W celu świadczenia usług na najwyższym poziomie stosujemy pliki cookies. Korzystanie z naszej witryny oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu. W każdym momencie można dokonać zmiany ustawień Państwa przeglądarki. Zobacz politykę cookies.

Informator ekonomiczny

Informacje ogólne

Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, język urzędowy

Położenie geograficzne:

Chińska Republika Ludowa jest największym terytorialnie państwem Azji, którego powierzchnia wynosi 9 597 tys. km2. Kraj ten ma 14,5 tys. km wybrzeża i najdłuższą na świecie łączną długość granic lądowych: 22 117 km. ChRL graniczy z Afganistanem, Królestwem Bhutanu, Indiami, Kazachstanem, Koreańską Republiką Ludowo-Demokratyczną, Kirgistanem, Laotańską Republiką Ludowo-Demokratyczną, Mongolią, Federacją Myanmaru, Nepalem, Islamską Republiką Pakistanu, Federacją Rosyjską, Tadżykistanem i Socjalistyczną Republiką Wietnamu.

Chiny są państwem unitarnym, a ich terytorium dzieli się na: 22 prowincje, 5 regionów autonomicznych, 4 miasta wydzielone (Chongqing, Pekin, Szanghaj, Tianjin) oraz 2 specjalne regiony administracyjne (Hongkong i Makao). Ukształtowanie terenu ChRL jest bardzo zróżnicowane. Od nizin i niewysokich gór na wschodzie kraju po wyżyny i wysokie pasma górskie (Himalaje) na południowym zachodzie. W północno-wschodniej części kraju leży rozległa Nizina Mandżurska, a na północnym-zachodzie Pustynia Gobi. Państwo Środka jest zdominowane przez dorzecza dwu rzek: Jangcy oraz Huang He (Żółta Rzeka).

Ludność:

Liczba ludności ChRL w 2019 roku wynosiła 1 400,05 mln. Prowincjami o największej liczbie ludności są: Guangdong (115,2 mln mieszkańców), Shandong (100,7 mln mieszkańców) oraz Henan (96,4 mln mieszkańców), Syczuan (83,7 mln mieszkańców), Jiangsu (80,7 mln mieszkańców), Hebei (75,9 mln mieszkańców). Około 92% populacji należy do grupy etnicznej Han. Pozostałe 8% (ponad 100 mln osób) to przedstawiciele 55 mniejszości etnicznych. Mieszkańcy miast stanowią 59,6% populacji.

Stolica:

Stolicą państwa jest Pekin (Beijing).

Języki urzędowe:

Językami urzędowymi jest mandaryński, języki mniejszości etnicznych w poszczególnych regionach kraju, angielski w Hong Kongu oraz portugalski w Makao.

Warunki klimatyczne

Terytorium ChRL położone jest w 3 strefach klimatycznych: zwrotnikowej (południowo-wschodnia część kraju), podzwrotnikowej (część wschodnia, centralna oraz zachodnia) oraz umiarkowanej o przewadze klimatu kontynentalnego (część północna i północno-wschodnia). Temperatury wiosną wahają się od 10 do 22°C, latem nie są niższe niż 22°C, jesienią mieszczą się w przedziale 10 – 22°C, a zimą spadają poniżej –10°C.

Główne bogactwa naturalne

Do najważniejszych bogactw naturalnych ChRL należą: antymon, aluminium, boksyty, cyna, cynk, diamenty, fosforyty, gaz ziemny, grafit, kaolin, łupki bitumiczne, magnetyt, mangan, miedź, molibden, ołów, ropa naftowa, rtęć, ruda uranu, ruda żelaza, sól kamienna, wanad, wolfram, węgiel kamienny, złoto.

System walutowy, kurs i wymiana

Walutą ChRL jest yuan (lub renminbi-RMB). Jeden yuan (lub kuai) dzieli się na 10 jiao (lub mao), oraz na 100 fenów (1 CNY = 10 jiao = 100 fen). W obiegu znajdują się banknoty o nominałach 1, 2 i 5 jiao, a także 1, 5, 10, 20, 50 i 100 yuanów oraz monety 1, 2 i 5 fen oraz 1 i 5 jiao oraz 1 yuan. Waluta chińska jest częściowo wymienialna, a Ludowy Bank Chin prowadzi politykę płynnego kursu regulowanego, z dopuszczalnym dziennym zakresem wahań +/- 2%. Średni kurs wymiany RMB w stosunku do złotego polskiego z dnia 21 kwietnia 2020 r. wyniósł 1 CNY = 0,59 PLN. Średni kurs Ludowego Banku Chin głównych walut (stan na 21 kwietnia 2020 r.) wynosi:

  • 1 USD = 7,07 RMB
  • 1 EUR = 7,68 RMB
  • 1 GBP = 8,80 RMB
  • 100 JPY = 6,57 RMB

Religia

ChRL jest państwem świeckim z wysokim wskaźnikiem ateistów. Do tradycyjnych chińskich religii należą: konfucjanizm (będący systemem etyczno-filozoficznym), taoizm oraz buddyzm. Ponadto 1,5% społeczeństwa stanowią muzułmanie, ok. 1,5% protestanci, ok. 1% katolicy, w tym 0,4% wyznawcy patriotycznego kościoła narodowego, a ok. 0,6% wyznawcy kościoła podziemnego uznającego zwierzchnictwo papieża.

Wykaz dni świątecznych i wolnych od pracy

Nowy Rok

  • Styczeń 1 (środa)

Chiński Nowy Rok

  • Styczeń 24 – 30  (7 dni roboczych; piątek do czwartku)

  • wydłużony do 9 lutego w wyniku epidemii wirusa SARS-CoV-2.

Dzień czyszczenia grobów

  • Kwiecień 4 – 6 (3 dni ogółem; sobota do poniedziałku)

Dzień Pracy

  • Maj 1 – 5 (piątek do wtorku)

Festiwal Smoczych Łodzi

  • czerwiec 25 – 27 (3 dni ogółem; czwartek do soboty)

  • dostosowawcze dni robocze : czerwiec 28 (niedziela)

Święto Narofowe ChRL i Święto Środka Jesieni (01.10)

  • Październik 1 – 8, 2020 (8 dni ogółem; od czwartku do czwartku)

  • Dostosowawcze dni roboczych: wrzesień 27 (niedziela) i 10 październik (sobota)

Infrastruktura transportowa

Lotniska

Na terytorium ChRL znajduje się 237 cywilnych portów lotniczych, a liczba chińskich miast mających regularne połączenia lotnicze wynosi 234. Chińskie porty lotnicze obsłużyły w 2019 r. 1,35 mld pasażerów, przy czym 39 z nich obsłużyło ponad 10 mln pasażerów. Największymi portami lotniczymi w Chinach są lotniska: Beijing Capital, Shanghai Pudong, Guangzhou Baiyun, Chengdu Shuangliu, Shenzhen Bao’an. Liczba pasażerów obsługiwanych przez porty lotnicze w Chinach stale rośnie – wg danych Chińskiego Urzędu Lotnictwa Cywilnego w 2019 r. liczba pasażerów w chińskich portach lotniczych wzrosła o 6,9% w porównaniu do 2018 r., natomiast ruch cargo i pocztowy osiągnął 17,1 mln ton, co stanowi wzrost o 2,1% rdr. W paźdzerniku 2019 r. uruchomino nowy port lotniczyc Pekin Daxing będący największym lotniskiem w ChRL.

Przewozy pasażerskie i towarowe w największych portach lotniczych w ChRL w 2019 r.

Poz.

Port lotniczny

Liczba pasażerów w mln

Cargo w tys.

1

Beijing Capital

100,01

1 955

2

Shanghai Pudong

76,15

3 634

3

Guangzhou Baiyun

73,38

1 920

4

Chengdu Shuangliu

55,86

672

5

Shenzhen Bao’an

52,93

1 283

6

Kunming Changshui

48,08

416

7

Xi'an Xianyang

47,22

382

8

Shanghai Hongqiao

45,64

424

9

Chongqing Jiangbei

44,79

411

10

Hangzhou Xiaoshan

40,11

690

Rurociągi, drogi i koleje

W roku 2018 sieć kolejowa ChRL liczyła 131,7 tys. km (w 2016: 127 tys.) w tym ponad 29 tys. km stanowiły koleje dużych prędkości. W 2018 r. spośród 4,846 mln km dróg, 143 tys. km stanowiły drogi ekspresowe i autostrady. Łączna długość ropociągów i gazociągów w Chinach wynosi ok. 122 tys. km.

Porty i szlaki wodne

ChRL posiada około 2 tys. portów morskich, z czego 130 jest dostępnych dla obcych bander. Z końcem 2018 r. w chińskich portach dostępnych było 6150 koi (z czego 2019 klasy 10 tys. t.). Chiny posiadają rozwiniętą, liczącą ok. 127 tys. km sieć szlaków żeglugi śródlądowej, na którą składają się rzeki oraz liczne systemy kanałów.

Według danych z 2017 r., do największych chińskich portów należą (w mln ton frachtu): 1. Ningbo-Zhoushan (1084,4), 2. Shanghai (683,9), 3. Kanton (542,5), 5. Qingdao (510,3), 5. Tianjin (507,7), 6. Dalian (467,8).

Obowiązek wizowy

Obywatele polscy udając się do ChRL zobowiązani są posiadać ważną wizę (pobytową lub tranzytową). Istnieją wizy jednokrotnego, dwukrotnego oraz wielokrotnego wjazdu. Wyjazd z Chin kontynentalnych do Hongkongu lub Makao uznawany jest za opuszczenie terytorium ChRL Paszport powinien być ważny co najmniej 6 miesięcy ponad termin upływu ważności chińskiej wizy. W przypadku pobytu z noclegiem, podróżny zobowiązany jest do zarejestrowania miejsca swojego pobytu. Zgłoszenia należy dokonać w hotelu (rejestracji dokonuje hotel w momencie okazania dokumentu podróży i wypełnienia karty zameldowania w hotelu) lub na jednym z posterunków policji w przypadku zakwaterowania poza hotelem.. Posiadacze paszportów dyplomatycznych oraz służbowych są zwolnieni z obowiązku wizowego. Osoby oczekujące na międzynarodowe połączenia lotnicze, kolejowe i morskie w wybranych portach mogą opuścić lotnisko na podstawie krótkotrwałego zezwolenia na tranzyt do 144 godzin uzyskiwanego bezpośrednio przy odprawie paszportowej (jednak bez prawa opuszczania obszaru administracyjnego danego miasta lub prowincji). W związku ze zmieniającym się wykazem portów zaleca się przed podróżą sprawdzenie informacji w Ambasadzie ChRL w Warszawie. Podróżny ubiegający się o pozwolenie na ruch bezwizowy powinien przedstawić ważny jeszcze przez co najmniej 3 miesiące paszport lub inny międzynarodowy dokument uprawniający do podróży oraz bilet na dalszy odcinek bezpośredniej podróży do kraju trzeciego.

