Kategoryzacja ryzyka w zakresie przeprowadzania kontroli przedsiębiorców
ZASADY DOTYCZĄCE WŁAŚCIWEJ OCENY KATEGORII RYZYKA W ODNIESIENIU DO PRZEDSIĘBIORCÓW PODLEGAJĄCYCH NADZOROWI INSPEKCJI SANITARNEJ
Zgodnie z treścią art. 47 ust. 1a ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (dalej Prawo przedsiębiorców) – w wersji obowiązującej od 1 stycznia 2026 roku: „Organ kontroli zamieszcza w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej urzędu obsługującego ten organ informację o zasadach umożliwiających przypisanie przedsiębiorców do właściwej dla nich kategorii ryzyka, na podstawie dotychczasowej okresowej analizy (…)”.
Kontrole przeprowadza się zgodnie z okresowym planem kontroli po uprzednim dokonaniu okresowej analizy prawdopodobieństwa naruszenia prawa w ramach wykonywania działalności gospodarczej (kontrola planowa). Analiza obejmuje identyfikację obszarów podmiotowych i przedmiotowych, w których ryzyko naruszenia przepisów jest największe. W oparciu o wyniki analizy określa się zasady umożliwiające przypisanie przedsiębiorców do jednej z następujących kategorii ryzyka: niskie, średnie, wysokie.
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny jest organem kontroli w rozumieniu przepisu wskazanego w pkt 1 w zakresie:
- higieny radiacyjnej (art. 12 ust. 1a pkt 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, (dalej ustawa o PIS) przy czym na podstawie art. 65 ust. 1 pkt Prawa przedsiębiorców przepisów rozdziału 5 – tj. art. 45 – 64 Prawa przedsiębiorców nie stosuje się do kontroli prowadzonych na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. - Prawo atomowe],
- higieny pracy w zakładach inżynierii genetycznej (art. 12 ust. 1a pkt 2 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, dalej: ustawa o PIS).
Zgodnie z art. 55a ust. 1 Prawa przedsiębiorców: „Organ kontroli może przeprowadzić kontrolę planową przedsiębiorcy, który został przypisany do jednej z kategorii ryzyka, o których mowa w art. 47 ust. 1, w przypadku:
- niskiego ryzyka - nie częściej niż raz w ciągu 5 lat;
- średniego ryzyka - nie częściej niż raz w ciągu 3 lat;
- wysokiego ryzyka - tak często, jak to jest konieczne dla zapewnienia skutecznego stosowania odpowiednich przepisów, z uwzględnieniem wysokiego ryzyka wystąpienia nieprawidłowości oraz środków niezbędnych do jego ograniczania.
OBSZAR HIGIENY RADIACYJNEJ W ZAKRESIE PROMIENIOWANIA JONIZUJĄCEGO
| Kategoria ryzyka/podmioty | 1 grupa |
| Ryzyko wysokie (częstotliwość kontroli tak często, jak to konieczne dla zapewnienia skutecznego stosowania odpowiednich przepisów, z uwzględnieniem wysokiego ryzyka wystąpienia nieprawidłowości oraz środków niezbędnych do jego ograniczenia, ale nie rzadziej niż raz na 3 lata). | |
| Jednostki ochrony zdrowia wykonujące świadczenia szpitalne. | |
| Kategoria ryzyka/podmioty | 2 grupa |
| Ryzyko średnie (częstotliwość kontroli: nie częściej niż raz w ciągu 2 lat, ale nie rzadziej niż raz na 4 lata). | |
| Pozostałe jednostki organizacyjne wykonujące działalność związaną z narażeniem na promieniowanie jonizujące. |
OBSZAR HIGIENY RADIACYJNEJ W ZAKRESIE PÓL ELEKTROMAGNETYCZNYCH
| Kategoria ryzyka/podmioty | 1 grupa |
| Ryzyko wysokie (częstotliwość kontroli tak często, jak to konieczne dla zapewnienia skutecznego stosowania odpowiednich przepisów, z uwzględnieniem wysokiego ryzyka wystąpienia nieprawidłowości oraz środków niezbędnych do jego ograniczenia, ale nie rzadziej niż raz na 3 lata). | |
| Podmioty lecznicze wykonujące świadczenia szpitalne, w których są stosowane rezonanse magnetyczne oraz inne urządzenia wykorzystujące pola elektromagnetyczne. | |
