Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Szczecinie

Zimowa osłona przeciwpowodziowa trwa od grudnia do marca. W przypadku wystąpienia niekorzystnych zjawisk atmosferycznych w sezonie zimowym mogą tworzyć się sytuacje, tzw. powodzi zatorowych. Nie usunięte zatory lodowe na ciekach to zagrożenie doprowadzające do niebezpiecznego podpiętrzenia wody i potopień. Niekontrolowany pochód kry stwarza realne zagrożenie dla przepraw mostowych, szkodzi także infrastrukturze hydrotechnicznej.

Intensywnie przygotowania do zimowej osłony przeciwpowodziowej

Bazując na dotychczasowych doświadczeniach z ubiegłych lat, w celu zmniejszenia potencjalnych zagrożeń w sezonie zimowym, Wody Polskie zintensyfikowały w tym roku w sposób szczególny działania na rzecz udrożnienia koryt cieków oraz zabezpieczenia uszkodzonych urządzeń wodnych. Pełna gotowość jednostek Wód Polskich została już osiągnięta. Wyjątki, jednak bardzo nieliczne, stanowią miejsca, gdzie doszło do największych zniszczeń podczas wrześniowej powodzi. Trwają tam nadal prace mające na celu usunięcie skutków powodzi skupiające się na najbardziej pilnych do likwidacji uszkodzeń.

Chociaż zima w naszym rejonie jest już od lat łagodna, ta nas nie zaskoczyła. Już od pierwszych dni grudnia w stanie gotowości są wszystkie lodołamacze. Pracownicy Wód Polskich na bieżąco monitorują sytuację hydrologiczną i niezwłocznie reagują w przypadku wystąpienia zagrożenia. W razie potrzeby jesteśmy gotowi na działania we współpracy ze służbami reagowania kryzysowego, w tym Strażą Pożarną i Wojskiem Polskim.

Na bieżąco monitorujemy zagrożenia

W sezonie zimowym pracownicy Wód Polskich prowadzą stały monitoring zjawisk lodowych, na bieżąco przygotowywane są też komunikaty o ich ewentualnym występowaniu. W razie nasilenia się niekorzystnych warunków hydrologiczno-meteorologicznych związanych z występowaniem zatorów, częstotliwość obserwacji zjawisk lodowych będzie, odpowiednio do potrzeb zwiększona.

Na bieżąco udzielamy instruktażu obsłudze stacji pomp i strażnikom wałowym.  Zalecamy im, m.in. prowadzenie stałej obserwacji stanu drożności budowli prowadzących wodę, informowania służb odpowiednich nadzorów wodnych o zatorach lodowych przy stacjach pomp i budowlach polderowych ograniczających swobodny spływ wód. Stały monitoring prowadzony przez strażników wałowych powierzonych odcinków wałów i bieżące informowanie służb odpowiednich nadzorów wodnych o zauważonych zagrożeniach to już wypracowana codzienność wspólnych działań. Biorąc pod uwagę doświadczenia innych RZGW, ostatnio po przeprowadzonym szkoleniu na terenie Żuław, opracowujemy też własne, lokalne plany i strategie szkoleniowe.

Kontrolujemy stan rzek i urządzeń wodnych

Aktualnie na terenach naszych obiektów prowadzone są prace utrzymaniowe, planowe przeglądy i kontrole budowlane. Corocznie urządzenia hydrotechniczne poddawane są okresowym kontrolom stanu technicznego, wymaganym przepisami ustawy – Prawo budowlane. Obiekty poddawane są corocznie przeglądom okresowym wykonywanym przed nadejściem zimy. Na części budowli zdjęto szandory, podniesiono zasuwy i oczyszczono je z napływających gałęzi               i namułów. Pompownie, jazy i zastawki są na bieżąco konserwowane i utrzymywane w sprawności, zachowując dzięki temu pełną manewrowość urządzeń w celu niedopuszczenia do niekontrolowanych spiętrzeń wody. Takie działania to dla nas codzienność.

Konserwujemy wały przeciwpowodziowe

W ramach prac utrzymaniowych Wody Polskie koszą wały przeciwpowodziowe oraz zabudowują wyrwy. Bieżącej konserwacji i koszeniu podlegają również wloty i odpływy śluz wałowych. Na bieżąco dokonywane są też ich podstawowe naprawy. Takie działania utrzymaniowe dają możliwości dokładnej oceny stanu wałów oraz zagrożeń powodowanych przez zwierzęta. Częstym zjawiskiem zdiagnozowanym podczas kontroli jest niszczycielska działalność dzikich zwierząt, gdzie w wyniku ich działań w korpusie wałów tworzą się zapadliska i wyrwy. W celu zachowania ciągłości struktury wałów wpływającej na bezpieczeństwo powodziowe, wszelkie ujawniane przez jednostki terenowe Wód Polskich zagrożenia są niezwłocznie zabezpieczane.

Przygotowujemy zbiorniki i stopnie wodne do sezonu zimowego

Przepuszczanie wód na zbiornikach w warunkach zimowych, odbywa się przy wykorzystaniu spustów dennych. Zbiorniki pracują zgodnie z instrukcjami gospodarowania wodą dla poszczególnych obiektów.  W związku z tym nie uruchamia się zamknięć przelewów powierzchniowych. Obiekty są stale monitorowane i przygotowane na spływ wód wielkich, a ewentualne przegrody w postaci konarów, wiatrołomów, drzew są na bieżąco usuwane. W celu zabezpieczenia obiektów przed nagłym powstaniem zatoru powstałego z rumoszu drzewnego, na bieżąco prowadzone są prace udrażniające w awanportach i kanałach dolotowych do upustów budowli.