System administracyjny

Ustrój polityczny

Zgodnie z konstytucją z 1982 roku ChRL jest socjalistyczną republiką ,,demokratycznej dyktatury ludowej”, której system opiera się na sojuszu robotniczo-chłopskim. W preambule pojawia się zapis o wielopartyjnym systemie współpracy i konsultacji politycznej pod przywództwem KPCh. Oficjalna ideologia państwowa opiera się na marksizmie-leniniźmie, maoizmie, teorii Deng Xiaopinga, Zasadzie Trzech Reprezentacji (Jiang Zemina), koncepcji naukowego rozwoju (Hu Jintao) oraz myślach Xi Jinpinga o nowej erze socjalizmu o chińskiej specyfice. Naczelnymi organami władzy państwowej są: Ogólnochińskie Zgromadzenie Przedstawicieli Ludowych (OZPL), Przewodniczący ChRL, Rada Państwowa i Centralna Komisja Wojskowa.

Władza ustawodawcza

Najwyższym organem władzy ustawodawczej jest OZPL, które jest jednoizbowym parlamentem. Jego kadencja wynosi 5 lat, a w skład wchodzą deputowani wybierani w wyborach pośrednich przez zgromadzenia ludowe prowincji, regionów autonomicznych, miast wydzielonych, specjalnych administracyjnych regionów i armii. Liczba deputowanych nie jest stała – na początku każdej kadencji ustala ją Stały Komitet OZPL, przy czym górna granica wynosi 3.000 osób. Przedstawiciele mniejszości etnicznych mają zagwarantowaną pewną liczbę miejsc, na ogół oscyluje ona wokół 13-14% ogólnej liczby parlamentarzystów. Wśród właściwości OZPL należy wskazać kompetencje legislacyjne: uchwalanie ustawy zasadniczej i jej zmiana, uchwalanie ustaw zwykłych, zatwierdzenie planu rozwoju społeczno-gospodarczego oraz budżetu. Ponadto OZPL mianuje i odwołuje członków najwyższych organów państwa i sprawuje nad nimi kontrolę. Najważniejszym organem OZPL jest Stały Komitet, który posiada szerokie kompetencje, tj. dokonywanie wykładni konstytucji i ustaw, oraz prawo do uchylania niezgodnych z konstytucją aktów Rady Państwowej.

Władza wykonawcza

  • Przewodniczący ChRL, wybierany przez OZPL, jest głową państwa i jego najwyższym przedstawicielem na zewnątrz (bywa określany mianem prezydenta). Jego kadencja wynosi 5 lat z możliwością reelekcji. Xi Jinping piastujący obecnie stanowisko Przewodniczącego ChRL skupia w swoim ręku również stanowisko Sekretarza Generalnego KPCh i Przewodniczącego Centralnej Komisji Wojskowej.
  • Rada Państwowa jest głównym organem wykonawczym ChRL (rząd). W jej skład wchodzą: premier, wicepremierzy, radcy stanu, ministrowie, przewodniczący komitetów, Kontroler Generalny i Sekretarz. Na wniosek Przewodniczącego ChRL OZPL wybiera Premiera. Konstytucja określa kompetencje Rady Państwowej. Organ ten sprawuje kontrolę nad administracją wszystkich szczebli, na podstawie konstytucji i ustaw wydaje przepisy administracyjne, decyzje oraz zarządzenia, posiada również inicjatywę ustawodawczą. Ciąży na niej także odpowiedzialność za wcielanie w życie uchwalonych przez OZPL ustaw (m.in. budżetu), planów rozwoju społeczno-ekonomicznego oraz polityki KPCh. Rada prowadzi politykę zagraniczną. W skład struktur Rady Państwowej wchodzą: Kancelaria (pod kierownictwem Sekretarza), 20 ministerstw, 3 komitety, Urząd Kontroli, a także Ludowy Bank Chin. Oprócz ministerstw i komisji Radzie Państwowej podlegają także liczne organizacje, instytucje i urzędy takie jak agencja prasowa Xinhua, administracja celna, czy akademie naukowe.
  • Centralna Komisja Wojskowa (CKW) kieruje siłami zbrojnymi państwa. Na jej czele stoi wybierany przez OZPL Przewodniczący. Na jego wniosek parlament wybiera wiceprzewodniczących i członków CKW.

Struktura administracji gospodarczej 

W ChRL można wyróżnić dwa piony struktury administracji gospodarczej: rządowy (podległy bezpośrednio lub pośrednio Radzie Państwowej) oraz pion partyjno-parlamentarny. Władze lokalne, szczególnie w specjalnych strefach ekonomicznych, tworzą swą własną administrację gospodarczą.

a) Pion rządowy:

  • Ministerstwa i komisje podległe Radzie Państwowej, m.in.: Państwowa Komisja Rozwoju i Reform, Ministerstwo Finansów, Ministerstwo Handlu, Ministerstwo Przemysłu i Technologii Informatycznych, Ministerstwo Transportu, Ministerstwo Nauki i Technologii, Ministerstwo Ekologii i Środowiska, Ministerstwo Rolnictwa i Obszarów Wiejskich, Ludowy Bank Chin;
  • Specjalne organizacje bezpośrednio podległe Radzie Państwowej: Komisja Nadzoru Mienia Skarbu Państwa;
  • Organizacje bezpośrednio podległe Radzie Państwa: Dyrekcja Lasów Państwowych; Główny Urząd Ceł, Państwowy Urząd Podatkowy, Urząd ds. Bezpieczeństwa Pracy, Biuro ds. Własności Intelektualnej;
  • Biura administracyjne podległe Radzie Państwowej: Biuro Rady Państwa ds. Hongkongu i Makao;
  • Instytucje bezpośrednio podległe Radzie Państwowej: Główny Urząd Nadzoru i Zarządzania Rynkiem, Komisja Nadzoru Bankowego i Ubezpieczeń, Komisja Nadzoru Rynku Papierów Wartościowych, Państwowy Urząd ds. Zbóż;
  • Biura i komisje podległe ministerstwom i komisjom: Państwowa Dyrekcja Monopolu Tytoniowego, Państwowy Urząd Komunikacji Pocztowej i Telefonicznej, Państwowa Komisja ds. Wymiany Międzynarodowej.

b) Pion partyjno-parlamentarny:

  • Komitet Finansowo-Gospodarczy OZPL;
  • Komitet Ochrony Środowiska i Zasobów Naturalnych OZPL;
  • Komitet ds. Rolnictwa i Terenów Wiejskich OZPL

Sądownictwo gospodarcze

Na mocy ustawy „Organic Law of the People’s Courts” z dnia 1 stycznia 1980 roku oraz konstytucji ChRL z 1982 roku system sądowniczy charakteryzuje się czterema szczeblami: (i) Sąd Najwyższy (Supreme People’s Court) – nadzorujący pracę niższych szczebli oraz sądy powszechne na trzech szczeblach lokalnych: (ii) prowincjonalnym, (iii) powiatowym oraz (iv) gminnym. Są to sądy pierwszej instancji prowadzące sprawy gospodarcze, kryminalne, cywilne. Dodatkowo działają sądy specjalnego przeznaczenia (militarne, transportu kolejowego, transportu wodnego oraz zasobów leśnych). System sądowniczy w Chinach nie definiuje sądów gospodarczych jako odrębnych jednostek. Sprawy gospodarcze są rozstrzygane w ramach działań prowadzonych przez sądy powszechne.

Aspekty gospodarcze (wewnętrzne i zagraniczne relacje gospodarcze, określenie statusu prawnego podmiotów gospodarczych, prawa własności, prawo spółek, zagraniczne podmioty gospodarcze itp) są regulowane w Kodeksie Cywilnym („General Principles of the Civil Code”).

Gospodarka

Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej

Wzrost gospodarczy

Gospodarka chińska jest jedną z najszybciej rozwijających się gospodarek na świecie. Od 1978 roku, kiedy rozpoczęto reformy gospodarcze, Chiny przeszły proces transformacji z gospodarki centralnie planowanej do gospodarki określanej „gospodarką rynkową o chińskiej specyfice”. Średnie tempo wzrostu gospodarczego w okresie reform wynosiło ponad 10%. W 2010 r. Chiny wyprzedziły Japonię i stały się drugą największą gospodarką na świecie pod względem nominalnej wartości PKB.

Chińska gospodarka od kilku lat odnotowuje spowolnienie wzrostu gospodarczego. Niższe tempo wzrostu PKB wpisuje się w zapowiadane przez chińskie władze procesy związane z transformacją gospodarczą, określane jako new normal. Oznacza to niższe tempo wzrostu gospodarczego, który w ostatnich dekadach oparty był przede wszystkim na inwestycjach infrastrukturalnych, wzroście produkcji przemysłowej i eksporcie, oraz przejście na nowe czynniki pobudzania wzrostu gospodarczego, takie jak rozwój sektora usług, konsumpcji, innowacyjności oraz prywatnej przedsiębiorczości.

Po raz ostatni Chiny odnotowały dwucyfrowy wzrost PKB (10,6%) w 2010 roku. W kolejnych latach z roku na rok tempo wzrostu gospodarczego było coraz niższe. W 2018 r. wzrost PKB wyniósł 6,6%, a w 2019 r. najniższy od 1990 r. – 6,1%. W 2019 r. PKB Chin wyniósł 99,09 bln RMB (ok. 14,38 bln USD), natomiast PKB per capita – 10 276 USD.

Na początku 2020 r. gospodarka chińska została poważnie dotknięta skutkami epidemii  COVID-19. Według danych opublikowanych przez Państwowe Biuro Statystyczne ChRL, w I kwartale 2020 r. PKB Chin uległo zmniejszeniu o 6,8% r./r. Był to pierwszy kwartalny spadek PKB Chin od 1976 r.

Polityka gospodarcza

Aktualna polityka gospodarcza rządu jest determinowana przede wszystkim: (1) założeniami 13-ego Planu Pięcioletniego na lata 2016-2020; (2) postanowieniami 19-ego Zjazdu Komunistycznej Partii Chin (KPCh) z 2017 roku, zgromadzeniami plenarnymi Komitetu Centralnego KPCh oraz rocznym programem pracy rządu przyjmowanym na odbywającym się co roku w marcu Ogólnochińskim Zgromadzeniu Przedstawicieli Ludowych (3) polityką „nowej normy” zakładającą wolniejszy, ale lepszy jakościowo i bardziej zrównoważony wzrost gospodarczy.

Aktualnie obowiązujący 13-ty Plan Pięcioletni na lata 2016-2020 został przyjęty w marcu 2016 r. podczas Ogólnochińskiego Zgromadzeniu Przedstawicieli Ludowych. Wyznacza on dwa nadrzędne cele: budowę umiarkowanie zamożnego społeczeństwa do 2021 roku (100 rocznica powstania Komunistycznej Partii Chin) oraz uczynienie z Chin do 2049 roku (100 rocznica powstania ChRL) nowoczesnego kraju socjalistycznego, który jest bogaty, silny, demokratyczny, o wysokim poziomie kultury i harmonijnym społeczeństwie. Głównymi celami przyjętymi w projekcie Planu Pięcioletniego na lata 2016-2020 są: utrzymanie poziomu wzrostu gospodarczego powyżej 6,5% PKB rocznie, podwojenie dochodu per capita w stosunku do poziomu z 2010 r., promocja zaawansowania technologicznego produkcji przemysłowej, wzrost udziału konsumpcji we wzroście gospodarczym, wzrost poziomu urbanizacji, modernizacja rolnictwa, podniesienie standardów i jakości życia społeczeństwa, eliminacja ubóstwa na terenach wiejskich, ochrona środowiska, poprawa systemu zarządzania. Pięć kluczowy haseł towarzyszących 13-temu Planowi Pięcioletniemu to: rozwój oparty na innowacjach, zrównoważony rozwój, zielony rozwój, otwarty rozwój oraz rozwój dla wszystkich.

