Wody Polskie intensywnie przygotowują się do sezonu zimowego
17.11.2026
Od 1 grudnia 2026 r. do 15 marca 2027 r. potrwa sezon zimowy na polskich wodach. W związku ze zbliżającym się okresem zwiększonego ryzyka występowania zjawisk lodowych Wody Polskie przygotowują się do zapewnienia bezpieczeństwa przeciwpowodziowego na rzekach i zbiornikach wodnych w całym kraju. Zaktualizowano wykaz miejsc potencjalnie zatorogennych, prowadzone są przeglądy infrastruktury hydrotechnicznej, a do działań na Wiśle i Odrze przygotowywana jest flota 26 lodołamaczy. Na Żuławach gotowych do pracy będzie około 100 stacji pomp, a gospodarka wodna na zbiornikach retencyjnych dostosowywana jest do warunków zimowych.
"– Zatory lodowe należą do najpoważniejszych zagrożeń występujących na polskich rzekach w okresie zimowym. Dlatego jeszcze przed rozpoczęciem sezonu przygotowujemy zarówno flotę lodołamaczy, jak i infrastrukturę przeciwpowodziową w całym kraju. Szczególną uwagę poświęcamy miejscom potencjalnie zatorogennym, monitoringowi sytuacji hydrologicznej i współpracy ze służbami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo mieszkańców. Wykorzystujemy również doświadczenia z poprzednich sezonów, dzięki czemu możemy szybko reagować na pojawiające się zagrożenia i skutecznie ograniczać ryzyko powodzi zatorowych" – mówi Mateusz Balcerowicz, prezes Wód Polskich.
Zimowe zjawiska lodowe zwiększają zagrożenie powodziowe
Okres zimowy wiąże się z występowaniem zjawisk lodowych na rzekach, które w określonych warunkach mogą prowadzić do powstania zagrożenia powodziowego. Podczas silnych mrozów na rzekach oraz zbiornikach wodnych tworzy się pokrywa lodowa, natomiast w czasie odwilży lub wzrostu stanów wody dochodzi do jej przemieszczania i rozpadu. Szczególnie niebezpieczne są zatory lodowe powstające w miejscach o utrudnionym przepływie, takich jak filary mostowe, jazy, zakola rzek czy przewężenia koryta lub wypłycenia.
Nagromadzenie kry lodowej może powodować spiętrzenie wody oraz lokalne podtopienia terenów przyległych. Aby ograniczać ryzyko wystąpienia takich zjawisk, pracownicy Wód Polskich przed każdym sezonem zimowym opracowują wykaz miejsc potencjalnie zatorogennych. Uwzględnia on odcinki rzek, na których na podstawie wieloletnich obserwacji notowano powstawanie zatorów lodowych, a także miejsca, gdzie występują warunki sprzyjające ich tworzeniu lub okresowemu ograniczeniu przepływu wód. Do lokalizacji wymagających szczególnej uwagi należą m.in. dolny odcinek Wisły Mazowieckiej pomiędzy Zakroczymiem a Zbiornikiem Włocławskim, ujściowe odcinki Narwi i Bugu oraz Pilica w rejonie Sulejowa i Białobrzegów. Ze względu na zmiany zachodzące w korytach rzek lokalizacja i charakter miejsc potencjalnie zatorogennych mogą ulegać zmianom, dlatego są one regularnie analizowane i aktualizowane.
Odrębnym zagrożeniem występującym w okresie zimowym jest cofka spowodowana silnym północnym wiatrem w czasie sezonu sztormowego na Morzu Bałtyckim. Zjawisko to może utrudniać odpływ wód rzecznych do morza i prowadzić do podwyższania stanów wód na terenach położonych w pobliżu ujść rzek. Szczególnie narażone są obszary nisko położone, w tym Żuławy, część Warmii oraz rejon Zalewu Szczecińskiego.
Flota lodołamaczy gotowa od 1 grudnia do działania
Kluczowym elementem czynnej zimowej ochrony przeciwpowodziowej są lodołamacze, których zadaniem jest zapobieganie powstawaniu zatorów lodowych oraz zapewnienie swobodnego przepływu wody na rzekach. Akcje lodołamania są prowadzone przede wszystkim na Dolnej Wiśle, Zbiorniku Włocławskim oraz na Odrze granicznej i odcinkach ujściowych Odry. W razie potrzeby jednostki mogą wypłynąć także na Noteć i Wartę. Przed rozpoczęciem sezonu wszystkie lodołamacze przechodzą przeglądy techniczne, niezbędne prace konserwacyjne oraz przygotowanie do działań operacyjnych.
