Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej we Wrocławiu

Projekt pn. „Kulisy hydrotechniki” miał na celu przybliżenie mieszkańcom roli infrastruktury hydrotechnicznej i zwiększenie wiedzy na temat gospodarowania zasobami wodnymi. Uczestnicy mogli zajrzeć do miejsc na co dzień niedostępnych dla osób postronnych i z bliska zobaczyć obiekty odpowiadające za retencjonowanie wody oraz ochronę przed skutkami powodzi. Spotkania były również okazją do rozmowy o znaczeniu retencji w przeciwdziałaniu skutkom suszy, jak również o wyzwaniach, jakie niesie ze sobą zmieniający się klimat.  

Wszystkie wizyty prowadzone były przez kierowników i pracowników obiektów, którzy na co dzień odpowiadają za ich utrzymanie i eksploatację. Dzięki ich wiedzy oraz wieloletniemu doświadczeniu uczestnicy mogli poznać nie tylko zasady działania poszczególnych zbiorników, lecz także kulisy pracy związanej z zarządzaniem infrastrukturą hydrotechniczną. Była to również okazja do zaprezentowania nowoczesnych rozwiązań stosowanych w gospodarce wodnej oraz wyjaśnienia, jak wpływają one na bezpieczeństwo mieszkańców i ochronę zasobów wodnych. 

Pierwsza wizyta odbyła się 22 lipca 2026 r. na zbiorniku Bukówka. Powstały w dolinie Bobru akwen jest jednym z najwyżej położonych sztucznych zbiorników wodnych w Polsce. Jego zapora znajduje się na wysokości ponad 530 m n.p.m. Przy maksymalnym poziomie piętrzenia osiąga powierzchnię 199 hektarów i może zgromadzić ponad 16 mln m³ wody. Początkowo był to zbiornik suchy, który wypełniał się wodą, gdy zachodziła taka potrzeba. Obecnie pełni przede wszystkim funkcję retencyjną, ale jest także bardzo ważnym elementem ochrony przeciwpowodziowej, co udowodniły wydarzenia z 2024 roku.  

Podczas wizyty uczestnicy poznali historię powstania obiektu, jego znaczenie dla regionu oraz rolę, jaką odgrywa w gospodarce wodnej i ochronie przeciwpowodziowej. Mieli również okazję zobaczyć od środka galerię kontrolną, znajdującą się wewnątrz zapory.  

Pracownicy obiektu opowiedzieli zwiedzającym, jakie są ich codzienne obowiązki, jakie parametry są na bieżąco monitorowane i analizowane, a także dlaczego mają one kluczowe znaczenie dla bezpiecznego funkcjonowania zbiornika. Kierownik obiektu pracę zarówno w normalnych warunkach hydrologicznych, jak i podczas zjawisk ekstremalnych, takich jak nagłe wezbrania czy powodzie.   

Duże zainteresowanie uczestników wzbudziły kwestie związane z pracą podczas powodzi w latach 1997 i 2024. W odpowiedzi na liczne pytania kierownik wyjaśnił, jak kluczową rolę zbiornik Bukówka odegrał w redukcji fali powodziowej na Bobrze podczas wezbrania w 2024 r., podkreślając jego znaczenie dla ochrony terenów położonych poniżej zapory.  

Druga wizyta studyjna odbyła się 30 lipca 2026 r. na zbiorniku Słup, położonym w Krainie Wygasłych Wulkanów. Obiekt został wybudowany w celu zwiększenia ochrony przeciwpowodziowej w zlewni rzeki Nysy Szalonej. Obecnie pełni podwójną funkcję, łącząc ochronę przeciwpowodziową z walorami rekreacyjnymi i turystycznymi regionu. 

Podczas spotkania kierownik zbiornika przybliżył uczestnikom historię jego powstania, a także omówił znaczenie obiektu dla bezpieczeństwa mieszkańców na tym obszarze. Zwiedzający mieli okazję zajrzeć do wnętrza zapory. Zobaczyli tam mechanizmy sterujące urządzeniami zrzutowymi, a także odwiedzili elektrownię wodną.  

Nie zabrakło ciekawych pytań i inspirujących rozmów, które stały się okazją do przybliżenia uczestnikom specyfiki funkcjonowania obiektów hydrotechnicznych. Szczególne zainteresowanie wzbudziła rola zbiornika Słup podczas powodzi z 1997 i 2024 roku. Rozmawiano również o zadaniach związanych z utrzymaniem oraz eksploatacją, a także o wyzwaniach, z jakimi na co dzień mierzą się pracownicy Wód Polskich.   