W ostatnich latach rząd wdrażał politykę gospodarczą zmierzającą do reform strukturalnych, otwarcia rynku chińskiego, promocji przedsiębiorczości oraz sektora małych i średnich przedsiębiorstw. Ważne znaczenie przypisano również skoordynowanemu rozwojowi regionów (m.in. regionu Pekin-Tianjin-Hebei, Pasa Gospodarczego Rzeki Jangcy, Delty Rzeki Perłowej, Nowej Strefy Xiongan). Chiny stawiają również na rozwój nowych przemysłów, nowych materiałów, sztucznej inteligencji, zaawansowanych układów scalonych, bio-farmacji, technologii 5G, przy jednoczesnym zaawansowaniu środowisk związanych z inicjatywą Internet Plus (tj. big data, cloud computing), wszystko to w celu przekształcenia tradycyjnych przemysłów w kierunku stworzenia w Chinach bazy inteligentnej produkcji sterowanej zintegrowanym systemem komputerowym. Ma to przyczynić się do wdrożenia ambitnego planu zaawansowania chińskiej gospodarki Made in China 2025.

W 2020 r. polityka gospodarcza chińskiego rządu koncentruje się na ograniczaniu negatywnych skutków epidemii COVID-19. Władze chińskie podjęły szereg działań w ramach polityki monetarnej (obniżka stóp procentowych, wzrost podaży pieniądza) oraz polityki fiskalnej - poprzez bezpośrednią alokację środków budżetowych. Kroki te mają m.in. udostępnienie środków kredytowych na preferencyjnych warunkach dla firm dotkniętych epidemią. Ponadto Rada Państwowa ChRL zmniejszyła obciążenia fiskalne dla przedsiębiorstw bezpośrednio zaangażowanych w walkę z epidemią oraz dla firm z branż szczególnie narażonych na straty w wyniku obecnej sytuacji (m.in. turystyka, usługi, gastronomia). W ramach wsparcia dla sektora MŚP wydłużono m.in. okres spłaty zaliczek na podatek dochodowy oraz zawieszono obciążenia z tytułu pozapłacowych kosztów pracy. Przyspieszono, także emisję planowanej w br. puli obligacji, z których dochód ma w 75% zostać wykorzystany na realizację inwestycji rządowych.

Główne sektory gospodarki

Tabela najważniejszych wskaźników makroekonomicznych

Wyszczególnienie

                      2019                        

                       2018                        

PKB (w mld USD) 

            14 380

           13 553

PKB na jednego mieszkańca (w cenach bieżących USD)

            10 276

             9 771

Tempo wzrostu PKB w procentach

            6,1%

             6,6%

Relacja deficytu/nadwyżki finansów publicznych do PKB w procentach

            -4,8%

            -4,2%

Relacja całkowitego długu publicznego do PKB (%)

              54,4

              49,1

Stopa inflacji (indeks cen konsumpcyjnych CPI; %) 

               2,9%

              2,1%

Stopa bezrobocia (%)

               3,6

               3,8

Wartość obrotów handlu zagranicznego (w mld USD)

           4 575,3

            4 623,0

Wartość eksportu (w mld USD)

           2 498,4

            2 487,4

Wartość importu (w mld USD)

           2 076,9

             2 135,6

Relacja deficytu/nadwyżki na rachunku obrotów bieżących bilansu płatniczego do PKB w procentach   

              2,9

               2,5

Wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich w ChRL (w mld USD)

           137,2

             134,9

Wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich kraju urzędowania za granicą (w mld USD)

             110,6

             120,5

Źródło: Opracowanie Ambasady RP w Pekinie na podstawie danych: Międzynarodowego Funduszu Walutowego, Państwowego Biura Statystycznego ChRL oraz Ministerstwa Handlu ChRL.

Handel zagraniczny

Całkowita wartość chińskiego importu i eksportu towarów w 2019 r. wyniosła 4,576 mld USD, co stanowi spadek o 1,0% w stosunku do 2018 r. Eksport wyniósł 2,499 mld USD - wzrost o 0,5%, a import 2,077 mld USD – spadek o 2,7%. W 2019 r. nadwyżka w obrotach towarowych z zagranicą wyniosła 422 mld USD - wzrost o 20,2%.

 W 2019 r. największym partnerem handlowym Chiny była Unia Europejska. Według danych Generalnej Administracji Celnej ChRL w 2019 r. eksport do UE wyniósł 428,7 mld USD, a import z UE – 276,6 mld USD. Drugim najważniejszym partnerem handlowym Chin są kraje ASEAN, do których eksport wyniósł 359,4 mld USD, a import - 282,0 mld USD. Trzecim partnerem handlowym Chin są Stany Zjednoczone, do których eksport w 2019 r. wyniósł 418,7 mld USD, a import – 122,7 mld USD. Kolejnym partnerem handlowym Chin jest Japonia, z eksportem o wartości 143,3 mld USD i importem o wartości 171,8 mld USD .

W strukturze towarowej eksportu z Chin dominują wyroby przemysłowe (ok. 95%), przy niewielkim udziale artykułów rolno-spożywczych oraz surowców. Najważniejszymi towarami eksportowymi są: maszyny i urządzenia mechaniczne i elektroniczne (ok. 43,5%), tekstylia, odzież i obuwie (ok. 13,0%), oraz produkty przemysłu chemicznego (ok. 9,5%), metale i wyroby z metali (7,3%). W strukturze towarowej importu najważniejsze pozycje zajmują maszyny i urządzenia mechaniczne i elektroniczne (33,1%), surowce i paliwa (ok 25,0%) produkty przemysłu chemicznego (11,6%), artykuły rolno-spożywcze (ok. 6,7%), pojazdy, ich części i akcesoria (ok. 4,9%).

Inwestycje zagraniczne

Według danych Państwowego Biura Statystycznego ChRL, w 2019 r. napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych do Chin wyniósł 137,2 mld USD i był o 5,8% wyższy niż w 2018 r. Najwięcej zagranicznych inwestycji bezpośrednich ulokowano w sektorach produkcji przemysłowej (25,7%), w sektorze nieruchomości (17,1%) oraz w sektorze usług biznesowych (15,9%). W 2019 r. utworzono łącznie ok. 41 tys. firm z kapitałem zagranicznym. Najwięcej zagranicznych inwestycji w Chinach (wg danych za 2018 r.) napływa do Chin z Hongkongu (66,6%), Singapuru (3,8%), Rep. Korei (3,5%), Wysp Dziewiczych (3,5%), Kajmanów (3,0%), Japonii (2,8%), Niemiec (2,7%), Wielkiej Brytanii (2,1%), Stanów Zjednoczonych (2,0%).

Według danych Państwowego Biura Statystycznego ChRL, w 2019 r. wartość chińskich inwestycji za granicą (w sektorze niefinansowym) wyniosła 110,6 mld USD i była niższa o 8,2% % w stosunku do 2018 r. Większość inwestycji stanowiły fuzje i przejęcia. Struktura sektorowa chińskich inwestycji zagranicznych jest bardzo zróżnicowana. Najwięcej chińskich inwestycji dokonano w sektorze usług biznesowych (32,2%), produkcji przemysłowej (18,2%), handlu detalicznym i hurtowym (11,4%) i budownictwie (7,7%). Najwięcej kapitału chińscy inwestorzy ulokowali (wg danych na koniec 2018 r.) w Hongkongu (ok. 55,5%), Kajmanach (13,1%), Wyspach Dziewiczych (6,9%), Stanach Zjednoczonych (3,8%), Singapurze (2,5%) i Australii (1,9%).

Największe chińskie inwestycje zagraniczne – transakcje fuzji i przejęć

Nazwa inwestora

Wartość transakcji (mln USD)

Przejęte udziały

Przejmowany podmiot

Kraj

Sektor

Rok

China Reform Holdings, Chem China

43 060

98%

Syngenta

Szwajcaria

żywnościowy

2017

China Three Gorges Corporation

27 500

100%

Energias de Portugal - EDP

Portugalia

energetyczny

2018

CNOOC

15 100

100%

Nexen

Kanada

energetyczny

2012

CIC

13 790

100%

Logicor

Wielka Brytania

logistyczny

2017

Chinalco

12 800

5%

Rio Tinto

Australia

metalurgiczny (aluminium)

2008

HNA

10 380

100%

CIT Group

USA

lotniczy

2017

Ping An

9 660

5%

HSBC

Wielka Brytania

bankowy

2017

Vanke, Hopu, Hillhouse, Bank of China

9 060

79%

Global Logistics Property

Singapur

logistyczny

2017

Geely Auto

8 930

10%

Daimler

Niemcy

transportowy, motoryzacyjny

2018

Tencent

8 600

84%

Supercell

Finlandia

rozrywkowy

2016

ChemChina, SAFE

7 860

100%

Pirelli

Włochy

transportowy, motoryzacyjny

2015

Sinopec

7 200

100%

Addax Petroleum

Szwajcaria

energetyczny

2009

Sinopec

7 100

40%

Repsol

Brazylia

energetyczny (ropa)

2010

Shuanghui

7 100

100%

Smithfield Foods

USA

rolniczy

2013

Minmetals, Suzhou Guoxin, and CITIC

6 990

63, 22, 15%

Glencore

Peru

metalurgiczny (miedź)

2014

Źródło: Opracowanie własne Ambasady RP w Pekinie

Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze gospodarczym

Chińska Republika Ludowa jest członkiem następujących organizacji: Azjatycki Bank Inwestycji Infrastrukturalnych (AIIB), Azjatycki Bank Rozwoju, Nowy Bank Rozwoju BRICS, Afrykański Bank Rozwoju (jako członek spoza regionu), Organizacja Współpracy Gospodarczej Azja-Pacyfik (APEC), Rada Antarktyczna (jako obserwator), ASEAN (ChRL jest tzw. partnerem dialogowym ASEAN oraz uczestniczy w spotkaniach grup ASEAN+1 oraz ASEAN+3), Bank Rozliczeń Międzynarodowych (BIS), Karaibski Bank Rozwoju, Organizacji ds. Rolnictwa i Żywności (FAO), Grupa G-24 (jako obserwator) oraz G-77, Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej, Bank Światowy (wraz z IFC, IDA oraz MIGA), Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju (EBOiR), Międzynarodowa Organizacja Lotnictwa Cywilnego, Międzynarodowy Fundusz Rozwoju Rolnictwa (IFAD), Międzynarodowa Organizacja Pracy (ILO), Międzynarodowy Fundusz Walutowy, Międzynarodowa Organizacja Morska (IMO), Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ISO), Południowoazjatycki Związek Współpracy Regionalnej (SAARC jako obserwator), Szanghajska Organizacja Współpracy (SCO), Organizacja Narodów Zjednoczonych, Światowa Organizacja Celna (WCO), Światowa Organizacja ds. Praw Własności Intelektualnej (WIPO), Światowa Organizacja Handlu (WTO). Ponadto Chiny uczestniczą w pracach G20, APEC oraz ASEM.

