Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej we Wrocławiu

Wrocławski Węzeł Wodny rozpoczyna się w 241,5 kilometrze Odry w rejonie Blizanowic i kończy się przy ujściu Widawy w kilometrze 266,9. Tworzy go sieć kanałów, odnóg i bocznych ramion Odry, które są gęsto zabudowane urządzeniami i budowlami wodnymi dla celów przeciwpowodziowych, żeglugowych i przemysłowych. W jego obszarze znajdują się również ujścia wielu rzek, a największe z nich to Oława, Ślęza, Bystrzyca oraz Widawa. 

Od średniowiecza stopniowo przekształcano koryto Odry i jej odnogi w celu stworzenia odpowiednich warunków dla osadnictwa oraz żeglugi. Na przestrzeni wieków układ wrocławskich wysp ulegał zmianom, co było związane zarówno z naturalnymi procesami, jak i z rozbudową infrastruktury hydrotechnicznej.  

W XIX w. intensywnie rozwijający się transport rzeczny spowodował powstanie nowych dróg wodnych na terenie Wrocławia. Jednak największe zmiany w funkcjonowaniu Wrocławskiego Węzła Wodnego zaszły w ubiegłym stuleciu. Po katastrofalnych powodziach z 1903 i 1907 r. podjęto decyzję o zmodernizowaniu systemu dróg wodnych na terenie Wrocławia. W ramach inwestycji wybudowano nowe kanały, śluzy i jazy, które miały usprawnić żeglugę oraz zwiększyć ochronę miasta przed powodziami. Prace nad rozbudową dróg wodnych oraz zabezpieczeń przeciwpowodziowych zakończono na początku lat 20. XX wieku. 

Przepustowość istniejącej infrastruktury okazała się jednak niewystarczająca podczas powodzi z 1997 roku. „Powódź tysiąclecia” zwróciła uwagę opinii publicznej na kwestię bezpieczeństwa przeciwpowodziowego w dorzeczu Odry. Podjęto decyzję o gruntownym zmodernizowaniu systemu ochrony przeciwpowodziowej. W 2005 r. powstało studium wykonalności modernizacji Wrocławskiego Węzła Wodnego.  

W ramach Projektu Ochrony Przeciwpowodziowej Dorzecza Odry zrealizowano dwa kluczowe przedsięwzięcia – budowę suchego zbiornika przeciwpowodziowego w Raciborzu oraz Modernizację Wrocławskiego Węzła Wodnego. Nadrzędnym celem inwestycji dotyczącej Wrocławskiego Węzła Wodnego była odbudowa i usprawnienie systemu ochrony przeciwpowodziowej Wrocławia oraz okolicznych miejscowości. 

Efektem przeprowadzonych prac było zwiększenie przepustowości Wrocławskiego Węzła Wodnego z około 2 200 m³/s do nieco ponad 3 100 m³/s. Oznacza to możliwość bezpiecznego przeprowadzenia przez miasto fali powodziowej zredukowanej przez suchy zbiornik Racibórz Dolny, o parametrach porównywalnych z powodzią z 1997 roku. Dzięki temu system spełnia współczesne wymagania techniczne w zakresie ochrony przeciwpowodziowej, minimalizując ryzyko strat wśród mieszkańców oraz szkód w infrastrukturze. 

Skuteczność unowocześnionego systemu została potwierdzona podczas wezbrań w 2024 roku, gdy zbiornik przeciwpowodziowy Racibórz Dolny oraz Wrocławski Węzeł Wodny odegrały kluczową rolę w ograniczaniu skutków fali powodziowej i istotnie ograniczyły ryzyko wystąpienia wody z koryta na terenie Wrocławia. 

Wrocławski Węzeł Wodny to kompleks dziesiątek budowli hydrotechnicznych, które warto zobaczyć na własne oczy podczas zwiedzania stolicy Dolnego Śląska. Do najciekawszych miejsc należą: 

1. stopień wodny Opatowice

2. stopień wodny Bartoszowice

3. stopień wodny Szczytniki

4. śluza Zacisze

5. śluza Piaskowa

6. śluza Mieszczańska

7. stopień wodny Różanka

8. jaz Psie Pole

9. śluza Miejska

10. stopień wodny Rędzin

Ten imponujący labirynt rzek i kanałów warto poznawać z perspektywy wody. Rozbudowana sieć dróg wodnych sprawia, że Wrocław jest jednym z najatrakcyjniejszych miejsc do uprawiania turystyki wodnej w regionie. Można wybrać się w rejs statkiem pasażerskim, wyprawę motorówką lub spływ kajakowy, by podziwiać zabytkową architekturę hydrotechniczną, której elementy funkcjonują od ponad stu lat. 

Wrocławski Węzeł Wodny warto odkrywać także od strony lądu. Liczne mosty, kładki i bulwary prowadzą przez urokliwe zakątki, pozwalając spojrzeć na miasto z zupełnie nowej perspektywy. To właśnie nad Odrą przez wieki rozwijała się stolica Dolnego Śląska.