Aby sprawnie zarządzać i gospodarować naszą infrastrukturą, stopnie wodne Dwory, Smolice i Kościuszko na Wiśle posiadają elektryczny system odmrażania, zapobiegający oblodzeniu zamknięć sektorów. Dodatkowo dla wyeliminowania zjawiska obmarzania powierzchni blach ślizgowych oraz bocznych uszczelnień sektorów zapewnione jest stałe przelewanie się warstwy wody przez sektory. Tworząca się w sąsiedztwie sektorów pokrywa lodowa jest kruszona poprzez manewrowanie sektorami jazu. Z kolei na stopniach wodnych Łączany, Dąbie i Przewóz ochrona zasuw przed lodem polega na okresowym manewrowaniu klapami w celu niedopuszczenia do ich oblodzenia.

Flota lodołamaczy w gotowości do działania

Cała flota Wód Polskich liczy 26 lodołamaczy. Wszystkie jednostki są sprawne technicznie i gotowe do prowadzenia akcji lodołamania w sezonie 2024/2025. Rozpoczęcie zimowej osłony przeciwpowodziowej na terenie RZGW w Gdańsku, Warszawie, Szczecinie i Wrocławiu odbyło się w dniu 1 grudnia 2024 roku. Obecnie jednostki są w stanie tzw. rezerwy, która potrwa ona do 15 marca 2025 roku. Sprawne i gotowe do działania oczekują na zadysponowanie.

RZGW w Gdańsku dysponuje 9 lodołamaczami, które stacjonują w Przegalinie. Ich miejscem operowania jest dolna Wisła. Do akcji przewidziano w pierwszej kolejności  nowe lodołamacze Puma, Narwal, Nerpa, Manat oraz starsze jednostki Tygrys, Rekin, Orka. W rezerwie pozostaną Foka i Żbik.

RZGW w Warszawie dysponuje 8 lodołamaczami, które stacjonują w porcie na Zbiorniku Włocławek. Ich miejscem operowania jest Zbiornik Włocławski. Do osłony lodowej na zbiorniku przewidziano w tym sezonie zimowym lodołamacze Orkan, Sokół, Niedźwiedź, Lew, Bawół i Gepard oraz dwie jednostki rezerwowe: Jaguar i Mors.

RZGW w Szczecinie dysponuje 8 lodołamaczami, które stacjonują w Podjuchach. Ich miejscem operowania jest Dolna Odra, w tym odcinek graniczny. Do akcji w tegorocznym sezonie zimowym przeznaczone są Tarpan, Ocelot, Andrzej, Stanisław, Odyniec Dzik, Lis oraz Żbik jako lodołamacz rezerwowy. Na podstawie polsko-niemieckiego porozumienia z 1997 roku, w akcji lodołamania na dolnym i granicznym odcinku rzeki Odry uczestniczyć będą również niemieckie lodołamacze. Nasi partnerzy z Niemiec mają do dyspozycji dla „Lodowej akcji zima 2024/2025” 7 jednostek.

RZGW we Wrocławiu dysponuje lodołamaczem Borsuk, który stacjonuje w Brzegu Dolnym. Miejscem operowania tej jednostki jest środkowa Odra. Choć w ostatnich latach w wyniku ciepłych zim nie doszło do wystąpienia niebezpiecznych zjawisk lodowych na tym odcinku, Borsuk niezmiennie pozostaje w gotowości do akcji w sezonie zimowym.

Podobnie jak w latach ubiegłych osłona przeciwlodowa w sezonie zimowym 2024/2025 na rzece Odrze, Warcie i Noteci będzie realizowana przez RZGW w Szczecinie zgodnie z czterostronnym porozumieniem między RZGW w Szczecinie, RZGW we Wrocławiu, RZGW w Poznaniu i RZGW w Bydgoszczy. Pierwszy raz od 14 lat, w ubiegłym sezonie akcja lodołamania była niezbędna na dolnym odcinku Warty. W akcji wzięły wówczas udział lodołamacze Dzik i Odyniec z RZGW w Szczecinie.

Gdzie lodołamacz nie dopłynie – my i tak radzimy sobie z zatorami na mniejszych rzekach

W zależności od regionu oraz skali zjawiska działania podejmowane w związku z powstałymi zagrożeniami zimowymi są odpowiednio zróżnicowane. Nawet w przypadku dobrego rozpoznania miejsc potencjalnie zatorogennych, szczególnie w miejscach, gdzie nie ma możliwości prowadzenia akcji lodołamania zatory są zwykle zjawiskiem niecyklicznym i trudnym do przewidzenia.

Z pomocą Zespołów Wsparcia Technicznego Wody Polskie usuwają zatory i udrażniają mniejsze cieki własnymi siłami. Nasze zespoły WT posiadające sprzęt specjalistyczny prowadzą doraźne interwencje na ciekach i rzekach. W sytuacjach masowych lub o znaczącym reżimie czasowym także prace prowadzone są z udziałem zewnętrznych wykonawców prac na bazie zawartych umów. W sytuacjach ekstremalnych prace prowadzone są w ramach współdziałania ze Strażą Pożarną oraz z Wojskiem Polskim.