Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Szczecinie

Przedsięwzięcia kluczowe dla Pomorza Zachodniego łączą cele środowiskowe, społeczne i gospodarcze. Przyczynią się do zwiększenia bezpieczeństwa wodnego mieszkańców, poprawy warunków dla migracji ryb i innych organizmów wodnych, a także ochrony cennych zasobów przyrodniczych regionu

Wzmacnianie efektów projektu LIFE+ Rega

Projekt „Realizacja działań z zakresu After-LIFE projektu LIFE+ Rega w dorzeczu Regi i jej dopływach – wzmocnienie i utrzymanie efektu środowiskowego” stanowi kontynuację działań prowadzonych przez Wody Polskie w zlewni Regi. Jego celem jest utrzymanie oraz rozwinięcie efektów osiągniętych dzięki zakończonemu w 2023 roku projektowi LIFE+ Rega. Umowa na realizację projektu została zawarta w dniu 23 czerwca 2026 r.

Zakres planowanych prac obejmuje zlewnię Regi wraz z dopływami, m.in. Mołstową, Lubieszawą, Ukleją, Brzeźnicką Węgorzą, Łoźnicą i Gardominką.  Projekt swoim zasięgiem obejmie zatem jedenaście gmin w powiatach gryfickim, drawskim, łobeskim i świdwińskim.

Efekty projektu dla Regi

To przede wszystkim 377,8 km udrożnionych korytarzy migracyjnych, 31 barier migracyjnych- zmodernizowanych lub usuniętych oraz poprawa stanu 21 jednolitych części wód. A ponadto: 400 tys. m sześć. zwiększonej retencji wodnej i dostęp do ulepszonej infrastruktury środowiskowej dla ponad 194 tys. mieszkańców.

Wsparcie dla unikalnych ekosystemów  wodnych regionu

Rega jako jedna z najdłuższych rzek polskiego pobrzeża  i druga co do wielkości na Pomorzu Zachodnim, stanowi cenny element środowiska naturalnego regionu. Dzięki realizacji projektu możliwe jest nie tylko przywrócenie naturalnych funkcji rzeki, ale również ochrona bioróżnorodności, poprawa jakości wód i zwiększenie bezpieczeństwa ekologicznego, a także wsparcie zrównoważonego rozwoju lokalnych społeczności. 

Harmonogram prac dla Regi

W pierwszej kolejności rozpoczniemy  jedno z większych zadań w projekcie, które  obejmuje przede wszystkim prace nad grobli przy Młynówce (sztucznej odnodze Regi) w Trzebiatowie. Grobla o długości 1,5 km jest w złym stanie technicznym, wymaga prac modernizacyjnych i zabezpieczenia. Jest związana z działającą tuż poniżej elektrownią wodną w Trzebiatowie.  Stopień przy elektrowni  jest pierwszą przeszkodą migracyjną dla ryb wpływających na tarło z Bałtyku, przez co musimy zapewnić rybom możliwość jego sprawnego ominięcia przez przepławkę. W ramach prac prowadzona będzie również wycinka drzew, która choć ograniczona do absolutnego minimum, jest niezbędna aby zabezpieczyć groblę. Jednak drzewa te, nawet po ich wycince, dalej będą wykorzystane w sposób renturyzacyjny. Zaplanowaliśmy wprowadzenie ich do wybranych odcinków dopływów Regi, szczególnie do Mołstowej i Brodźca. Chcemy aby stanowiły one imitację drzew powalonych do rzeki w sposób naturalny, na przykład przez burze. Drzewa leżące w rzece powoduje powstanie wokół nich unikalnych warunków przepływu wody – lokalne przegłębienia, zawirowania wody, zmiany kierunku jej przepływu tworzą doskonałe warunki do rozwoju różnych organizmów wodnych. Miejsca wprowadzania drzew wybraliśmy w taki sposób, aby nie powodowały wpływu na tereny przyległe do rzeki i nie zwiększały zagrożenia powodziowego.

W ramach projektu Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przewidział finansowanie w postaci zaliczek na wykonanie kolejnych zadań. W tym roku, na początku sierpnia, wystąpimy o zaliczkę w wysokości ponad 450 tysięcy zł, co pozwoli na rozpoczęcie prac. W kolejnych latach, gdy roboty będą bardziej zaawansowane, zaliczki wyniosą odpowiednio prawie 5 mln zł (2027), 6,4 mln zł (2028) oraz ponad 3 mln zł (2029).