| Kategoria ryzyka/podmioty | 2 grupa |
| Ryzyko średnie (częstotliwość kontroli: nie częściej niż raz w ciągu 3 lat, ale nie rzadziej niż raz na 5 lat). | |
| Pozostałe podmioty lecznicze oraz inne podmioty wykorzystujące pola elektromagnetyczne do celów medycznych. | |
| Kategoria ryzyka/podmioty | 3 grupa |
| Ryzyko niskie (częstotliwość kontroli: nie częściej niż raz w ciągu 5 lat). | |
| Podmioty wykorzystujące pola elektromagnetyczne do celów innych niż medyczne (energetyka, przemysł, radiokomunikacja i łączność, nauka i inne). |
OBSZAR ŚRODOWISKA PRACY
| Podmioty | Kategoria ryzyka |
| Zakłady, w których występują przekroczenia dopuszczalnych poziomów czynników szkodliwych dla zdrowia lub były stwierdzone przekroczenia NDS/NDN, NDSCh, NDSP w minionym roku. (z wyjątkiem zakładów (dot. stanowisk pracy) z przekroczeniami NDN hałasu i drgań mechanicznych, w których wdrożono program działań organizacyjno-technicznych) |
ryzyko wysokie |
| Zakłady, w których występuje narażenie inhalacyjne na czynniki rakotwórcze, mutagenne lub reprotoksyczne (CMR) w stężeniach > 0,5 NDS. | |
| Zakłady, w których dochodzi do zamierzonego użycia szkodliwego czynnika biologicznego z grupy 4 oraz podmioty lecznicze wyznaczone do opieki nad pacjentem ze zdiagnozowaną chorobą zakaźną wywołaną szkodliwym czynnikiem biologicznym z grupy 4. Zakłady, w których występuje narażenie na szkodliwe czynniki biologiczne grupy 3 o podwyższonym ryzyku narażenia względem ryzyka populacyjnego – praca w zakładach gospodarki odpadami oraz przy oczyszczaniu ścieków. |
|
| Zakłady, w których w ostatnich latach występuje wzmożone występowanie chorób zawodowych mających bezpośredni związek z obecnie prowadzoną działalnością zakładu. Zakłady, które dotychczas nie były objęte nadzorem (planowana pierwsza kontrola celem oceny zagrożeń środowiska pracy). |
|
| Zakłady, które dotychczas nie były objęte nadzorem (planowana pierwsza kontrola celem oceny zagrożeń środowiska pracy). | |
| Zakłady, w których występują czynniki szkodliwe, ale ich stężenia i natężenia wynoszą 0,5 < x ≤1 NDS/NDN oraz zakłady (dot. stanowisk pracy) z przekroczeniami NDN hałasu i drgań mechanicznych, w których wdrożono program działań organizacyjno-technicznych | ryzyko średnie |
| Zakłady, w których występuje narażenie na czynniki rakotwórcze, mutagenne lub reprotoksyczne (CMR) w stężeniach 0,1<x≤0,5 NDS i/lub w których występuje narażenie na czynniki rakotwórcze, mutagenne lub reprotoksyczne (CMR), dla których nie określono wartości NDS lub nie przeprowadzono badań i pomiarów tych czynników w środowiska pracy. | |
| Zakłady, w których występuje narażenie na szkodliwe czynniki biologiczne grupy 3 o podwyższonym ryzyku narażenia względem ryzyka populacyjnego (z wyjątkiem przychodni lekarskich i stomatologicznych oraz zakładów wymienionych w podgrupie 1 C). | |
| Pozostałe zakłady, w których czynniki szkodliwe dla zdrowia występują w stężeniach lub natężeniach mniejszych/równych 0,5 NDS/NDN. | ryzyko niskie |
| Pozostałe zakłady, w których występują czynniki rakotwórcze, mutagenne lub reprotoksyczne (CMR) (niewymienione w grupie 1B i 2B). | |
| Pozostałe zakłady, w których występuje narażenie na szkodliwe czynniki biologiczne grupy 3 (niewymienione w grupie 1C i 2C) lub w których występuje wyłącznie narażenie na czynniki biologiczne grupy 2. | |
| Pozostałe zakłady, niespełniające kryteriów średniego lub wysokiego ryzyka. |
Należy zwrócić uwagę, że właściwy terenowo państwowy inspektor sanitarny może zwiększyć częstotliwość kontroli w obiektach, kierując się innymi uzasadnionymi przesłankami wynikającymi z aktualnej sytuacji sanitarno-epidemiologicznej.
