Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej we Wrocławiu

Na konferencji prasowej, która miała miejsce 12 stycznia 2026 r. w Lądku-Zdroju, Stanisław Longawa, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu, podsumował dotychczasowe działania dotyczące wykupów nieruchomości.

2025 był rokiem, w którym po raz pierwszy na taką skalę został wprowadzony program umożliwienia zmiany miejsca zamieszkania osobom, właścicielom nieruchomości położonych na terenie szczególnego zagrożenia ryzykiem powodziowym. To mechanizm, który daje mieszkańcom realną możliwość podjęcia decyzji o przyszłości swojej nieruchomości i bezpieczeństwie rodziny. Warto podkrślić, że wykupy mają charakter dobrowolny - mówił Stanisław Longawa.

Ustawa wprowadziła dwa odrębne tryby wykupów. Pierwszy, realizowany w 2025 r. na podstawie art. 17–21, był skierowany do właścicieli nieruchomości zniszczonych lub uszkodzonych w wyniku powodzi z września 2024 r. i opierał się na wnioskach składanych przez mieszkańców. Program objął obszary działania RZGW we Wrocławiu i RZGW w Gliwicach, a limit środków przeznaczonych na ten cel wynosił 80 mln zł.

Zainteresowanie programem znacząco przekroczyło pierwotne założenia. Do 1 października 2025 r. do Wód Polskich wpłynęły 303 wnioski. Spośród nich 114 zostało prawidłowo złożonych lub uzupełnionych w terminie wymaganym ustawą i mogło być dalej procedowanych. Ostatecznie w 2025 r. podpisano 76 aktów notarialnych, a wartość wykupionych nieruchomości wyniosła ponad 76,5 mln zł. W pierwszej kolejności obejmowało to nieruchomości całkowicie zniszczone, m.in. w Stroniu Śląskim, Lądku-Zdroju oraz w miejscowościach położonych poniżej, takich jak Radochów czy Żelazno.

Wyczerpanie środków przewidzianych na 2025 r. nie oznacza zakończenia programu ani pozostawienia części mieszkańców bez rozwiązania. Jak wyjaśnił Dyrektor Longawa, 38 wniosków spełniło wszystkie warunki ustawowe do 1 października 2025 r., jednak nie mogło zostać zrealizowanych wyłącznie z powodu braku środków finansowych. Ich łączna wartość to nieco ponad 28 mln zł.

76 wniosków wyczerpało możliwe środki, które przewidywała ustawa na rok 2025. Było to 80 mln złotych. Oczekujemy teraz na prace ustawodawcze, które dadzą możliwość realizacji tych wykupów w roku bieżącym. Liczę, że także ci mieszkańcy, którzy nie uzyskali pozytywnych decyzji – w tym sensie, że wykup nie został sfinalizowany do końca grudnia 2025 – będą mogli zbyć swoje nieruchomości i ostatecznie zmienić miejsce swojego zamieszkania w 2026 roku. – podkreślił Dyrektor Longawa.

Część wniosków została uzupełniona po ustawowym terminie lub nie została uzupełniona wcale. W tym zakresie również trwają analizy i rozmowy dotyczące ewentualnych zmian przepisów, które pozwoliłyby na objęcie tych przypadków dalszym procedowaniem.

Równolegle funkcjonuje drugi mechanizm wykupów, realizowany na podstawie art. 258a ustawy Prawo wodne. Obejmuje on lata 2025–2034 i dotyczy nieruchomości położonych na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią w całym kraju, gdzie prawdopodobieństwo powodzi wynosi co najmniej 10 proc. W tym trybie inicjatorem postępowania są Wody Polskie.

Na 2025 r. przewidziano limit wydatków w wysokości 30 mln zł, a na lata 2026–2034 – łącznie 800 mln zł. Do połowy grudnia 2025 r. Wody Polskie skierowały 409 pism do właścicieli nieruchomości, z których 114 odpowiedziało pozytywnie. W tym trybie podpisano dotychczas 8 aktów notarialnych, a kolejne operaty szacunkowe są w trakcie realizacji.

Doświadczenia z 2025 r. pokazały, że program wykupów odpowiada na realne potrzeby mieszkańców terenów zagrożonych powodzią i stanowi istotny element długofalowej polityki ograniczania ryzyka powodziowego. Wody Polskie deklarują gotowość do dalszego prowadzenia wykupów – zarówno tych już rozpoczętych, jak i kolejnych – wraz z wejściem w życie planowanych zmian ustawowych.

Jak zaznaczył Stanisław Longawa, procedury zostały już wypracowane, a pracownicy Wód Polskich posiadają doświadczenie pozwalające na sprawną realizację kolejnych etapów. Kluczowym celem pozostaje zapewnienie bezpieczeństwa mieszkańcom oraz stworzenie im realnej możliwości trwałego opuszczenia terenów, na których zagrożenie powodziowe jest stałe i nieusuwalne.