Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej we Wrocławiu

Budowa zbiornika Pielgrzymka jest przedsięwzięciem, o którym mówi się od wielu lat. Zbiornik był planowany już od lat 20. XX wieku, a po powodzi w 1997 roku został ujęty w Programie dla Odry – 2006 oraz jego późniejszej aktualizacji. Obecnie inwestycja stanowi element Programu redukcji ryzyka powodziowego w zlewni Kaczawy po powodzi z 2024 roku. Została również wpisana do Programu Planowanych Inwestycji oraz Programu Planowanych Inwestycji Wodnych, a także do ustawy o rewitalizacji rzeki Odry.

Planowany zbiornik zlokalizowany będzie w miejscowości Jastrzębnik, w gminie Pielgrzymka, na rzece Skorze oraz Czermnicy – prawostronnym dopływie rzeki Czarna Woda. Podstawowym celem inwestycji jest ograniczenie ryzyka powodziowego w dolinie Skory. Zbiornik ma umożliwiać bezpieczniejsze przeprowadzenie wód wezbraniowych i łagodzenie skutków powodzi na terenach położonych poniżej planowanego obiektu.

Drugim istotnym elementem jest zwiększenie retencji. Gromadzona w zbiorniku woda mogłaby być wykorzystywana w okresach suszy m.in. do nawodnień obszarów rolniczych, zasilania stawów rybnych oraz wyrównywania przepływów w rzece poniżej zbiornika. Tym samym inwestycja ma łączyć funkcję ochrony przeciwpowodziowej z działaniami związanymi z gospodarowaniem zasobami wodnymi.

Jednym z najważniejszych elementów zamówienia będzie przygotowanie analizy wielowariantowej. Projektanci mają rozpatrzyć cztery scenariusze:

• wariant bez inwestycji,
• budowę zbiornika wielofunkcyjnego,
• zbiornika retencyjnego
• oraz suchego zbiornika przeciwpowodziowego.

Każdy z wariantów zostanie poddany szczegółowym analizom technicznym i hydraulicznym, jak również ocenie jego wpływu na tereny położone poniżej zbiornika. Ostateczny wariant będzie wymagał akceptacji i dopiero po jego wyborze możliwe będzie przejście do dalszych etapów projektowania. Opracowane modele mają pokazać, w jakim stopniu poszczególne rozwiązania mogą ograniczyć falę powodziową i zmniejszyć zasięg potencjalnych zalewów. Analizy zostaną wykonane m.in. dla przepływów o prawdopodobieństwie przewyższenia 1%, 0,2% i 10%, a także dla przepływów miarodajnych i kontrolnych.

Projektowanie poprzedzone zostanie szczegółowym rozpoznaniem warunków terenowych i hydrologicznych. W ramach prac powstaną modele hydrauliczne rzeki Skory wraz z dopływami. Model będzie oparty na obliczeniach dwuwymiarowych i danych geodezyjnych, hydrologicznych oraz przestrzennych. Zostanie również skalibrowany i zweryfikowany z wykorzystaniem historycznych danych wodowskazowych.

Dzięki temu możliwe będzie nie tylko określenie skuteczności planowanego zbiornika, ale również porównanie poszczególnych wariantów pod kątem ich wpływu na bezpieczeństwo powodziowe terenów położonych w dolinie Skory. Zakres zamówienia obejmuje również szeroki pakiet badań i analiz niezbędnych do prawidłowego przygotowania inwestycji. Wykonane zostaną m.in. badania geotechniczne, geologiczno-inżynierskie i hydrogeologiczne.

Projektanci przeanalizują także możliwość dopływu biogenów do przyszłego zbiornika oraz ryzyko zakwitów glonów, w tym sinic. Badania obejmą m.in. źródła azotu i fosforu, jakość wód, warunki hydrologiczne oraz potencjalne zagrożenia dla funkcjonowania zbiornika. Na tej podstawie mają zostać wskazane rozwiązania ograniczające ryzyko zamulania, zarastania oraz pogorszenia jakości wody.

Opracowanie nie ograniczy się do samego projektu. W ramach zamówienia wykonawca przygotuje również dokumentację środowiskową i wodnoprawną, uzyska wymagane uzgodnienia i opinie oraz przygotuje dokumenty niezbędne do uzyskania decyzji administracyjnych umożliwiających realizację inwestycji. W zakres prac wchodzi też przygotowanie projektu budowlanego i wykonawczego, przedmiarów, kosztorysu inwestorskiego oraz specyfikacji technicznych.

Istotnym elementem będzie również przygotowanie dokumentacji związanej z uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na realizację inwestycji przeciwpowodziowej i rozwiązanie ewentualnych kolizji z istniejącą infrastrukturą drogową, kolejową, energetyczną, gazową, wodociągową czy telekomunikacyjną.

Dokumentacja ma uwzględniać również rozwiązania związane z późniejszym monitorowaniem i bezpieczną eksploatacją zbiornika. W projekcie przewidziano systemy pomiarowe i kontrolne, obejmujące m.in. monitoring przemieszczeń i osiadań, filtracji, poziomu wody oraz przepływów. Planowany jest także system wizualizacji i nadzoru SCADA, który umożliwi bieżące monitorowanie parametrów pracy obiektu i – w określonym zakresie – zdalne sterowanie urządzeniami.

Realizacja zamówienia została podzielona na cztery główne etapy. Pierwszy, obejmujący m.in. opracowanie koncepcji, modelowanie hydrauliczne i analizę wariantową, ma zostać wykonany w ciągu 6 miesięcy. Etap drugi potrwa do 12 miesięcy, trzeci do 20 miesięcy, natomiast całość prac – do 36 miesięcy od podpisania umowy. Po zakończeniu prac projektowych i uzyskaniu wymaganych decyzji możliwe będzie przejście do kolejnych etapów procesu inwestycyjnego.