Chiny mają zawarte 16 porozumień o wolnym handlu: z ASEAN, Hongkongiem, Makao, Tajwanem (Economic Cooperation Framework Agreement), Pakistanem, Chile, Nową Zelandią, Singapurem, Peru, Kostaryką, Islandią, Szwajcarią, Republiką Korei, Australią, Gruzją i Malediwami. W trakcie negocjacji są umowy o wolnym handlu z Radą Współpracy Państw Zatoki Perskiej, Norwegią, Sri Lanką, Izraelem, Mołdową, Panamą, Autonomią Palestyńską, Kambodżą, trójstronnej umowy o wolnym handlu Chiny-Japonia-Korea oraz umowy Regionalnego Wszechstronnego Partnerstwa Gospodarczego (RCEP z państwami ASEAN, Australią, Indiami, Republiką Korei, Japonią i Nową Zelandią). Ponadto Chiny są w trakcie negocjacji dwustronnej umowy inwestycyjnej z Unią Europejską i Stanami Zjednoczonymi.

Stosunki gospodarcze z Unią Europejską

Po rozszerzeniu Unii Europejskiej w 2004 roku stała się ona największym partnerem handlowym Chin. Natomiast Chiny są zaraz po Stanach Zjednoczonych drugim największym partnerem handlowym UE. Według danych Eurostat wartość dwustronnej wymiany handlowej w 2019 r. wyniosła 644,4 mld euro. Chiński eksport do Unii w 2019 r. wart był 419,2 mld euro i był wyższy o 6,1% niż w 2018 r., natomiast wartość importu do Chin z krajów UE wyniosła 225,5 mld euro, co stanowiło wzrost o 6,6% rdr. Spośród członków UE jedynie trzy kraje: Finlandia, Irlandia i Niemcy odnotowały nadwyżkę w wymianie towarowej z Chinami.

Wzajemna wymiana handlowa stanowi bardzo ważną część współpracy pomiędzy UE a Chinami, lecz rozwijane są również inne formy stosunków. Do głównych zadań, jakie stawia sobie UE w zakresie tej współpracy należą:

  • Wzmocnienie relacji z Chinami dzięki wykorzystaniu możliwości wynikających z otwierania się Chin na świat
  • Praktyczne zaangażowanie we wspieranie Chin w procesie reform dla wspólnych korzyści w dwustronnej współpracy w takich dziedzinie gospodarki handlu i inwestycji, spraw społecznych, ochrony środowiska, etc.
  • Promocja wzajemności i uczciwej konkurencji na wszystkich płaszczyznach współpracy
  • Zakończenie negocjacji wszechstronnej umowy inwestycyjne zapewniającej lepszy dostęp dla europejskich firm do rynku chińskiego
  • Realizacja inicjatyw w zakresie połączeń (connectivity) infrastrukturalnych, handlowych, cyfrowych i ludzkich pomiędzy Europą i Chinami
  • Współpraca na rzecz wzmocnienia ładu międzynarodowego, zrównoważonego rozwoju i bezpieczeństwa międzynarodowego

Podstawowym dokumentem prawnym określającym wzajemną współpracę jest „EU-China Trade and Cooperation Agreement” z 1985 roku. Rozpoczęto również negocjacje nowej umowy Partnership and Cooperation Agrement (PCA). W październiku 2006 roku mając na uwadze kwestie handlowe oraz inwestycyjne przygotowano strategię „EU-China Trade and Investment Competition and Partnership”, której celem jest osiągnięcie wzajemnie korzystnych warunków wymiany. W strategii położono nacisk na korzyści płynące z otwarcia rynków, czy zwiększania konkurencyjności, jak również potrzeby wsparcia dla podmiotów z UE prowadzących działalność w Chinach oraz działania na rzecz zwiększenia znajomości specyfiki rynku chińskiego. W listopadzie 2013 r. podczas szczytu Unia Europejska – Chiny przyjęto dokument „EU-China 2020 Strategic Agenda of Cooperation”, która wyznacza cele i program współpracy do 2020 r. Również w listopadzie 2013 r. rozpoczęto negocjacje dwustronnej umowy inwestycyjnej, która ma obejmować nie tylko ochronę wzajemnych inwestycji, ale również zwiększać dostęp do rynku. W czerwcu 2016 r. Komisja Europejska przedstawiła dokument prezentujący elementy nowej strategii UE wobec Chin. Jej aktualizacja miała miejsce w marcu 2019 r., kiedy to Komisja Europejska opublikowała dokument pt. EU-China: A Strategic Outlook.

Unia Europejska i Chiny prowadzą szereg dialogów sektorowych obejmujących ponad 20 dziedzin współpracy (m.in. ochrona środowiska, nauka i technika, polityka przemysłowa, konkurencja, kultura i edukacja). W dziewięciu chińskich miastach ma swoje biura Izba Handlowa Unii Europejskiej w Chinach.

Dwustronna współpraca gospodarcza

Gospodarcze umowy dwustronne

  • 3 lipca 2018 r. umowa podpisana przez Ministra Rolnictwa Jana Ardanowskiego i chińskiego Ministra Generalnej Administracji Celnej Chin Ni Yeufeng o eksporcie polskiego drobiu, ikry pstrąga i łososia
  • 12 lipca 2017 r. w Pekinie podpisano Memorandum o współpracy pomiędzy Ministrem Energii Rzeczpospolitej Polskiej a Państwowym Urzędem Energii Chińskiej Republiki Ludowej w dziedzinie pokojowego wykorzystania energii jądrowej
  • 12 maja 2017 r. w Pekinie podpisano Umowę między Rządem Rzeczpospolitej Polskie a Rządem Chińskiej Republiki Ludowej o współpracy w dziedzinie turystyki
  • 12 maja 2017 r. w Pekinie podpisano Memorandum o porozumieniu między Ministrem Środowiska Rzeczpospolitej Polskiej a Ministerstwem Zasobów Wodnych Chińskiej Republiki Ludowej w sprawie współpracy w dziedzinie gospodarki wodnej
  • 12 kwietnia 2017 r. w Warszawie podpisano Memorandum o współpracy w dziedzinie elektromobilności (pojazdy elektryczne) pomiędzy Ministrem Energii Rzeczpospolitej Polskiej i Ministerstwem Przemysłu i Technologii Informacyjnych Chińskiej Republiki Ludowej
  • 13 grudnia 2016 r. w Pekinie podpisano Memorandum o porozumieniu między Ministerstwem Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej Rzeczpospolitej Polskiej a Ministerstwem Transportu Chińskiej Republiki Ludowej w sprawie  ustanowienia sekretariatu koordynującego współpracę morską pomiędzy Chinami i krajami Europy Środkowej i Wschodniej.
  • 24 października 2016 r. w Gdańsku podpisano Memorandum o współpracy w dziedzinie gospodarki morskiej pomiędzy Ministerstwem Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej Rzeczpospolitej Polskiej a Ministerstwem Transportu Chińskiej Republiki Ludowej
  • 20 czerwca 2016 r. w Warszawie podpisano Memorandum o porozumieniu między Polską Agencją Kosmiczną a Chińską Narodową Agencją Kosmiczną dotyczące współpracy w zakresie eksploracji kosmosu i wykorzystania przestrzeni kosmicznej w celach pokojowych
  • 20 czerwca 2016 r. w Warszawie podpisano Memorandum o współpracy w zakresie ułatwień odpraw celnych między Służbą Celną Rzeczypospolitej Polskiej a Generalną Administracją Celną Chińskiej Republiki Ludowej
  • 20 czerwca 2016 r. w Warszawie podpisano Wspólne oświadczenie w sprawie ustanowienia wszechstronnego strategicznego partnerstwa między Rzecząpospolitą Polską a Chińską Republiką Ludową
  • 20 czerwca 2016 r. w Warszawie podpisano Memorandum o porozumieniu w sprawie planu współpracy dwustronnej między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Chińskiej Republiki Ludowej
  • 20 czerwca 2016 r. w Warszawie podpisano Memorandum o porozumieniu między Ministerstwem Rozwoju Rzeczypospolitej Polskiej a Państwową Komisją Rozwoju i Reform Chińskiej Republiki Ludowej  w sprawie utworzenia Komitetu Sterującego do spraw Współpracy Przemysłowej
  • 20 czerwca 2016 r. w Warszawie podpisano Umowę między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Chińskiej Republiki Ludowej w sprawie wzajemnego zwolnienia usług międzynarodowego przewozu lotniczego z opodatkowania podatkiem od wartości dodanej lub podatkiem o podobnym charakterze
  • 20 czerwca 2016 r. w Warszawie podpisano Protokół w sprawie wymagań fitosanitarnych dla eksportu jabłek z Polski do Chin
  • 20 czerwca 2016 r. w Warszawie podpisano Memorandum o porozumieniu o współpracy w zakresie kontroli poziomu substancji szkodliwych w mięsie drobiowym eksportowanym z Polski do Chin
  • 26 listopada 2015 r. w Pekinie podpisano Memorandum o porozumieniu pomiędzy Rządem Chińskiej Republiki Ludowej a Rządem Rzeczypospolitej Polskiej dotyczące wspólnego wspierania inicjatywy „Jeden Pas i Jeden Szlak”.
  • 25 listopada 2015 r. w Pekinie podpisano Memorandum o porozumieniu pomiędzy Ministrem Sportu i Turystyki Rzeczypospolitej Polskiej  a Narodowym Urzędem ds. Turystyki Chińskiej Republiki Ludowej o współpracy w dziedzinie turystyki.
  • 25 listopada 2015 r. w Pekinie podpisano Memorandum o porozumieniu pomiędzy Industrial and Commercial Bank of China i Bankiem Gospodarstwa Krajowego.
  • 21 października 2015 r. w Tianjin podpisano porozumienie między Ministrem Środowiska Rzeczypospolitej Polskiej a Ministerstwem Ziemi i Zasobów Naturalnych Chińskiej Republiki Ludowej w sprawie współpracy w dziedzinach geologii i górnictwa.
  • 21 września 2015 r. w Warszawie podpisano porozumienie między Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi RP a Ministerstwem Rolnictwa Chińskiej Republiki Ludowej o współpracy w ramach Polsko-Chińskiego Centrum Nauki i Technologii Rolnej.
  • 25 kwietnia 2012 r. w Warszawie podpisano umowę o współpracy w zakresie zrównoważonej infrastruktury.
  • 25 kwietnia 2012 r. w Warszawie podpisano memorandum w sprawie promocji wymiany i współpracy małych i średnich przedsiębiorstw oraz memorandum o współpracy pomiędzy Polską Agencją Informacji i Inwestycji Zagranicznych oraz Biurem Rozwoju Przemysłu Ministerstwa Handlu Chin.
  • 20 grudnia 2011 r w Pekinie podpisano oświadczenie o strategicznym partnerstwie między Polską i Chinami.
  • W listopadzie 2004 r. zawarto porozumienie o współpracy w ramach Polsko-Chińskiego Centrum Nauki i Technologii Rolnej.
  • W czerwcu 2004 r. w Warszawie podpisano umowę o współpracy gospodarczej.
  • 29 września 2000 r. w Warszawie podpisano umowę o współpracy finansowej.
  • W listopadzie 1997 r. w Pekinie podpisano umowę o współpracy w zakresie zapewnienia warunków zdrowotnych produktom pochodzenia zwierzęcego.
  • W październiku 1996 r. w Warszawie podpisano umowę o współpracy w transporcie morskim.
  • 15 grudnia 1995 r. w Pekinie zawarto porozumienie o współpracy w zakresie wzajemnego uznawania badań, certyfikatów i znaków zgodności wyrobów.
  • 13 kwietnia 1995 r. w Pekinie podpisano umowę o współpracy naukowo-technicznej.
  • 22 września 1994 r. w Pekinie podpisano umowę fitosanitarną.
  • 13 września 1993 r. w Warszawie podpisano umowę o stosunkach handlowych i gospodarczych.
  • 7 czerwca 1988 r. w Pekinie podpisano umowę w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu oraz umowę w sprawie wzajemnego popierania i ochrony inwestycji.
  • 20 czerwca 1986 r. w Pekinie podpisano umowę o cywilnej komunikacji lotniczej.
  • 20 lipca 1954 r. podpisano umowę między rządem PRL i Centralnym Rządem Ludowym ChRL o współpracy technicznej i naukowo-technicznej. Na mocy umowy powołano Wspólną Stałą Komisję Współpracy Technicznej i Naukowo-Technicznej między PRL i ChRL. Komisja spotykała się na corocznych sesjach na przemian w stolicach obu krajów w celu zakreślenia podmiotów wymiany.
  • 29 stycznia 1951 r. w Pekinie podpisano pierwszą umowę o wymianie towarowej i płatnościach pomiędzy dwoma krajami. W następnych latach rokrocznie podpisywano takie umowy na rok bieżący, na zmianę w obydwu stolicach. Tego samego dnia podpisano pierwsze porozumienie pocztowe i komunikacyjne, które unormowało połączenia telegraficzne, telefoniczne, pocztowe i komunikację radiową pomiędzy dwoma krajami oraz umowę międzyrządową o utworzeniu Polsko-Chińskiego Towarzystwa Maklerów Okrętowych „Chipolbrok”.