W sezonie zimowym 2026/2027 Wody Polskie będą dysponować łącznie 26 lodołamaczami. Dziewięć jednostek stacjonujących w Przegalinie będzie zabezpieczać Dolną Wisłę, natomiast osiem lodołamaczy bazujących we Włocławku pozostanie w gotowości do prowadzenia działań na Zbiorniku Włocławskim. Kolejnych osiem jednostek ze Szczecina będzie operować na jeziorze Dąbie, Szczecińskim Węźle Wodnym oraz Odrze Granicznej, a w razie potrzeby także na Warcie i Noteci. Flotę uzupełnia wrocławski lodołamacz Borsuk zapewniający osłonę przeciwlodową na odcinku Odry skanalizowanej, głównie w obrębie Malczyc i Wrocławia.
W skład polskiej floty lodołamaczy wchodzi 10 nowoczesnych jednostek zbudowanych w ciągu ostatnich kilkunastu lat. Są to lodołamacze czołowe: Stanisław, Puma i Orkan, których zadaniem jest rozbijanie pokrywy lodowej oraz lodołamacze liniowe: Andrzej, Ocelot, Tarpan, Narwal, Nerpa, Manat i Sokół. Jednostki liniowe poszerzają utworzoną wcześniej rynnę lodową i kruszą krę, umożliwiając jej bezpieczne spływanie w kierunku ujścia rzeki.
Do 30 listopada 2026 r. na Wiśle w rejonie Popłacina zostanie zamontowana przegroda śryżowa ograniczająca przemieszczanie się śryżu i kry lodowej. Równocześnie, w celu poprawy warunków prowadzenia akcji lodołamania i zwiększenia bezpieczeństwa terenów położonych wokół Zbiornika Włocławskiego, prowadzone będą roboty udrożnieniowe na trasie lodołamania w rejonie Płocka i Popłacina. Prace obejmą usunięcie osadów dennych zalegających na odcinkach wykorzystywanych podczas zimowej ochrony przeciwpowodziowej, co pozwoli ograniczyć ryzyko powstawania zatorów lodowych na tym odcinku Wisły.
Szczególną rolę odgrywa współpraca polsko-niemiecka na Odrze granicznej. Ze względu na transgraniczny charakter rzeki działania związane z zimową ochroną przeciwpowodziową są prowadzone na podstawie porozumienia pomiędzy stroną polską i niemiecką. W dniu 24 listopada 2026 r. odbędzie się polsko-niemiecka narada zimowa, której celem będzie omówienie stanu przygotowań oraz zasad współpracy przy realizacji wspólnych działań związanych z czynną zimową ochroną przeciwpowodziową w sezonie 2026/2027. W ubiegłym sezonie akcję lodołamania na Odrze wspierało 6 niemieckich lodołamaczy.
Trwają przygotowania infrastruktury przeciwpowodziowej
Przygotowania do sezonu zimowego obejmują również szeroki zakres działań prowadzonych na infrastrukturze przeciwpowodziowej i hydrotechnicznej.
Wody Polskie jako administrator obiektów hydrotechnicznych wykonują cykliczne przeglądy wałów przeciwpowodziowych, które prowadzone są co najmniej raz w roku oraz po przejściu wód wezbraniowych. Ich celem jest identyfikacja ewentualnych uszkodzeń, ocena stanu technicznego obiektów oraz zaplanowanie niezbędnych działań naprawczych. Wały przeciwpowodziowe podlegają ponadto okresowym kontrolom i ocenom bezpieczeństwa wymaganym przez przepisy prawa budowlanego.
Corocznie kontrolom stanu technicznego poddawane są również urządzenia hydrotechniczne, takie jak jazy czy śluzy. Oprócz okresowych kontroli wymaganych przepisami ustawy Prawo budowlane wykonywane są także przeglądy przygotowujące obiekty do pracy w warunkach zimowych.
Równolegle realizowane są prace utrzymaniowe, konserwacyjne i remontowe na wałach przeciwpowodziowych oraz ciekach wodnych. Obejmują one m.in. wykaszanie roślinności z dna i skarp cieków, usuwanie przeszkód utrudniających przepływ wody, likwidację przetamowań oraz utrzymywanie sprawności urządzeń hydrotechnicznych i obiektów towarzyszących.
