Jezioro Zdworskie - aktualna sytuacja
25.06.2026
Jezioro Zdworskie zmaga się z długotrwałym spadkiem poziomu wody. Wpływ mają warunki naturalne, niskie opady oraz sposób zagospodarowania zlewni. Mimo wielu działań - od inwestycji hydrotechnicznych po coroczne pompowanie wody - poprawa ma charakter krótkotrwały. Poniżej przedstawiamy najważniejsze fakty i nasze działania.
Dlaczego jezioro jest wrażliwe na zmiany
Jezioro Zdworskie leży na Pojezierzu Łąckim. Jeziora tego obszaru charakteryzują się trzecią kategorią podatności na degradację.
Oznacza to, że:
- są płytkie,
- mają rozbudowaną linię brzegową,
- w ich zlewniach występuje mała zasobność w wodę,
- warunki hydrologiczne i geologiczne utrudniają naturalne zasilanie.
Do tego dochodzi zagospodarowanie terenów wokół jezior. W efekcie nawet niewielkie zmiany pogody szybko wpływają na poziom wody.
Susze, które zmieniły sytuację jeziora
Pierwszy poważny kryzys pojawił się w 1992 roku. Susza hydrologiczna obniżyła poziom wody w jeziorach Ciechomickim i Górskim o ponad 2,5 metra.
W odpowiedzi w latach 1992–1993 został wybudowany rurociąg tłoczny o długości 5,6 km. Dzięki niemu można przerzucać wodę z Kanału Dobrzykowskiego do jeziora Ciechomickiego.
W 2004 roku powstało odgałęzienie tego systemu do jeziora Zdworskiego – ma ono 2,246 km długości i średnicę 225 mm.
Kolejna susza wystąpiła w 2003 roku. Wtedy poziom jeziora Zdworskiego spadł o około 0,4 metra.
W 2004 roku kilka instytucji podpisało porozumienie o renaturyzacji jezior Łąckich. Wśród sygnatariuszy znaleźli się m.in.: Marszałek Województwa, Wojewoda, Zarząd Powiatu Płockiego, Nadleśnictwo Łąck, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska oraz Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych. Do inicjatywy dołączyły także inne podmioty zaangażowane w ochronę wód.
Powstały opracowania naukowe analizujące sytuację oraz określające możliwe sposoby poprawy jakości i ilości wody w jeziorach.
W latach 2004- 2008 były prowadzone działania mające za zadanie poprawę ilości oraz jakości wody w jeziorze Zdworskim.
Najważniejsze prace:
- poprawa jakość ścieków trafiających do jeziora poprzez zmodernizowanie m.in. oczyszczalni w Zaździerzu,
- uszczelnienie koryta Wielkiej Strugi matą bentonitową na odcinku 1066 m,
- wykonanie kaskadyzacji cieku, aby ograniczyć odpływ wody do gruntu.
Te działania przyniosły częściową poprawę. Niestety efekt nie utrzymał się na stałe.
Jak monitorujemy jezioro dziś
Nadzór Wodny w Płocku regularnie kontroluje jezioro i monitoruje jego stan.
Sprawdzamy stan wód, roślinność, dostęp do jeziora i urządzenia, np. pomosty rekreacyjne.
Linia brzegowa jeziora pozostaje stała. Natomiast poziom wody spada z roku na rok głównie ze względu na niekorzystną sytuację hydrologiczną (niewielkie opady roczne w całym rejonie) i niewielki spływ wody do jeziora z cieku Wielka Struga.
Obecna sytuacja dotyczy całej Polski. Susza hydrologiczna wpływa na większość jezior.
Co robimy obecnie
Prowadzimy konkretne działania. Kosimy roślinność w Wielkiej Strudze, aby poprawić dopływ wody do jeziora. Uzupełniamy wodę, pompując ją z Kanału Dobrzykowskiego - w roku 2025 ok. 132.000 m3, w roku 2026 do 31 maja ok. 36.000 m3. Niestety ilość pompowanej wody nie jest w stanie wyrównać strat z jej odparowywania.
Dbamy również o instalację, która napowietrza jezioro. W 2023 roku zamontowaliśmy obciążniki betonowe, które stabilizują rurociąg doprowadzający wodę do aeratora falowego.
Pracownicy NW w Płocku uczestniczą przy zarybianiu wód jeziora kilka razy w roku.
Współpracujemy ze Starostwem Powiatowym w Płocku i Urzędem Gminy w Łącku.
Będziemy kontynuować działania, aby poprawić sytuację jeziora.