Dwustronna wymiana handlowa

Obroty towarowe Polski z Chinami osiągnęły w 2019 r. wartość 35 585 mln USD. W 2019 r. wartość chińskiego importu do Polski wzrosła o ponad 2,1 mld USD, czyli o 4,3%, podczas gdy wartość polskiego eksportu do Chin o niecałe 500 mln USD, czyli o 18,9%. Deficyt dwustronnej wymiany towarowej powiększył się do rekordowego poziomu 29 646 mln USD. Chiny są 2. największym partnerem importowym Polski, lecz dopiero 20. rynkiem pod względem wartości polskiego eksportu.

Wymiana towarowa Polski z Chinami (w tys. USD) w latach 2015-2018

 

     2015     

   rdr   

      2016     

   rdr   

      2017     

   rdr   

      2018     

   rdr   

      2019          rdr      

Eksport do Chin  

 2 017 344

 -10,4%

 1 911 143

 -5,4%

 2 304 985

 20,6%

 2 501 427

 8,6%

 2 969,6  18,9%

Import z Chin

 22 655 330

 -3,6%

 23 945 058 

 4,9%

 27 025 983

 12,9%

 30 972 444

 14,6%

 32 61504  4,3%

Obroty

 24 672 674

 -4,2%

 25 856 201

 4,8%

 29 330 967

 13,4%

 33 473 871

 14,1%

 35 585,0  6,3%

Deficyt

 - 20 637 986

 -2,9%

 -22 033 915

 6,8%

 -24 720 998

 12,2%

 -28 471 017 

 15,2%

 -29 654,8  4,1%

 

 

 

 

 

 

 

Źródło:  Ambasada RP w Pekinie na podstawie danych GUS.

W strukturze towarowej polskiego eksportu do Chin najważniejszą pozycję zajmuje miedź i wyroby z miedzi, których udział w strukturze w polskiego eksportu wyniósł 22,3%. Wśród innych najważniejszych pozycji w strukturze polskiego eksportu można wymienić towary z działu 84 klasyfikacji CN (m.in.: maszyny i urządzenia mechaniczne oraz ich części, silniki i turbiny oraz ich części, maszyny do przetwarzania danych, kotły) – 17,8% oraz działu 85 (transformatory elektryczne i przekształtniki, nośniki półprzewodnikowe i urządzenia pamięci trwałej, lampy, przewody elektryczne) – 12,3%, tworzywa sztuczne, kauczuk i oraz wyroby z nich – 7,8%, meble – 5,1%, pojazdy nieszynowe oraz ich części i akcesoria – 4,4%.

W przypadku struktury towarowej chińskiego importu do Polski do najważniejszych towarów importowanych z Chin do Polski należą towary wysoko przetworzone z działu 84 i 85 klasyfikacji CN: (aparatura do telefonii przewodowej, urządzenia komputerowe, konsole i urządzenia do gier wideo, części do urządzeń nadawczych oraz odbiorników radiowych i telewizyjnych, zespoły elektroniczne, części i akcesoria do maszyn biurowych, pom) – 50,9%. Wśród innych ważnych towarów importowanych z Chin można wskazać odzież i tekstylia – 13,8%, artykuły z metali nieszlachetnych – 6,7%, zabawki, gry i artykuły sportowe – 4,3% meble i inne przedmioty do wyposażenia wnętrz – 4,3%.

Wzajemne inwestycje

Według danych Narodowego Banku Polskiego stan należności z tytułu polskich inwestycji w Chinach na koniec 2018 r. wyniósł 82,4 mln USD. Wśród największych polskich firm działających w Chinach można wymienić: Selena (zakłady produkcyjne produktów chemii budowlanej, Foshan, Guangdong oraz Nantong, Jiangsu), Davis International (produkcja materiałów obiciowych do mebli, Haining, Zhejiang), Aero At sp. z o.o. (produkcja samolotów i części lotniczych, Jianhu County, Jiangsu), Aiut sp. z. o.o. (produkcja części samochodowych i doradztwo techniczne, Shenyang, Liaoning), Sanok Rubber Company (produkcja uszczelnień dla karoserii samochodowych, okien i szaf sterowniczych, Qingdao, Shandong), Maflow Poland (produkcja przewodów klimatyzacyjnych i przewodów gumowych, Dalian, Liaoning), Rafako (mniejszościowe udziały w spółce zajmującej się produkcją maszyn dźwigowych i energetycznych, Zhangjiakou, Hebei), Famur (serwis maszyn górniczych sprowadzanych z Polski, Taian, Shandong), Fasing (zakład produkujący łańcuchy górnicze, Shandong). Większość polskich firm prowadzi działalność w Chinach poprzez spółki joint venture z partnerem chińskim. Najstarszą spółką tego typu, utworzoną w 1951 roku, jest Chińsko-Polskie Towarzystwo Okrętowe Chipolbrok.

Według danych NBP w 2018 r. wartość napływu chińskich zagranicznych inwestycji bezpośrednich do Polski wyniosła 87,7 mln USD, natomiast stan zobowiązań z tytułu chińskich inwestycji bezpośrednich w Polsce wyniósł na koniec 2018 roku 297,4 mln USD. Wiele chińskich inwestycji w Polsce jest dokonywanych przez chińskie podmioty zarejestrowane poza Chinami, które nie są ujmowane w oficjalnych statystykach jako inwestycje z Chin. Szacunkowe wyliczenia Wydziału Ekonomicznego Ambasady RP w Pekinie wskazują na możliwą wartość łącznych inwestycji oraz aktywów chińskich w Polsce na koniec w 2018 r. na ok. 1 mld USD.

Wśród największych chińskich inwestorów w Polsce można wymienić: Everbright International (przejęcie w sierpniu 2016 r. spółki Novago, zajmującej się m.in. przetwarzaniem odpadów komunalnych, recyklingiem, produkcją paliw alternatywnych), LiuGong Machinery (przejęcie od Huty Stalowa Wola działu produkcji maszyn budowlanych), Tri-Ring Group Co. (przejęcie Fabryki Łożysk Tocznych w Kraśniku), Haoneng Packaging (zakład produkcji naklejek na napoje i produkty żywnościowe w Skawinie), TCL Corporation (produkcja telewizorów i monitorów LCD w Żyrardowie), TPV Technology (produkcja telewizorów i monitorów LCD w Gorzowie Wielkopolskim), Hongbo (budowa fabryki oświetlenia w Opolu). Ponadto w październiku 2016 r. zakończona została sprzedaż posiadanych przez portugalski koncern EDPR 49% udziałów w farmach wiatrowych w Polsce funduszowi kontrolowanemu przez China Three Gorges Corporation. Transakcja obejmowała zakup za kwotę 363 mln EUR udziałów EDPR w farmach wiatrowych Polsce (o łącznej mocy 392 MW) i Włoszech (100 MW) oraz projektów wiatrowych w trakcie realizacji o łącznej mocy 107 MW. Szacunkowo wartość nabytych udziałów w Polsce mogła wynieść ok. 289 mln EUR. Ponadto w Gdańsku ukończono projekt inwestycyjny z Chin (Chunxing Poland Sp. z o.o z branży metalowej) o wartości 3 mln USD. W Polsce działają również chińskie banki: Bank of China, Industrial and Commercial Bank of China, China Construction Bank, Haitong.

Współpraca regionalna

Po 1989 roku zostało podpisanych szereg porozumień dotyczących współpracy regionalnej pomiędzy polskimi jednostkami samorządu a ich chińskimi odpowiednikami. Głównym celem jest wymiana doświadczeń, metod zarządzania oraz wzajemna promocja regionów (w zakresie współpracy przemysłowej, handlowej oraz turystycznej).

