Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej we Wrocławiu

Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, jako podmiot odpowiedzialny za utrzymanie i eksploatacje infrastruktury hydrotechnicznej, prowadzi w okresie od listopada do marca szereg działań mających na celu zapewnienie bezpieczeństwa przeciwpowodziowego, ciągłości pracy urządzeń oraz ochrony zasobów wodnych.

Niskie temperatury wpływają na urządzenia hydrotechniczne na kilka sposobów. Zamarzanie wody powoduje wzrost jej objętości, co może generować dodatkowe naprężenia w konstrukcjach betonowych i stalowych, szczególnie w miejscach np. spoin. Długotrwałe oddziaływanie mrozu przyspiesza i pogłębia procesy degradacyjne.

Na rzekach i zbiornikach wodnych pojawiają się zjawiska lodowe, takie jak śryż, lód brzegowy, kra lodowa czy pokrywa lodowa. Przemieszczające się masy lodu mogą wpływać na obiekty hydrotechniczne, w tym jazy i śluzy. W szczególności niebezpieczne są zatory lodowe, które mogą powodować gwałtowne spiętrzenia wód i zwiększać ryzyko wystąpienia podtopień.

Zbiorniki wodne pełnią zimą istotną rolę, mimo ograniczonej dynamiki opadów i spowolnionego przepływu wody. Pokrywa śnieżna i lodowa stanowi naturalny magazyn wody, który uwalniany jest w okresie wiosennych roztopów. Dlatego sposób prowadzenia piętrzenia i magazynowania wody w miesiącach zimowych ma bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo przeciwpowodziowe, a także na przeciwdziałanie suszy.

Wody Polskie prowadzą bieżącą analizę sytuacji hydrologiczno-meteorologicznej, dostosowując poziomy piętrzenia w zbiornikach do aktualnych warunków oraz prognoz. Szczególna uwaga poświęcana jest utrzymaniu rezerwy powodziowej, która umożliwia przejęcie wód pochodzących z roztopów lub nagłych odwilży.

Obiekty hydrotechniczne wyposażone w elementy ruchome, takie jak zasuwy, segmenty czy wrota śluzowe, są szczególnie narażone na skutki oblodzenia. Zamarzanie mechanizmów sterujących może ograniczać ich sprawność lub uniemożliwiać bezpieczne manewrowanie urządzeniami. W okresie zimowym pracownicy Wód Polskich prowadzą wzmożony nadzór nad pracą tych obiektów. Obejmuje on regularne uruchamianie mechanizmów oraz bieżące usuwanie oblodzenia w newralgicznych miejscach.

Kluczowym elementem działań prowadzonych przez służby terenowe jest także stały monitoring sytuacji hydrologicznej. To także obserwacje terenowe, analiza danych dostarczanych przez Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej, a także współpraca ze służbami i centrami zarządzania kryzysowego na poziomie wojewódzkim, powiatowym oraz gminnym. Pozwala to na wczesne wykrywanie zagrożeń i możliwość przedwczesnego reagowania.

Lodołamacz RZGW we Wrocławiu o nazwie Borsuk odpowiada za osłonę przeciwlodową w regionie Polski południowo-zachodniej. Dzięki akcjom z jego udziałem możliwe jest zapobieganie powodziom zatorowym na Odrze od stopnia wodnego Malczyce do stolicy Dolnego Śląska – Wrocławia i całego Wrocławskiego Węzła Wodnego. W razie konieczności może zostać wysłany powyżej stopnia wodnego Bartoszowice aż do ujścia Nysy Kłodzkiej, czyli na przykład do Oławy czy Brzegu Opolskiego.

Cechą charakterystyczną zlodzenia polskich rzek jest długotwała faza zamarzania oraz występowanie kilku cykli zlodzenia i topnienia lodów w okresie jednego sezonu zimowego. Szczególnie sprzyjający zatorom moment to nakładanie się podczas odwilży fazy rozpadu pokrywy lodowej na fazę jej odbudowy. Zablokowanie bądź ograniczenie przepływu wody przez lód może powodować spiętrzenie wody i rozlewanie się jej poza koryto rzeki. Wezbrana woda szuka wtedy ujścia w kierunku, gdzie natrafia na najmniejszy opór, np. uszkadzając wały przeciwpowodziowe. Najważniejszą rolą lodołamaczy jest wyłamanie odpowiednio szerokiej rynny w lodzie, umożliwiającej swobodny odpływ kry.

Borsuk to zasłużona jednostka, zbudowana w 1989 roku w Stoczni Koźle w Kędzierzynie-Koźlu. Statek wciąż jednak w szybki i znaczący sposób może zapewnić zimową ochronę przeciwlodową na Odrzańskiej Drodze Wodnej w rejonie Wrocławia. Posiada napęd mechaniczny o mocy 441 kW oraz wymiary: długość całkowita 28,05 m, szerokość całkowita: 6,96 m, wysokość do najwyższej nierozbieralnej części: 3,80 m, największe dopuszczalne zanurzenie: 1,70 m, wyporność: 149 m³.