Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej we Wrocławiu

- Doświadczenia powodzi z 2024 roku potwierdziły, że skuteczna ochrona przed powodzią wymaga kompleksowych działań. Dlatego równolegle przygotowujemy nowe inwestycje przeciwpowodziowe oraz wspieramy wykupy nieruchomości położonych na terenach najbardziej zagrożonych powodzią. Naszym celem jest ograniczanie ryzyka tam, gdzie jest ono największe oraz zwiększanie bezpieczeństwa mieszkańców - powiedział wiceminister infrastruktury Przemysław Koperski.

- Na Dolnym Śląsku prowadzimy obecnie kilka kluczowych przedsięwzięć, które wzmocnią bezpieczeństwo przeciwpowodziowe regionu. Odbudowujemy zbiornik Stronie Śląskie, przygotowujemy budowę zbiornika Kamieniec Ząbkowicki i rozwijamy zabezpieczenia przeciwpowodziowe w zlewni Piławy. Równolegle realizujemy wykupy nieruchomości na terenach szczególnie zagrożonych powodzią, co pozwala stopniowo zmniejszać narażenie ludzi i mienia na skutki przyszłych wezbrań - zaznaczył wiceprezes Wód Polskich Marcin Jarzyński.

Pierwszym punktem wizyty, która odbyła się 12 października 2026 r., było spotkanie w siedzibie Nadzoru Wodnego Otmuchów przy zaporze zbiornika Nysa. W rozmowach uczestniczył Wiceminister Infrastruktury Przemysław Koperski, Wiceprezes Wód Polskich Marcin Jarzyński, Dyrekcja RZGW we Wrocławiu, a także parlamentarzyści, przedstawiciele administracji rządowej i samorządowej oraz projektant odpowiedzialny za przygotowanie dokumentacji dla zadania pn. „Odbudowa zbiornika Stronie Śląskie”.

Głównym tematem spotkania był postęp prac projektowych związanych z przywróceniem pełnej funkcji przeciwpowodziowej zbiornika, którego zapora została uszkodzona podczas powodzi we wrześniu 2024 r. Odbudowa obiektu ma istotne znaczenie dla bezpieczeństwa mieszkańców Stronia Śląskiego, Lądka-Zdroju oraz pozostałych miejscowości położonych w zlewni Nysy Kłodzkiej.

Wody Polskie podpisały umowę na opracowanie kompleksowej dokumentacji projektowej wraz z uzyskaniem wymaganych decyzji administracyjnych 31 marca 2026 r. Dokumentacja obejmuje nie tylko samą zaporę, lecz także rozwiązania dotyczące czaszy zbiornika, koryta potoku Morawka oraz infrastruktury niezbędnej do prawidłowej eksploatacji obiektu.

Istotnym etapem przygotowania inwestycji był wybór wariantu W3, zatwierdzonego w sierpniu 2026 r. jako podstawa dalszych prac projektowych. Rozwiązanie zakłada budowę całkowicie nowej zapory, z wykorzystaniem nowoczesnych rozwiązań technicznych, w miejscu obiektu uszkodzonego podczas powodzi. Projektowana konstrukcja ma spełniać wymagania I klasy ważności budowli hydrotechnicznych, co wiąże się z podwyższonymi wymaganiami w zakresie bezpieczeństwa.

Przyjęte rozwiązania mają umożliwić zachowanie pierwotnej pojemności zbiornika przy jednoczesnym zwiększeniu bezpieczeństwa konstrukcyjnego i skuteczności działania całego układu hydrotechnicznego. Projekt przewiduje również zastosowanie urządzeń pozwalających na precyzyjniejsze sterowanie odpływem wody. Zakres opracowania obejmuje ponadto niezbędne prace w obrębie zbiornika i potoku Morawka oraz odtworzenie infrastruktury towarzyszącej.

Obecnie prowadzone są prace projektowe i działania administracyjne niezbędne do przygotowania przedsięwzięcia do realizacji. Zakończenie etapu dokumentacyjnego planowane jest na 2027 r. Po uzyskaniu wymaganych uzgodnień i decyzji Wody Polskie będą mogły przygotować postępowanie dotyczące wykonania robót budowlanych.

Podczas spotkania na zbiorniku Nysa omówiono również postęp prac projektowych związanych z budową wielofunkcyjnego zbiornika retencyjnego Kamieniec Ząbkowicki na Nysie Kłodzkiej. To jedno z kluczowych przedsięwzięć planowanych w celu zwiększenia bezpieczeństwa przeciwpowodziowego na Dolnym Śląsku i Opolszczyźnie. Obiekt ma chronić mieszkańców m.in. Kamieńca Ząbkowickiego, Byczenia, Bartnik i Topoli, a także miejscowości oraz gmin położonych poniżej, w tym Paczkowa, Otmuchowa i Nysy.

Wody Polskie prowadzą obecnie prace studialne i projektowe, obejmujące niezbędne analizy, badania terenowe oraz przygotowanie dokumentacji i wymaganych decyzji administracyjnych. W lutym 2026 r. rozpoczęto m.in. inwentaryzacje przyrodnicze i pomiary geodezyjne, które pozwalają pozyskać dane potrzebne do opracowania dokumentacji projektowej i oceny oddziaływania przyszłej inwestycji na otoczenie.

Ważnym krokiem było również rozszerzenie w maju 2026 r. zakresu prac projektowych. Wody Polskie zleciły aktualizację studium wykonalności, uwzględniającą m.in. skutki powodzi z września 2024 r., aktualne uwarunkowania hydrologiczne i środowiskowe oraz zmiany w zakresie planowanej infrastruktury retencyjnej. Projekt obejmuje także przygotowanie rozwiązań przeciwpowodziowych dla Białej Lądeckiej. Dzięki temu dalsze prace będą mogły uwzględniać aktualną wiedzę o zagrożeniach oraz potrzeby całej zlewni Nysy Kłodzkiej.