Zbiornik Roztoki był jedynym suchym zbiornikiem przeciwpowodziowym udostępnionym do zwiedzania w ramach kampanii. Wizyta studyjna na tym obiekcie odbyła się 12 sierpnia 2026 r. Zbiornik zlokalizowany na potoku Goworówka jest jednym z czterech zbiorników wybudowanych w ciągu ostatnich pięciu lat na Ziemi Kłodzkiej w celu zwiększenia bezpieczeństwa przeciwpowodziowego mieszkańców regionu. Obiekt został oddany do użytku w 2021 roku, a jego maksymalna pojemność wynosi 2,7 mln m³.  

Podczas wizyty kierownik obiektu przybliżył uczestnikom najważniejsze rozwiązania techniczne. Goście mieli okazję zobaczyć z bliska urządzenia przelewowe oraz podziemny system odprowadzania wody. Dowiedzieli się również, jak poszczególne elementy infrastruktury współpracują ze sobą, aby skutecznie kontrolować przepływ i zapewniać ochronę przeciwpowodziową.  

Szczególna uwaga została poświęcona roli zbiornika podczas powodzi we wrześniu 2024 roku. Zaledwie trzy lata po oddaniu do eksploatacji, obiekt został wypełniony w około 90%, zatrzymując wodę i przyczyniając się do ograniczenia fali powodziowej. 

Ostatnia wizyta studyjna odbyła się 26 sierpnia 2026 r. na zbiorniku Dobromierz. Położony na rzece Strzegomce obiekt jest jednym z najważniejszych zbiorników wodnych na Dolnym Śląsku. Jego podstawową funkcją jest zaopatrzenie mieszkańców regionu w wodę pitną. Stanowi on ważne źródło wody dla okolicznych miejscowości. Równocześnie pełni istotną rolę w ochronie przeciwpowodziowej, pomagając ograniczać skutki wezbrań, zwiększając bezpieczeństwo terenów położonych poniżej zapory. Zbiornik może zgromadzić 11,35 mln m³ wody. 

Podczas wizyty uczestnicy mieli okazję zobaczyć najważniejsze elementy infrastruktury hydrotechnicznej zbiornika. Zwiedzili przelew powierzchniowy odpowiadający za bezpieczne odprowadzanie nadmiaru wody podczas wysokich stanów, a także galerię kontrolno-pomiarową zlokalizowaną pod zaporą. To właśnie tam prowadzone są regularne obserwacje i pomiary pozwalające na bieżąco monitorować stan techniczny obiektu oraz jego bezpieczną eksploatację. 

Duże zainteresowanie wzbudziła również wieża zamknięć, zwana także szybem zasuw, zlokalizowana na środku zbiornika. Uczestnicy mogli poznać jej rolę w funkcjonowaniu całego obiektu oraz dowiedzieć się, w jaki sposób znajdujące się tam urządzenia umożliwiają regulowanie odpływu wody i sterowanie pracą zbiornika. Była to także okazja do rozmowy o codziennej pracy służb odpowiedzialnych za utrzymanie i eksploatację infrastruktury hydrotechnicznej.

Cztery wizyty studyjne zorganizowane w ramach kampanii „Kulisy hydrotechniki” pozwoliły uczestnikom poznać obiekty pełniące różne funkcje w systemie gospodarowania wodami – od zbiorników zaopatrzenia w wodę i wielozadaniowych zbiorników retencyjnych po nowoczesny suchy zbiornik przeciwpowodziowy. Każdy z odwiedzonych obiektów stanowił przykład innych rozwiązań technicznych oraz odmiennych wyzwań związanych z jego eksploatacją.

Dużym zainteresowaniem uczestników cieszyły się zagadnienia związane z nadzorowaniem zbiorników podczas ekstremalnych zjawisk pogodowych. W trakcie spotkań rozmawiano również o znaczeniu retencji, bezpieczeństwie przeciwpowodziowym oraz roli infrastruktury hydrotechnicznej w zapewnieniu mieszkańcom dostępu do wody.

Kampania pokazała, że obiekty hydrotechniczne to ważny element systemu wpływającego na bezpieczeństwo i jakość życia mieszkańców regionu. Dzięki bezpośrednim spotkaniom z pracownikami Wód Polskich uczestnicy mogli zobaczyć, jak wygląda codzienna eksploatacja tych obiektów oraz jak wiele działań prowadzonych jest każdego dnia, aby zapewnić ich bezpieczne i niezawodne funkcjonowanie.