Finansowanie działań na rzecz Regi

Całkowity koszt projektu wyniesie  ok. 20 mln zł, w tym dofinansowanie to blisko 16 mln zł, przy wsparciu budżetu państwa- ponad 4 mln zł. Projekt After‑LIFE to kolejny krok w kierunku przywracania polskim rzekom ich naturalnego charakteru oraz budowania trwałych efektów wcześniejszych działań renaturyzacyjnych, wpisując się w strategiczne cele adaptacyjne Wód Polskich.

Dzierżęcinka- w stronę renaturyzacji

Podjęliśmy także działania na rzecz odtworzenia naturalnego kształtu koryta rzeki Dzierżęcinki. Projekt dotyczy odcinka od Jamna do Manowa. Celem przedsięwzięcia jest przywrócenie  procesów hydrologicznych oraz poprawa warunków funkcjonowania ekosystemu rzecznego. Planowana renaturyzacja obejmuje między innymi wykonanie sekwencji bystrzy oraz zapewnienie ciągłości morfologicznej rzeki. Przewidziano również budowę przepławek dla ryb i zwiększenie retencji korytowej. Kluczowym ogniwem projektu będzie plan nasadzenia drzew, razem z  elementami zabudowy biologicznej ograniczającej erozję brzegową i denną.

Planowane przedsięwzięcia mają spowolnić odpływ wód, co poprawi z kolei warunki dla organizmów wodnych, ograniczając zarówno skutki suszy, jak i gwałtownych zjawisk pogodowych.W ramach opracowanej dokumentacji aplikacyjnej przygotowano Studium wykonalności renaturyzacji Dzierżęcinki,  wniosek o unijne dofinansowanie w ramach Programu Operacyjnego: Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko (FEnIKS) razem z analizą finansową. Złożony został również wniosek w Urzędzie Miasta Koszalin o wydanie decyzji środowiskowej dla przedsięwzięcia.

Retencja w zlewni rzek Uniesty i Polnicy odpowiedzią na skutki zmian klimatu

Celem kolejnego projektu pod nazwą „Retencja w zlewni rzek Uniesty i Polnicy” jest zwiększenie możliwości magazynowania wody poprzez spowolnienie jej odpływu oraz stworzenie warunków do bezpiecznego lokalnego piętrzenia. Planowana inwestycja stanowi ważny element działań adaptacyjnych do zmian klimatu i przeciwdziałania skutkom suszy. Realizacja projektu przyczyni się przede wszystkim do zwiększenia zasobów wodnych podczas okresów suchych, poprawy warunków dla rolnictwa i gospodarki wodnej, a także ochrony siedlisk przyrodniczych i ułatwienia migracji ryb i innych organizmów wodnych

Nowe i odbudowane obiekty piętrzące dla Polnicy

Na rzece Polnicy przewidziano realizację szeregu działań obejmujących przebudowę istniejących progów, jazów i przepustów oraz budowę nowych urządzeń piętrzących wyposażonych w rozwiązania umożliwiające migrację ryb. Łącznie będzie to siedem tego typu obiektów. W ramach inwestycji zaplanowano  m.in. przepławki, bystrza kamienne oraz umocnienia brzegowe zwiększające stabilność koryta.

Rzeka Uniesta- przepławki dla migracji ryb

Na odcinkach rzeki  Uniesty, oprócz zaplanowanej  modernizacji progów, jazów i stopni wodnych, zaplanowano no również budowę przepławek szczelinowych oraz bystrzy kamiennych. Dzięki temu możliwe będzie zarówno zwiększenie retencji, poprawa warunków migracji ryb ,jak i przywrócenie ciągłości ekologicznej rzeki.

Wspólnie dla przyszłości naszych rzek

Projekty realizowane i przygotowywane przez RZGW Szczecin razem z Zarządami Zlewni Łączą działania techniczne z renaturyzacją środowiska, ochroną bioróżnorodności i przeciwdziałaniem skutkom zmian klimatu. W perspektywie wieloletniej przywrócą naturalne funkcji rzek, przyczyniając się do zwiększenia retencji i ochrony unikalnych ekosystemów wodnych regionu.

Na zdjęciu: odcinek rzeki Regi w Gryficach.