Lista oficjalnych kontaktów dwustronnych na poziomie województw/prowincji:

  1. Województwo pomorskie – okręg administracyjny miasta Szanghaj
  2. Województwo małopolskie – prowincja Jiangsu
  3. Województwo zachodniopomorskie – prowincja Guangdong.
  4. Województwo warmińsko-mazurskie – prowincja Heilongjiang
  5. Województwo dolnośląskie – prowincja Anhui
  6. Województwo lubuskie – prowincja Hainan
  7. Województwo lubelskie – prowincja Henan
  8. Województwo kujawsko-pomorskie - Hubei
  9. Województwo śląskie – prowincja Liaoning
  10. Województwo opolskie – prowincja Fujian
  11. Województwo mazowieckie – prowincja Shandong
  12. Województwo podkarpackie – Region Autonomiczny Guangxi – Zhuang
  13. Województwo świętokrzyskie – prowincja Hunan
  14. Województwo mazowiecki – prowincja Hebei
  15. Województwo łódzkie – prowincja Syczuan

Lista oficjalnych kontaktów dwustronnych miast i gmin:

  1. Miasto Sopot – Changning (dzielnica Szanghaju).
  2. Miasto Gdynia – miasto Haikou.
  3. Miasto Kraków – miasto Nankin
  4. Miasto Toruń – miasto Guilin
  5. Miasto Bydgoszcz – miasto Ningbo
  6. Miasto Lublin – miasto Jiaozuo
  7. Miasto Łódź – miasto Tianjin
  8. Miasto Poznań – miasto Shenzhen
  9. Miasto Koszalin – miasto Fuzhou
  10. Miasto Płock – miasto Huai’an (Jiangsu)
  11. Miasto Rzeszów – miasto Fangchenggang
  12. Gmina Piaseczno – miasto Huanggang
  13. Miasto Legionowo – miasto Jiujiang
  14. Miasto Łódź – miasto Kanton
  15. Miasto Gdynia – miasto Zhuhai
  16. Miasto Olsztyn – miasto Weifang
  17. Miasto Łódź – miasto Chengdu
  18. Miasto Częstochowa – miasto Yinchuan
  19. Miasto Kartuzy – miasto Kaili
  20. Miasto Katowice – miasto Shenyang
  21. Miasto Białystok – miasto Chongzuo
  22. Miasto Jelenia Góra – miasto Changzhou
  23. Miasto Zielona Góra – miasto Wuxi (Jiangsu)
Dostęp do rynku

Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług

Istnienie barier nie wynika tylko z różnic kulturowych, językowych czy też odmienności systemu prawnego oraz praktyk i specyfiki prowadzenia działalności gospodarczej. Przyczyn głównych barier w dostępie do rynku chińskiego upatrywać należy przede wszystkim w założeniach polityki gospodarczej ChRL. Jednym z jej głównych celów jako dążenie do rozwoju rodzimych zdolności wytwórczych przy wykorzystaniu zagranicznych technologii, surowców i kapitału. Ponadto, określa się branże traktowane priorytetowo (np. przemysł samochodowy), gdzie inwestor zagraniczny nie może posiadać większości kapitału, lub sektor budowlany, w którym trzeba wykazać się długoletnim doświadczeniem na rynku by móc ubiegać się o realizację projektów. Konsekwencją tego są przykładowo wyższe wymogi przy zakładaniu firm handlowych z kapitałem zagranicznym w niektórych branżach, czasochłonne procedury certyfikacji wyrobów przemysłowych czy też zakazy importu szeregu artykułów rolno – spożywczych. Za to dużo łatwiej jest kupić gotowe wyroby przemysłowe, sprzedać surowce a nawet dostarczyć technologię. Spośród różnorodnych barier w dostępie do rynku chińskiego, największe znaczenie z punktu widzenia polskiego potencjału eksportowego mają:

  • taryfy celne - średnia taryfa celna wynosi 9,5%, przy czym na artykuły rolno spożywcze – 14,8%, a na pozostały towary – 8,6%. Taryfami celnymi objętych jest 8285 towarów, natomiast 636 obowiązuje import bezcłowy
  • kwoty taryfowe dotyczące 47 produktów (głównie artykułów pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego)
  • podatek akcyzowy, m.in. na import alkoholu, wyrobów tytoniowych, paliw, niektórych pojazdów silnikowych, niektórych kosmetyków, towarów luksusowych (w tym m.in. kamieni szlachetnych, biżuterii, jachtów, zegarków, sprzętu do gry w golfa)
  • cła antydumpingowe (do poł. 2017 r. dot. 17 produktów pochodzących z UE) oraz cła ochronne (m.in. na mączkę ziemniaczana i silikon importowany z UE)
  • reguły standaryzacji, certyfikacji i norm technicznych
  • skomplikowane wymogi sanitarne i fitosanitarne
  • niedostatecznie przejrzysta regulacje prawne
  • ograniczenia w dostępie do zamówień rządowych
  • zagrożenie związane z nieprzestrzeganiem praw własności intelektualnej;
  • wysokie koszty akwizycji i reklamy;
  • bariera językowa i odmienna kultura biznesu.

Dostęp do rynku pracy

Od 1 kwietnia 2017 r. obowiązują w Chinach nowe przepisy dotyczące pozwolenia na pracę. Nowe przepisy dzielą osoby zatrudnione w Chinach na trzy kategorie: kategoria A (utalentowani pracownicy); kategoria B (specjaliści); kategoria C (zwykli pracownicy). Przypisanie do określonych kategorii zależy od liczby punktów, które są przyznawane osobom ubiegającym się o pracę, a których wielkość zależy od: rocznych zarobków w kraju pochodzenia, poziomu edukacji lub certyfikatu poświadczającego kwalifikacje zawodowe, doświadczenia zawodowego, okresu dotychczasowego zatrudnienia w Chinach, poziomu znajomości j. chińskiego, wieku oraz ukończenia studiów wyższych na najlepszych na świecie uczelniach wyższych, doświadczenia zawodowego w firmie z listy Fortune Global 500 lub udokumentowanego posiadania patentu.

Do kategorii A mogą być zaliczone osoby, które otrzymały ponad 85 pkt, zostały wybrane w ramach chińskiego programu światowej renomy talentów, młodych talentów lub innych podobnych programów, uzyskały międzynarodowe nagrody lub posiadają kwalifikacje, na które występuje wysokie zapotrzebowanie w Chinach.

Do kategorii B mogą być zaliczone osoby, które uzyskały od 60 do 84 pkt, mają tytuł licencjata lub wyższy oraz miesięczne zarobki powyżej 26,1 tys. RMB (ok. 15 tys. PLN), nauczyciele j. obcych (uczących swojego rodzimego języka), którzy posiadają min. 2 lata doświadczenia w nauczaniu językowym.

Do kategorii C są zaliczane osoby, które uzyskają poniżej 60 pkt., lecz spełniają jeden z następujących warunków: są zatrudnione na podstawie porozumień rządowych, również w odniesieniu do odbywania w Chinach stażu zawodowego, są pracownikami pomocy domowej dla pracowników zaliczonych do kategorii A lub podejmują się pracy sezonowej na terenach przygranicznych na podstawie zgody rządowej. 

Rozpatrzenie wniosku o pozwolenie o pracę (po złożeniu wymaganych dokumentów) trwa ok. 5 dni. Pozwolenie na prace wydawane jest maksymalnie na 5 lat.

Nabywanie i wynajem nieruchomości

Prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się nierozłącznie z użytkowaniem ziemi. W Chinach własność ziemi należy do państwa lub jest własnością kolektywną. Transakcje ziemią ograniczają się do nabywania prawa do korzystania z ziemi, co nie ma żadnego związku ze zmianą własności. Wszelkie zasoby naturalne, minerały, obiekty zakopane lub ukryte w ziemi nie stanowią przedmiotu prawa do korzystania z ziemi.

W dniu 26 maja 1990 roku Rada Państwa uchwaliła regulacje odnośnie praw do korzystania z ziemi na obszarach miejskich, które stanowią podstawę prawną przy tego typu transakcjach. W wielu prowincjach istnieją wydane przez władze lokalne szczegółowe wytyczne dotyczące nabywania nieruchomości.

Obecnie inwestorzy mogą nabyć prawa do korzystania z ziemi poprzez użyczenie. Maksymalne terminy dzierżawa kształtują się następująco:

  • Ziemia na cele mieszkaniowe – 70 lat;
  • Ziemia na cele przemysłowe – 50 lat;
  • Ziemia na cele edukacji, badań naukowych, kulturalnych, zdrowia publicznego oraz sportu – 50 lat;
  • Ziemia na cele komercyjne, turystyczne i rekreacyjne – 40 lat;
  • Ziemia na cele ogólne lub inne – 50 lat;

Rząd centralny przygotował rozporządzenie regulujące zasady dzierżawy oraz ustalające oficjalne minimalne ceny ziemi w zależności od lokalizacji nieruchomości Regulacje przedstawione w rozporządzeniu obowiązują w przypadkach transferu terenów na cele działalności gospodarczej i jasno określają minimalne ceny za prawa do dzierżawy. Strony zainteresowane są zobowiązane do złożenia oferty, której cena nie może być niższa niż oficjalna cena minimum. Ziemia została podzielona na 15 klas, których cena minimum jest uzależniona od lokalizacji. Szczegółowo określono poziom cen minimalnych dla każdej gminy w ChRL. Władze lokalne zostały zobligowane do wdrażania standardów określonych w regulacjach prawnych i pod żadnym pretekstem nie mogą ustalać cen poniżej oficjalnego poziomu.

W przypadku wynajmu nieruchomości na cele biurowe z reguły obowiązują szczegółowe, lokalne wytyczne różne w poszczególnych prowincjach. Zasadniczo biura przedstawicielskie firm zagranicznych muszą być zlokalizowane w budynkach tzw. Grade A, których listy są dostępne w prowincjonalnych oddziałach Państwowego Urzędu ds. Przemysłu i Handlu (SAIC). W przypadku wynajmu przez obcokrajowców nieruchomości na cele mieszkaniowe regulacje zostały w ostatnim czasie znacznie uproszczone.

System zamówień publicznych

W latach 90-tych rozpoczęła się w Chinach reforma systemu zamówień publicznych. Przyjęto szereg ustaw i rozporządzeń regulujących zagadnienia związane z zamówieniami publicznymi. Do najważniejszych należą Prawo Przetargowe („Bidding Law”) uchwalone w dniu 1 stycznia 2000 roku, oraz Ustawa o zamówieniach publicznych („Government Procurement Law” – GPL) uchwalona w dniu 1 stycznia 2003 roku (aktualizowana w 2014 r.).

Zgodnie z ustawą GPL wszystkie zakupy agencji rządowych na wszystkich szczeblach powinny być prowadzone w oparciu o jej regulacje. Lista towarów, usług i projektów budowlanych realizowanych ze środków budżetowych jest publikowana w formie katalogu („Centralized Procurement Catalogue”) w środkach masowego przekazu (China Financial and Economic News, China Government Procurement Net oraz China Government Procurement Journal). Przetarg publiczny jest ogłaszany w przypadku, jeśli wartość zamówienia przekracza 2 mln RMB. W przetargu publicznym minimalny czas na złożenie ofert wynosi 20 dni. Wybór ofert następuje w oparciu o kryteria cenowe i jakościowe. Wszyscy oferenci (wraz z odrzuconymi) zostają powiadomieni o wynikach przetargu. Dokumenty przetargowe są przechowywane przez właściwe agencje przez 15 lat.

Większość zamówień publicznych – ok. 95% - jest realizowanych przez jednostki administracji lokalnej. W grudniu 2007 r., po pięciu latach negocjacji, Chiny podpisały pisemny wniosek o przystąpienie do Porozumienia o Zamówieniach Publicznych Światowej Organizacji Handlu, jednak jak do tej pory nie są stroną Porozumienia.