Istotnym elementem przygotowań jest również prowadzenie odpowiedniej gospodarki wodnej na zbiornikach zgodnie z obowiązującymi instrukcjami gospodarowania wodą oraz aktualną sytuacją hydrologiczną. Działania te służą zapewnieniu odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa przeciwpowodziowego i właściwego przygotowania obiektów do okresu zimowego.
Szczególną rolę w ochronie terenów depresyjnych odgrywa system odwadniający Żuławy Wiślane. W sezonie zimowym do dyspozycji pozostanie około 100 stacji pomp, które umożliwiają skuteczne odprowadzanie nadmiaru wody i ograniczanie ryzyka podtopień.
W przypadku wystąpienia zagrożenia prowadzony jest wzmożony monitoring wałów przeciwpowodziowych przez pracowników Wód Polskich, strażników wałowych oraz przedstawicieli służb państwowych i jednostek samorządu terytorialnego.
Współpraca służb kluczowym elementem bezpieczeństwa
W okresie zimowym skuteczna ochrona przeciwpowodziowa wymaga stałej wymiany informacji oraz współdziałania wielu instytucji. Jednostki terenowe Wód Polskich utrzymują bieżący kontakt z centrami zarządzania kryzysowego, administracją rządową i samorządową oraz służbami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo mieszkańców.
Monitoring sytuacji prowadzony jest w oparciu o dane i prognozy IMGW-PIB oraz informacje przekazywane przez pracowników terenowych i operatorów obiektów hydrotechnicznych. Szczególną uwagę poświęca się lokalizacjom uznawanym za newralgiczne z punktu widzenia bezpieczeństwa przeciwpowodziowego. Analiza prognoz oraz bieżąca ocena sytuacji hydrometeorologicznej pozwalają na szybkie reagowanie w przypadku wystąpienia zagrożeń.
W razie wystąpienia sytuacji kryzysowych współpraca jest intensyfikowana i obejmuje koordynację działań z jednostkami samorządu terytorialnego, Państwową Strażą Pożarną oraz pozostałymi służbami. Na rzekach, gdzie nie prowadzi się akcji lodołamania, doraźnym usuwaniem mniejszych zatorów zajmują się zespoły wsparcia technicznego Wód Polskich oraz wyspecjalizowane firmy zewnętrzne. Jeśli skala zagrożenia wymaga zaangażowania dodatkowych sił i środków, działania mogą być wspierane również przez Wojsko Polskie.
Doświadczenia poprzedniej zimy potwierdzają skuteczność działań
Przygotowania do sezonu zimowego 2026/2027 opierają się również na doświadczeniach z poprzedniego sezonu, podczas którego akcje lodołamania prowadzono na Odrze, Wiśle i Zbiorniku Włocławskim.
Na Odrze działania realizowano przez łącznie 14 dni operacyjnych z udziałem siedmiu polskich i sześciu niemieckich lodołamaczy. Jednostki skruszyły pokrywę lodową na odcinku ponad 173 kilometrów, a do 26 lutego 2026 r. cały odcinek Odry granicznej został uwolniony od stałej pokrywy lodowej.
Na Dolnej Wiśle lodołamacze prowadziły działania od ujścia Wisły do Torunia, udrażniając około 200 kilometrów pokrywy lodowej. Był to pierwszy od 2012 roku przypadek dotarcia lodołamaczy do Torunia. Prace prowadzono również na Martwej Wiśle oraz w rejonie ujścia Wisły do Zatoki Gdańskiej.
Działania realizowano także na Zbiorniku Włocławskim, gdzie udrożniono około 52 kilometry akwenu poprzez wykonywanie i poszerzanie rynny lodowej oraz czasowe spławianie lodu przez jaz stopnia wodnego Włocławek.
Doświadczenia minionego sezonu pokazują, że skuteczna zimowa ochrona przeciwpowodziowa wymaga połączenia monitoringu sytuacji na rzekach, odpowiednio utrzymanej infrastruktury, gotowości floty lodołamaczy oraz sprawnej współpracy wszystkich podmiotów odpowiedzialnych za bezpieczeństwo przeciwpowodziowe.
Zapraszamy do odsłuchania odcinka audycji "PoWody do rozmowy" na temat przygotowań do zimowej osłony przeciwpowodziowej.