Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Szczecinie

Główna część robót, które zaplanowano do końca października, polega na mechanicznym hakowaniu roślinności, m.in. z wykorzystaniem pływającej amfibii.  Koszt realizacji zadania pokrywają w całości Wody Polskie.

Niezbędna równowaga w podejściu do utrzymania zasobów wodnych

W gospodarce wodnej od wielu lat zachodzi istotna zmiana podejścia do utrzymania rzek. Coraz lepiej rozumiemy, że powszechne w przeszłości bagrowanie koryt, usuwanie roślinności czy prostowanie cieków nie zawsze służy przyrodzie. Naturalne rzeki potrzebują roślinności, meandrów i obszarów okresowego magazynowania wody.

Dlatego współcześnie większość prac utrzymaniowych prowadzona jest znacznie ostrożniej niż jeszcze kilkanaście czy kilkadziesiąt lat temu. Nadmierne pogłębianie koryt lub całkowite usuwanie roślinności może przyspieszać odpływ wód, ograniczać naturalną retencję gruntową, zmniejszać zdolność cieków do samooczyszczania oraz prowadzić do pogorszenia warunków siedliskowych dla wielu gatunków roślin i zwierząt. W niektórych przypadkach działania takie mogą również negatywnie wpływać na stan środowiskowy wód.

Nie każda ingerencja w rzekę jest niewłaściwa.

Są miejsca, w których właśnie brak działań prowadziłby do stopniowej degradacji ekosystemu. Takim przykładem jest rzeka Łarpia w Policach.

Łarpia nie jest typową rzeką o stałym przepływie z obszaru źródłowego do ujścia. Jest odnogą Odry funkcjonującą w bezpośrednim powiązaniu z wodami Odry i Zalewu Szczecińskiego. Wymiana wód odbywa się tu przede wszystkim pod wpływem zmian poziomów wody oraz oddziaływania wiatrów, szczególnie z kierunków północnych i południowych.

W ostatnich latach w wielu miejscach Łarpi zaczęły powstawać zwarte skupiska roślinności wodnej oraz pływające wyspy roślinne. W niektórych lokalizacjach doszło do znacznego ograniczenia powierzchni otwartego lustra wody i pogorszenia warunków wymiany wód pomiędzy Łarpią a głównym systemem Odry.

Optymalny zakres prac przyjęty dla Łarpi

Właśnie dlatego zaplanowane przez Wody Polskie działania nie polegają na przekształcaniu całej rzeki czy jej pogłębianiu na dużą skalę. Zakres prac obejmuje wyłącznie punktowe usunięcie nadmiernej roślinności i lokalnych zatorów ograniczających przepływ wody. Powierzchnia objęta działaniami stanowi jedynie niewielki procent całego akwenu i została szczegółowo wyznaczona na podstawie dokumentacji środowiskowej. Dokumentacja została zgłoszona do Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Szczecinie, która nie wniosła sprzeciwu wobec realizacji prac.

Naturalna wymiana wód głównym celem przedsięwzięcia

Prowadzone prace nie spowodują przyspieszenia odpływu wody, lecz przywrócą możliwości jej naturalnej wymiany. Ma to szczególne znaczenie w okresach wysokich temperatur i słabego przewietrzania akwenu. Nadmierne zarastanie powoduje bowiem wzrost ilości rozkładającej się materii organicznej, zwiększa zużycie tlenu w wodzie oraz sprzyja zjawiskom przyduchy. W skrajnych przypadkach może prowadzić do śnięcia ryb i dalszego pogarszania stanu ekosystemu.

Usunięcie lokalnych barier roślinnych poprawi cyrkulację wód, ograniczy stagnację oraz zmniejszy ryzyko występowania deficytów tlenowych. W praktyce oznacza to stworzenie lepszych warunków dla funkcjonowania organizmów wodnych oraz zahamowanie procesów prowadzących do stopniowego przekształcania się otwartego akwenu w płytki, silnie zarośnięty obszar szuwarowy.

Zrównoważony rozwój dla zachowaniem ekosystemów wodnych

Łarpia pokazuje, że nowoczesna gospodarka wodna nie polega ani na bezrefleksyjnym regulowaniu rzek, ani na całkowitej rezygnacji z działań utrzymaniowych. Jej celem jest znalezienie równowagi pomiędzy ochroną przyrody a zachowaniem funkcjonowania ekosystemów wodnych. W przypadku Łarpi oznacza to podjęcie ograniczonych i punktowych działań, które mają pomóc rzece zachować jej naturalny charakter, a jednocześnie przeciwdziałać procesom prowadzącym do dalszej degradacji środowiska wodnego.