Czynniki wpływające na zmianę częstotliwości kontroli, m. in.:
- aktualna sytuacja sanitarno-epidemiologiczna,
- wystąpienie podejrzenia zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi lub dla środowiska,
- uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia,
- wyniki poprzednich postepowań kontrolnych oraz wpływające skargi i interwencje,
- wielkość narażonej populacji, warunki zdrowotne populacji, inwazyjność zabiegów i usług, ryzyka wynikające ze specyfiki obiektu.
- częstotliwości kontroli wynikające z przepisów prawa polskiego jak i UE.
- Pierwsza publikacja:
- 04.02.2026 15:03 Arkadiusz Szczuchniak
- Wytwarzający/ Odpowiadający:
- Andrzej Bobiński, Barbara Piórkowska
| Tytuł | Wersja | Dane zmiany / publikacji |
|---|---|---|
| Kategoryzacja ryzyka w zakresie przeprowadzania kontroli przedsiębiorców | 13.0 | 03.03.2026 11:55 Arkadiusz Szczuchniak |
| Kategoryzacja ryzyka w zakresie przeprowadzania kontroli przedsiębiorców | 12.0 | 03.03.2026 11:55 Arkadiusz Szczuchniak |
| Kategoryzacja ryzyka w zakresie przeprowadzania kontroli przedsiębiorców | 11.0 | 03.03.2026 11:54 Arkadiusz Szczuchniak |
| Kategoryzacja ryzyka w zakresie przeprowadzania kontroli przedsiębiorców | 10.0 | 03.03.2026 11:53 Arkadiusz Szczuchniak |
| Kategoryzacja ryzyka w zakresie przeprowadzania kontroli przedsiębiorców | 9.0 | 03.03.2026 11:53 Arkadiusz Szczuchniak |
| Kategoryzacja ryzyka w zakresie przeprowadzania kontroli przedsiębiorców | 8.0 | 03.03.2026 11:52 Arkadiusz Szczuchniak |
| Kategoryzacja ryzyka w zakresie przeprowadzania kontroli przedsiębiorców | 7.0 | 03.03.2026 11:52 Arkadiusz Szczuchniak |
| Kategoryzacja ryzyka w zakresie przeprowadzania kontroli przedsiębiorców | 6.0 | 03.03.2026 11:51 Arkadiusz Szczuchniak |
| Kategoryzacja ryzyka w zakresie przeprowadzania kontroli przedsiębiorców | 5.0 | 03.03.2026 11:50 Arkadiusz Szczuchniak |
| Kategoryzacja ryzyka w zakresie przeprowadzania kontroli przedsiębiorców | 4.0 | 03.03.2026 11:50 Arkadiusz Szczuchniak |
| Kategoryzacja ryzyka w zakresie przeprowadzania kontroli przedsiębiorców | 3.0 | 03.03.2026 11:49 Arkadiusz Szczuchniak |
| Kategoryzacja ryzyka w zakresie przeprowadzania kontroli przedsiębiorców | 2.0 | 03.03.2026 11:48 Arkadiusz Szczuchniak |
| Kategoryzacja ryzyka w zakresie przeprowadzania kontroli przedsiębiorców | 1.0 | 04.02.2026 15:03 Arkadiusz Szczuchniak |
Aby uzyskać archiwalną wersję należy skontaktować się z Redakcją BIP