Cerkiew pw. Przemienienia Pańskiego w Topolanach
Cerkiew pw. Przemienienia Pańskiego w Topolanach
Na zachodnim krańcu wsi Topolany, pośród otoczonego murem cmentarza, wznosi się drewniana cerkiew pw. Przemienienia Pańskiego. Skromna w formie, zachowała swój pierwotny charakter i dziś stanowi jeden z najbardziej typowych przykładów dawnego budownictwa na pograniczu Podlasia i Grodzieńszczyzny.
Historia parafii topolańskiej nie jest do końca znana – być może cerkiew istniała tu już w XVII wieku. Na unię brzeską wspólnota przeszła dopiero w XVIII stuleciu, a obecna świątynia powstała prawdopodobnie przed 1769 rokiem, z fundacji rodu Radziwiłłów. Już w kolejnych wizytacjach, w latach 1773 i 1804, wskazywano potrzebę jej remontu, który przeprowadzono w XIX wieku. To właśnie wtedy nad kruchtą pojawiła się smukła wieżyczka-dzwonnica.
Losy parafii były burzliwe. Zlikwidowana w 1835 roku, reaktywowana w połowie XIX wieku, ponownie została rozwiązana po I wojnie światowej, by ostatecznie odrodzić się w 1940 roku.
Cerkiew ma prosty, trójdzielny układ: prostokątną nawę, pięcioboczne prezbiterium oraz kruchtę z wieżyczką. Wzniesiona w konstrukcji zrębowej na kamiennej podmurówce, szalowana pionowo deskami i kryta blaszanym dachem, zachwyca spokojną sylwetą i autentycznością. Jej wnętrze, podobnie jak zewnętrzna forma, oddaje charakter dawnego, ludowego budownictwa sakralnego.
Cerkiew w Topolanach jest wyjątkowym świadectwem dziejów miejscowej wspólnoty, która przez wieki – mimo trudnych losów – potrafiła zachować wiarę i pamięć o swoich korzeniach
