oraz RZGW w Rzeszowie.

Należy zauważyć, iż poszukiwania obszarów retencji powodziowej w dolinie Wisły między Krakowem a Zawichostem rozpoczęły się po powodzi 2010 roku, która spowodowała poważne straty.

Pierwsze analizy wskazywały na możliwość lokalizacji dużej retencji powodziowej w obszarze Kanału Strumień, kolejne analizy wskazywały na rozproszoną retencję w 17 lokalizacjach wzdłuż Wisły bez uzyskania zakładanego efektu redukcji ryzyka powodziowego. W ostatniej z zrealizowanych analiz wskazywana była możliwość uzyskania dużej retencji 205 milionów m3 na obszarze gmin Szczurowa i Koszyce oraz w lokalizacji Przykop.

Z uwagi na fakt, iż wszystkie z lokalizacji wiązały się z dużymi kosztami społecznymi, PGW Wody Polskie zamierzają kontynuować poszukiwanie rozwiązania efektywnego w zakresie koniecznej redukcji ryzyka powodziowego, ale o niższych kosztach społecznych.

 

Obecnie, ze względu na  obligatoryjny charakter realizacji inwestycji przeciwpowodziowych w tym regionie, zaplanowano kontynuację szczegółowych prac analitycznych w obszarze gospodarki wodnej.

Ich głównym celem jest określenie możliwości zwiększenia retencji na odcinku Wisły od Krakowa do Zawichostu oraz na jej dopływach, czego przykładem jest planowana lokalizacja obiektów retencyjnych na Wisłoce w rejonie Mielca. Działania te nie wykluczają dalszych analiz i poszukiwań innych rozwiązań pozwalających na skuteczną redukcję ryzyka powodziowego, przy jednoczesnej minimalizacji kosztów społecznych oraz zapewnieniu efektywności ekonomicznej planowanych przedsięwzięć.

Podkreślić należy, że zgodnie z mapami zagrożenia powodziowego, na około 16 % powierzchni gminy Szczurowa i 25% powierzchni gminy Koszyce występują obszary szczególnego zagrożenia powodzią od rzek: Wisła, Raba i Uszwica, na których prawdopodobieństwo wystąpienia powodzi wynosi 1% tj. raz na 100 lat.

Należy mieć na uwadze, że w przypadku wystąpienia powodzi na tym terenie głębokości wody Q1% w przeważającej części osiągają wartości pomiędzy 0,5m a 2 m i niejednokrotnie znacznie przekraczają wartość 2m.