Celem przeciwdziałania preferowaniu zagranicznych dostawców w czerwcu 2009 r. Państwowa Komisja ds. Reform i Rozwoju wydała rozporządzenie nakładające na rządy lokalne w ChRL wymóg nadania priorytetu wyrobom firm chińskich przy zakupie towarów i usług ze środków publicznych (klauzula „kupuj chińskie”). Wyroby importowane mogą zostać nabyte tylko w przypadku, jeśli dobro lub usługa (w tym budowlana) nie jest dostępna w Chinach lub nie może być zakupiona po rozsądnych cenach u krajowych dostawców, jeśli mają być przeznaczone do użytku za granicą lub jeśli regulują to inne przepisy.

Różnice kulturowe w kontaktach biznesowych

Obyczaje

Umawianie spotkań

W relacjach z Chińczykami warto jest mieć dobre wyczucie czasu. Chińczycy podchodzą do interesów pragmatycznie, więc wyczucie czasu i punktualność są oznakami szacunku wobec drugiej strony. Chińscy menadżerowie często nie planują wydarzeń z dużym wyprzedzeniem, można się zatem spotkać z ustaleniami „na ostatnią chwilę”. Bardzo istotnym elementem jest ranga reprezentacji po obu stronach, zwłaszcza w przypadku przedsiębiorstw państwowych, w których menedżerowie są członkami nomenklatury, a więc de facto urzędnikami określonej (bardzo precyzyjnie) rangi.

Spotkania
Spóźnienie na umówione spotkanie jest uważane w Chinach za zachowanie obraźliwe.

Z reguły spotkania rozpoczynane są od mowy powitalnej ze strony chińskich gospodarzy. Przemawia szef delegacji, zwracając się do swego odpowiednika wśród gości. Później oczekuje się analogicznego zachowania drugiej strony. Z reguły głos zabiera tylko najważniejsza osoba po każdej stronie, chyba że poprosi o zabranie głosu innego członka delegacji. Rozmowa najpierw koncentruje się na tematach zastępczych, aby wytworzyć przyjazną atmosferę i „rozluźnić” gości. Chińczycy są bardzo oszczędni w wyrażaniu swych emocji.

Urzędowe i biznesowe godziny pracy trwają od 8:00 do 17:00. Większość pracowników w Chinach przestrzega przerwy obiadowej w godz. od 11:30/12:00 do 13:00/13:30, więc w tych godzinach nie organizuje się spotkań (chyba że w formule lunchu).

Podejmowanie gości

Właściwe podejmowanie gości jest bardzo istotne dla powodzenia interesów w Chinach. Niektóre spotkania biznesowe mogą odbywać się w restauracjach i rozpoczynają się w porze obiadu (ok. 12:00) lub kolacji (ok. godz. 18:00, rzadko i wyjątkowo tylko później). Spotkania mogą trwać do dwóch godzin. Powitanie gości następuje zwykle przy wejściu do restauracji. Pierwsza wchodzi osoba najwyższa rangą wśród gości i zajmuje przy stole honorowe miejsce, naprzeciwko lub obok najwyższego rangą przedstawiciela strony chińskiej.  Należy zajmować miejsca zgodnie z instrukcjami gospodarza. Gospodarz zazwyczaj daje sygnał do rozpoczęcia posiłku. Zwyczajowo gospodarz zamawia potrawy w ilości znacznie przekraczającej możliwości konsumpcji osób zasiadających przy stole. W jego trakcie serwuje się zwykle ok. 10– 20 dań stawianych na środku stołu. Każdego z nich należy spróbować. Goście sami nakładają sobie na talerze. Warto pochwalić smak potraw. Chińczycy traktują obfitość i wykwintność dań na stole jako sposób na przekazanie gościom przez gospodarza spotkania najlepszych życzeń.

Gospodarze na pewno docenią, jeśli goście potrafią posługiwać się pałeczkami, nie jest to jednak konieczne. Należy pamiętać, aby po zakończeniu posiłku ułożyć pałeczki obok talerza (na specjalnej podpórce). Nie należy pozostawiać ich ułożonych równolegle na talerzu/miseczce, gdyż – jak uważa się – to może przynieść nieszczęście. Sygnałem do zakończenia kolacji jest zazwyczaj podanie owoców. Obecnie coraz częściej kolacje biznesowe mają przebieg dużo mniej formalny niż opisano powyżej. Pozwala to uczestnikom przy stole czuć się bardziej swobodnie.

Przywitanie i przedstawianie się

Uścisk dłoni, nawet długi, jest akceptowaną formą przywitania się. Nie należy dłoni ściskać mocno i należy stronie chińskiej pozostawić inicjatywę w zakresie wyciągnięcia ręki, gdyż nie wszyscy stosują tę formę. W trakcie powitania dobrze jest nieco spuścić wzrok. Patrzenie prosto w oczy partnerowi może spowodować jego zakłopotanie. Typowym przywitaniem po chińsku jest ni hao odpowiednik dzień dobry.

Karty wizytowe

Wymiana kart wizytowych to istotny element etykiety w relacjach z Chińczykami. Wręcza się je obiema rękami. Otrzymawszy wizytówkę od Chińczyka należy zapoznać się z jej treścią, trzymając ją w obu dłoniach. Dopiero po dłuższej chwili można ją odłożyć lub schować – nigdy nie należy wkładać jej do kieszeni.

Przed spotkaniami lub wyjazdem biznesowym należy zadbać o wystarczająco duży zapas wizytówek. Najlepiej, gdy wizytówka zadrukowana jest dwustronnie: jedna strona z tekstem w jęz. angielskim, druga – po chińsku. Konieczne jest podanie na wizytówce zajmowanego stanowiska. Dla Chińczyków procedura wymiany wizytówek jest ważna również dlatego, że pozwala im określić rangę poszczególnych osób i ich wpływ na podejmowanie decyzji. Jeśli firma, którą reprezentujemy wyróżnia się w jakiś wyjątkowy sposób, należy o tym napisać na wizytówce.

W Chinach jako pierwsze podaje się nazwisko, a dopiero potem imię. Zwracając się w celach biznesowych do np. dr Zhang Tan, zawsze używa się formuły „Mr. Zhang” lub „Dr Zhang”. Jeśli przykładowy dr Zhang jest prezesem firmy, należy to szczególnie uszanować, zwracając się do niego przy każdej okazji w formie „Chairman Zhang”. Nie należy zbyt łatwo przechodzić na formę zwracania się po imieniu ani nalegać, aby chiński partner zwracał się do nas w ten sposób.

Ubiór

Obecnie styl ubierania się w Chinach zmienia się bardzo szybko i istnieje pod tym względem duża dowolność. Niemniej jednak pewien kanon ubioru biznesowego nadal istnieje. Jest to styl konserwatywny – w ciemnych kolorach, zarówno garnitury i krawaty dla mężczyzn, jak i sukienki i kostiumy (także ze spodniami) dla kobiet. Wykluczone są szorty, krótkie spódniczki (nad kolana), duże dekolty i ostentacyjna biżuteria. Najbardziej preferowana wysokość obuwia dla kobiet to płaski lub niewysoki obcas. W lecie mężczyźni nie muszą wkładać marynarek i krawatów. Wystarczą ciemne spodnie i koszula z rozpiętym kołnierzykiem. Dżinsy uważane są przez Chińczyków obu płci za strój nieformalny.

Wręczanie upominków

Wzajemne wręczanie upominków odgrywa w kulturze chińskiej bardzo istotną rolę w budowaniu długotrwałych, przyjaznych relacji. Z tego powodu warto przywiązywać wagę do wyboru i zasad ich wręczania. Należy jednak wziąć pod uwagę ewentualność, że kontrahent może nie być przygotowany na tego rodzaju okoliczność i poczuć się skrępowany w przypadku niemożności odwzajemnienia się. Jeżeli już dojdzie do wręczenia upominku, warto zwrócić uwagę, żeby był on w opakowaniu. Najbezpieczniejszym kolorem opakowania jest kolor czerwony. Dobry jest również kolor złoty, srebrny i różowy. Należy unikać kolorów czarnego, niebieskiego i białego. Po zaakceptowaniu prezentu osoba obdarowana wyraża swoją wdzięczność. Nie należy wręczać budzików i zegarków, parasolek, chusteczek do nosa, chryzantem, noży, nożyczek, żadnych ostrych przedmiotów, butów, przedmiotów w zestawach po cztery sztuki. Dobrym pomysłem na prezent będzie upominek charakterystyczny dla kraju pochodzenia obdarowującego, rękodzieło artystyczne, płyta z nagraniami muzycznymi (np. muzyką Chopina), alkohol, czekoladki, drobna biżuteria (wyroby z bursztynu, choć warto pamiętać o estetycznych różnicach kulturowych), czerwone wino (które jest w Chinach coraz bardziej popularnym prezentem), książki, dobrej jakości herbata, dobrej jakości wizytownik. Jeśli chcemy, bądź jesteśmy zmuszeni, wręczyć przedmioty w zestawie po kilka sztuk, najlepiej żeby był to zestaw sześciu lub ośmiu sztuk.

Negocjacje

Zasady podstawowe

Negocjacje w Chinach zawsze prowadzone są przez szefów delegacji. Żeby zapewnić sobie obecność w trakcie negocjacji wysokiej rangi przedstawicieli strony chińskiej, należy zadbać o udział osób odpowiedniej rangi w delegacji gości. Szef delegacji powinien wkraczać do sali, gdzie odbywają się negocjacje, jako pierwszy. Powinny być przestrzegane zasady hierarchii. Należy uważać, aby członkowie delegacji nie wyrażali sądów krytycznych na temat ich chińskich partnerów, aby nie spowodować przez nich „utraty twarzy” oraz opinii sprzecznych z wypowiedziami szefa delegacji. Należy także pamiętać, aby nie traktować Chińczyka w sposób, który koliduje z jego miejscem w drabinie hierarchii służbowej w jego firmie. Podczas rozmów należy unikać tematów politycznych i religijnych. Warunkiem udanych negocjacji jest nawiązanie dobrych osobistych relacji między obiema stronami.

Na spotkanie dobrze jest udać się w towarzystwie wykwalifikowanego tłumacza, nawet jeśli mówimy po chińsku. Należy pamiętać, że znajomość języka angielskiego wśród Chińczyków (choć systematycznie się poprawia), nie jest powszechna, dotyczy to zwłaszcza osób na najwyższych, decyzyjnych stanowiskach. Bywa, że rozmówca znający przyzwoicie lub bardzo dobrze angielski woli jednak prowadzić rozmową w języku chińskim (co może wynikać m.in. z jego wysokiej rangi). Problemem może być czasem również i to, że obie strony wprawdzie porozumiewają się w tym samym języku (najczęściej angielskim), ale wypowiadając te same słowa, nadają im różne znaczenia, co prowadzi do nieporozumień.

