Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej we Wrocławiu

– Ochrona życia i zdrowia mieszkańców jest naszym priorytetem. Dlatego konsekwentnie realizujemy zasadę „odsunąć ludzi od powodzi”, wskazaną przez ekspertów opracowujących Program Redukcji Ryzyka Powodziowego dla zlewni Nysy Kłodzkiej. Na wykupy nieruchomości położonych na terenach szczególnie zagrożonych powodzią państwo zabezpieczyło aż 800 mln zł do 2034 roku. To pokazuje skalę naszego zaangażowania i długofalowe podejście do budowy bezpieczeństwa przeciwpowodziowego – mówi Prezes Wód Polskich Mateusz Balcerowicz.

Realizacja zapisów Specustawy Przeciwpowodziowej 3.0 praktycznie dobiegła końca. Na 111 nieruchomości przewidzianych do wykupu w 2025 roku Wody Polskie nabyły 76 nieruchomości. Na konta właścicieli trafiło blisko 77 mln zł.

Dzięki wypłaconym środkom osoby poszkodowane przez powódź mogły odbudować swoją sytuację życiową. W trakcie spotkań z mieszkańcami często pojawiały się słowa ulgi i wdzięczności. Dla wielu rodzin była to realna szansa na rozpoczęcie życia od nowa po doświadczeniach związanych z powodzią.

Wykupy objęły nieruchomości położone m.in. w Bardzie, Krosnowicach, Żelaźnie, Ołdrzychowicach Kłodzkich, Radochowie, Jugowicach, Stroniu Śląskim, Kłodzku oraz Lądku-Zdroju.

Rekordowa kwota wykupu jednej nieruchomości wyniosła 4 878 116 zł, natomiast średnia wartość wykupu osiągnęła około 1,5 mln zł.

W 2026 roku Wody Polskie wykupiły kolejne 30 nieruchomości za około 30 mln zł. Ostatni akt notarialny został podpisany 10 września 2026 r.

W bieżącym roku zaplanowano wykup 35 nieruchomości. W jednym przypadku właściciel zrezygnował z udziału w programie. W pozostałych sprawach występują przeszkody formalno-prawne, związane m.in. z nieuregulowanym stanem własności lub brakiem możliwości kontaktu ze współwłaścicielami. Po wyjaśnieniu tych kwestii kolejne umowy będą sukcesywnie podpisywane, a zawarcie następnej planowane jest już w przyszłym tygodniu.

W ramach wykupów realizowanych na wniosek właścicieli nieruchomości, zgodnie z art. 17-21 ustawy z dnia 9 maja 2025 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw, do Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu wpłynęło z terenu Krosnowic 20 wniosków. Pięć z nich zostało złożonych po terminie, który upłynął 1 października 2025 r.

Wody Polskie deklarują, że do kwestii tych nieruchomości powrócą, jednak ich ewentualny wykup będzie realizowany na podstawie innych obowiązujących przepisów prawa.

Odrębne zasady obowiązują w przypadku wykupów prowadzonych na podstawie art. 258a ustawy Prawo wodne. W tym przypadku decyzję o kwalifikacji nieruchomości do wykupu podejmują eksperci Wód Polskich, oceniając m.in. poziom zagrożenia powodziowego oraz lokalizację obiektów na terenach zalewowych.

Dotychczas na tej podstawie wykupiono dziewięć nieruchomości, w tym osiem w Krosnowicach oraz jedną w Żelaźnie. Łączna kwota wypłacona właścicielom wyniosła około 24 mln zł.

Program został rozpisany do 2034 roku. Zgodnie z art. 569a ustawy Prawo wodne maksymalny limit wydatków z budżetu państwa przeznaczonych na wykupy nieruchomości wynosi 800 mln zł. Finansowanie przewidziano w latach 2026-2034:

• 2026 r. – 50 mln zł,
• 2027 r. – 50 mln zł,
• 2028 r. – 100 mln zł,
• 2029 r. – 100 mln zł,
• 2030 r. – 100 mln zł,
• 2031 r. – 100 mln zł,
• 2032 r. – 100 mln zł,
• 2033 r. – 100 mln zł,
• 2034 r. – 100 mln zł.