Planowany zbiornik będzie pełnił kilka istotnych funkcji. Poza ograniczaniem zagrożenia powodziowego ma wspomagać retencjonowanie zasobów wodnych i łagodzenie skutków suszy poprzez regulację przepływów. Przewidziano również wykorzystanie obiektu do produkcji energii elektrycznej. Zgodnie z dotychczasowymi założeniami jego pojemność ma wynieść około 100 mln m³.

Kolejnym punktem wizyty była gmina Dzierżoniów, gdzie Wiceminister Infrastruktury, parlamentarzyści i samorządowcy zapoznali się z postępem robót związanych z budową zabezpieczeń przeciwpowodziowych na rzece Piławie. Realizowane przedsięwzięcie ma na celu poprawę ochrony mieszkańców Nowizny i Mościska oraz terenów przyległych. Podczas intensywnych opadów i wezbrań rzeka Piława może występować z koryta, stwarzając zagrożenie dla zabudowy, infrastruktury oraz lokalnych gospodarstw.

Inwestycja stanowi kolejny etap systematycznej rozbudowy zabezpieczeń w tej części Dolnego Śląska. W ramach wcześniejszych prac wykonano pięć przepustów wałowych wyposażonych w klapy, a następnie zrealizowano budowę pierwszego odcinka wału, murów oporowych i przebudowę infrastruktury technicznej. Łącznie powstało około 1,6 km zabezpieczeń przeciwpowodziowych, które stanowią podstawę dalszej rozbudowy systemu.

Wartość obecnego etapu wynosi blisko 7 mln zł. Zgodnie z harmonogramem podstawowy zakres robót ma zostać ukończony do końca 2026 r., natomiast dodatkowe prace objęte prawem opcji mogą być realizowane do października 2027 r.

Po zakończeniu wszystkich etapów nowe zabezpieczenia zostaną połączone z istniejącą infrastrukturą, tworząc bardziej spójny system ochrony przeciwpowodziowej. To rozwiązanie, które ma ograniczyć ryzyko podtopień i zmniejszyć potencjalne straty w przypadku wystąpienia wysokich stanów wód.

Ponadto 8 października 2026 r. Wody Polskie ogłosiły postępowanie przetargowe na opracowanie dokumentacji projektowej wraz z uzyskaniem wszystkich wymaganych decyzji administracyjnych dla zadania pn. „Zabezpieczenie przed powodzią miasta Dzierżoniów. Budowa zbiornika przeciwpowodziowego na rz. Piława w km 33+400”. To kolejny krok w przygotowaniu przedsięwzięcia, którego celem jest ograniczenie zagrożenia powodziowego w dolinie Piławy oraz poprawa gospodarowania zasobami wodnymi w regionie.

Podczas wizyty omówiono również dalsze działania związane z wykupem nieruchomości położonych na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią. To ważny element długofalowego podejścia do ograniczania ryzyka powodziowego, uzupełniający budowę i modernizację infrastruktury hydrotechnicznej.

Jednym z instrumentów służących realizacji tego celu jest mechanizm nabywania nieruchomości na podstawie art. 258a ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne. W szczególnie uzasadnionych przypadkach Wody Polskie mogą nabywać, za zgodą właściciela, nieruchomości położone na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią, na których prawdopodobieństwo wystąpienia powodzi wynosi co najmniej 10 proc. Nabycie następuje w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa, a jego celem jest zapewnienie skutecznej ochrony przeciwpowodziowej.

Ważnym krokiem w kontynuacji programu jest podpisanie 8 października 2026 r. umowy dotacji pomiędzy Ministrem Infrastruktury a Państwowym Gospodarstwem Wodnym Wody Polskie. Na realizację zadań wynikających z art. 258a Prawa wodnego przeznaczono 50 mln zł. Środki zostaną wykorzystane na wykup nieruchomości objętych umową oraz pokrycie kosztów obsługi tych transakcji.

Wsparcie obejmuje nieruchomości położone na terenach dotkniętych powodzią w 2024 r., znajdujące się na obszarze działania Regionalnych Zarządów Gospodarki Wodnej we Wrocławiu i Gliwicach. Finansowanie pozwoli kontynuować proces nabywania nieruchomości wskazanych do wykupu, stanowiąc kolejny element działań służących ograniczaniu skutków przyszłych powodzi.

Mechanizm wykupów daje właścicielom możliwość dobrowolnego zbycia nieruchomości położonych na terenach szczególnie narażonych na zalanie. Z perspektywy bezpieczeństwa publicznego pozwala natomiast stopniowo ograniczać ekspozycję ludzi i mienia na zagrożenie powodziowe, zmniejszając ryzyko przyszłych strat oraz koszty usuwania skutków kolejnych zdarzeń.

Należy przy tym podkreślić, że wykupy prowadzone na podstawie art. 258a Prawa wodnego są odrębnym mechanizmem od specjalnych rozwiązań dotyczących nieruchomości zniszczonych lub uszkodzonych podczas powodzi w 2024 r.

Wykupy realizowane w ramach tzw. specustawy powodziowej 3.0, na podstawie art. 17-21, są już praktycznie zakończone. Do nabycia pozostały trzy nieruchomości, a Wody Polskie planują sfinalizować ten proces jeszcze w 2026 r. Domknięcie tego etapu pozwoli zakończyć realizację wykupów w dotychczasowym trybie, przy jednoczesnym kontynuowaniu działań na podstawie art. 258a Prawa wodnego.