W przypadku wykupów realizowanych na podstawie art. 258a niezbędna jest zgoda wszystkich właścicieli, współwłaścicieli i spadkobierców. Dodatkowo nieruchomości muszą posiadać uregulowany stan prawny, nie mogą być przedmiotem sporów sądowych ani być obciążone hipoteką czy innymi ograniczeniami ujawnionymi w księdze wieczystej.

W 2026 roku wyceniono już 16 nieruchomości o łącznej wartości blisko 27 mln zł. W przypadku kolejnych 11 nieruchomości, dla których właściciele wyrazili zgodę na sprzedaż i spełniono wymogi formalne, wstępnie oszacowano koszt wykupu na około 22,5 mln zł.

Równocześnie Wody Polskie skierowały zapytania do 260 właścicieli nieruchomości znajdujących się na terenach zagrożonych powodzią. Pozytywną odpowiedź dotyczącą możliwości sprzedaży nieruchomości w przyszłości zadeklarowało 90 właścicieli.

Program wykupów wpisuje się w założenia przygotowywanego Studium Redukcji Ryzyka Powodziowego w zlewni Nysy Kłodzkiej opracowywanego przez zespół ekspertów pod kierownictwem prof. Janusza Zaleskiego.

Jednym z kluczowych elementów dokumentu jest strategia „Odsunąć ludzi od powodzi”, zakładająca ograniczanie zabudowy na terenach szczególnie zagrożonych zalaniem oraz stopniową relokację mieszkańców z obszarów wysokiego ryzyka.

Eksperci wskazują, że przez dekady na terenach zalewowych rozwijała się zabudowa mieszkaniowa i usługowa, często bez uwzględnienia ryzyka powodziowego. W efekcie kolejne powodzie powodowały ogromne straty materialne oraz zagrożenie dla mieszkańców.

Wykupy nieruchomości, realizowane za zgodą właścicieli i zgodnie z decyzjami ekspertów Wód Polskich, są jednym z najważniejszych narzędzi służących ograniczaniu tego ryzyka w przyszłości.

Jak podkreśla Prezes Wód Polskich, Dolny Śląsk znajduje się obecnie w centrum największego programu inwestycji przeciwpowodziowych w Polsce. Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej we Wrocławiu prowadzi obecnie 21 inwestycji o łącznej wartości około 1,3 mld zł.

Jednym z najważniejszych przedsięwzięć jest budowa wielofunkcyjnego zbiornika Kamieniec Ząbkowicki na Nysie Kłodzkiej. Obiekt będzie miał pojemność około 103 mln m³, z czego 49 mln m³ stanowić będzie rezerwę przeciwpowodziową. Zakończenie inwestycji planowane jest około 2034 roku.

Równolegle trwają przygotowania do odbudowy zbiornika Stronie Śląskie. Po przeprowadzonych analizach podjęto decyzję o rozbiórce istniejącej zapory i budowie nowego obiektu spełniającego najwyższe współczesne standardy bezpieczeństwa. Rozpoczęcie robót budowlanych planowane jest na 2028 rok.

Istotnym elementem działań pozostaje również przygotowywane Studium Wykonalności Programu Redukcji Ryzyka Powodziowego w zlewni Nysy Kłodzkiej. Dokument wskaże najbardziej efektywne rozwiązania służące zwiększeniu bezpieczeństwa mieszkańców poprzez budowę nowych zbiorników przeciwpowodziowych, polderów, rozwój retencji naturalnej, renaturyzację rzek oraz unowocześnienie systemów prognozowania i ostrzegania.

Zakończenie prac nad studium planowane jest w I kwartale 2027 roku.

Wykupy nieruchomości, realizowane inwestycje infrastrukturalne oraz kompleksowe planowanie przestrzenne tworzą wspólny system działań, którego celem jest trwałe zwiększenie bezpieczeństwa przeciwpowodziowego mieszkańców Dolnego Śląska i ograniczenie skutków przyszłych ekstremalnych zjawisk pogodowych.