Prowadzenie negocjacji

Nie zdarza się właściwie, aby chińskie firmy delegowały jednego negocjatora. Aby nie stawiać ich na uprzywilejowanej pozycji, na spotkania biznesowe nie należy wybierać się w pojedynkę. Podczas prezentacji chińska strona nie będzie jedynie oczekiwała obszernej wiedzy na temat związany z prezentacją, ale również będzie oczekiwała, że zostaną jej przedstawione informacje dotyczące rynków, konkurentów oraz informacje dotyczące firmy. Chińczycy mają także skłonność do częstego zadawania podobnych pytań w celu sprawdzenia spójności odpowiedzi partnera.

Prowadząc negocjacje, Chińczycy niemalże zawsze biorą pod uwagę kontekst oraz chcą dostrzec większy obraz sytuacji. Jest to związane z tym, że chcą być przygotowani na konsekwencje swoich decyzji oraz na to, jak ich decyzje wpłyną na ich otocznie. Negocjacje mogą być przerwane na rzecz pobocznych dyskusji z kontrahentami lub osobami reprezentującymi administrację rządową, co wydatnie wydłuża czas negocjacji. Chińczycy przykładają bardzo dużą wagę do słuchania. Wynika to z tego, że w zhierarchizowanej społeczności tylko wybrane osoby mogą sobie pozwolić na wyrażenie własnego zdania.

Podczas negocjacji powszechne jest robienie notatek. Takie zapiski traktuje się jak pewne dowody, do których można powrócić w dalszych etapach negocjacji. W przypadku zmiany sytuacji zdarza się, że chińska strona potrafi ponownie analizować propozycje, które zostały już wcześniej odrzucone. Zagraniczni negocjatorzy powinni wykazać się dużą cierpliwością.

Zasady moralne czasem mogą być uznawane za ważniejsze niż prawne czy ustalenia kontraktowe. W przypadku nieporozumień dotyczących umowy, Chińczycy wolą zasiąść przy stole i starać się o polubowne rozwiązanie niż analizować stan prawny i dochodzić, która ze stron naruszyła zapisy umowy. Z tego względu udział prawników na spotkaniach powinien być ograniczony do minimum, ponieważ uważa się, że lepszym rozwiązaniem jest zorganizowanie specjalnego spotkania tylko dla prawników obu firm.

Koncepcja „twarzy” a przekaz werbalny

Różnice kulturowe i filozoficzne mają swoje odzwierciedlenie w sposobie komunikacji. W Chinach popularna jest koncepcja „twarzy”. W pewnym sensie można ją porównać do europejskiego konceptu honoru. W Chinach do zachowań, które mogą spowodować „utratę twarzy” należą m.in.: otwarte krytykowanie kogoś zajmującego wyższą pozycję, niewiedza, znalezienie się w niestosownej sytuacji, przyznanie się do błędu czy bycie przyłapanym na kłamstwie. Duże znaczenie zachowania „twarzy” w pewnym stopniu czyni z Chińczyków introwertyków. Emocje, zwłaszcza negatywne, rzadko są przez nich okazywane, ponieważ brak kontroli nad własnymi emocjami świadczyłby o niedojrzałości. Chińczycy utrzymują ścisły rozdział między ludźmi im bliskimi a dalszymi. W grupie osób im bliskich wyrażają swoje szczere opinie i uczucia, często kontrastujące z tym, co pokazują publicznie.

Chińczycy unikają bezpośredniego mówienia „nie”, używania nieprzyjemnych wyrażeń, bezpośredniego wypowiadania się negatywnie lub przyznania się do błędu. Wolą słuchać niż mówić, ponieważ dzięki temu zmniejszają szansę na „stracenie twarzy”. W przypadku, gdy prośba jest niemożliwa do spełnienia, można usłyszeć parafrazy zdania: „zobaczę co da się zrobić”. W pewnym sensie pauzy podczas rozmów, które bywają dłuższe niż w zachodnim świecie, mogą świadczyć o niezrozumieniu, niezgodzie lub o skupieniu. Popularną metodą odmowy spełnienia prośby (zwłaszcza skierowanej pisemnie) jest jej ignorowanie poprzez nieudzielenie żadnej odpowiedzi.

Zawieranie umów

Umowa ustna zawarta pomiędzy partnerami ma dla Chińczyków większe znaczenie niż dokument w formie pisemnej. Dlatego często zdarzają się sytuacje, gdy już po podpisaniu umowy strona chińska zgłasza do niej kolejne uwagi. Kontrakt, który został wynegocjowany i podpisany, niekoniecznie zostaje traktowany jako wersja ostateczna umowy i w niektórych przypadkach strona chińska chce wprowadzać do niego zmiany – ku zdumieniu partnerów zagranicznych.

Inne ważne aspekty kultury biznesu w Chinach

Relacje międzyludzkie

Wynikająca z relacji społecznych koncepcja guanxi jest silnie zakorzeniona w chińskiej sferze biznesu. Określenie guanxi odnosi się do skomplikowanej sieci relacji międzyludzkich i biznesowych, które w znacznym stopniu można opisać przy pomocy powiedzenia: „nieważne co wiesz, ważne kogo znasz”. W Chinach powszechnym jest, że pośrednicy angażowani są do rozmów z nieznanym, potencjalnym partnerem. Tak jak stosunki rodzinne kształtuje się przez lata, tak i nowi partnerzy w biznesie muszą włożyć duży wysiłek, aby zyskać sympatię i zaufanie potencjalnego partnera. Na wstępie często organizowane są spotkania, podczas których nie rozmawia się o planach biznesowych, ale wykorzystuje się je jako formę wzajemnego poznania się.

Podążając za koncepcją guanxi, podczas negocjacji nie zasady prawne, ale zasady moralne i etyczne będą odgrywały bardzo ważną rolę. Strona chińska będzie dokładnie analizowała wpływ swojej decyzji na obecne związki ze swoimi dotychczasowymi dostawcami, klientami, organami rządowymi i urzędnikami. Guanxi mogą być najważniejsze w układach biznesowych z Chińczykami, ale pragmatyczne podejście do interesów również jest ważne. Można z tego wywnioskować, że możliwość odniesienia sukcesu jak i pieniądze również są dla naszego chińskiego partnera silnymi bodźcami.

Podejście do ryzyka

Chińczycy z reguły starają się unikać ryzyka. Również w tym kontekście istotną rolę odgrywa guanxi. Jedną z korzyści guanxi jest zmniejszanie biznesowego ryzyka operacyjnego. Guanxi stanowią pewną gwarancję stabilności.

Patriotyzm konsumencki

Mimo wzrastającego w Chinach patriotyzmu, Chińczycy cenią i chętnie nabywają zagraniczne produkty. Znane są wręcz przypadki sprzedawania chińskich produktów pod markami udającymi zagraniczne, np. luksusowych mebli „Da Vinci”, które miały być rzekomo włoskie. Z drugiej strony, regularnie zdarzają się wezwania do bojkotu produktów z poszczególnych państw czy konkretnych firm z powodu patriotycznego oburzenia wywołanego „raniącymi uczucia narodu chińskiego” wypowiedziami polityków, działaniami koncernów czy reklamami.

Sama „zachodniość” marki nie stanowi oczywiście recepty na sukces, a kluczową rolę odgrywa umiejętny branding, uwzględniający wrażliwość i gusta chińskich konsumentów (bardzo różne od konsumentów europejskich). W tym kontekście należy pamiętać o ogromnym znaczeniu, jakie ma chińska wersja marki. Ze względu na użycie w Chinach pisma nie będącego alfabetem (a więc niefonetycznego), nazw obcych nie da się po prostu zapisać zgodnie z ich brzmieniem w oryginale. Dobór znaków chińskim, którymi się zapisuje nazwę marki, musi przy tym uwzględniać ich znaczenie (bo każdy w zasadzie chiński znak ma jakieś znaczenie), co czyni właściwy dobór chińskiej nazwy bardzo trudnym. Niejedna zagraniczna firma poniosła na chińskim rynku porażkę z powodu niezręcznego doboru chińskiej nazwy swego produktu. Inne stanowią podręcznikowe wręcz przykłady umiejętnego podejścia do tej kwestii. „Coca-Cola”, jedna z najlepiej „zchińszczonych” marek to po chińsku Ke Kou Ke Le, czyli dosłownie „przyjemne w smaku, przynoszące radość”. Inny przykład dobrej praktyki w tym zakresie to BWM – po chińsku Bao Ma, czyli „rumak-skarb”. 

Początki na rynku chińskim

 Z uwagi na charakterystyczne cechy rynku chińskiego oraz odmienność kulturową (w szczególności inną od polskiej etykietę biznesową), przygotowując się do nawiązywania znajomości z chińskimi przedsiębiorstwami, warto wziąć pod uwagę udział i właściwe przygotowanie się do targów w tym kraju. Udział w targach stanowi dobry sposób na nawiązanie kontaktów i zapoznanie się z cechami charakterystycznymi rynku chińskiego. Wybór odpowiednich targów zależy głównie od zakresu doświadczenia związanego z eksportem do Chin danej firmy. Jeżeli polska firma jest na etapie poszukiwania importera i nie ma zbyt dużego doświadczenia na rynku chińskim, warto w pierwszej kolejności rozważyć udział w targach branżowych B2B o charakterze międzynarodowym, na których wystawiają się eksporterzy poszukujący importera.

 W czasie przygotowań do udziału w targach w Chinach warto zwrócić uwagę na elementy, które mogą ułatwić wyjazd na targi do Chin oraz zwiększyć szansę na znalezienie partnerów w Chinach. Po wybraniu odpowiedniego wydarzenia należy zapoznać się z ewentualnymi ograniczeniami dotyczącymi wwozu danych produktów na targi do Chin, otrzymać wizę, zadbać o wystarczającą liczbę (nawet kilkuset) wizytówek i ulotek w języku chińskim, wynająć tłumacza języka chińskiego, zainstalować aplikację mobilną WeChat w celu dodawania poznanych przedsiębiorców do listy kontaktów. W czasie spotkań lepiej dostosować się w ubiorze do strony chińskiej, co będzie pozytywnie odebrane. Nie należy zapominać, że w Chinach (poza Hongkongiem) blokowane są niektóre popularne serwisy poczty elektronicznej (Gmail) oraz sieci społecznościowe (Facebook), dlatego warto przenieść korespondencję na inną pocztę lub wykupić usługę VPN.

W trakcie samych targów opłacalne okazać się może robienie wspólnych zdjęć z potencjalnymi partnerami (co w przyszłości ułatwi kontakt i rozróżnienie poznanych osób, których na targach z pewnością będzie wiele). Oprócz tematów biznesowych wskazane jest prowadzenie rozmów o zainteresowaniach, kuchni lub zakupach. Lepiej unikać rozmów o polityce. Nie należy się zrażać pytaniami o stan cywilny, wielkość rodziny czy poziom zarobków (nie uchodzą w Chinach za „inwazyjne”).

Po targach jak najszybciej należy nawiązać kontakt z najważniejszymi partnerami w Chinach (np. przez aplikację WeChat) i starać się utrzymywać kontakt z potencjalnymi partnerami nie tylko w kwestiach zawodowych, ale także przy okazji ważnych wydarzeń lub świąt.

Przydatne kontakty i linki

Administracja gospodarcza

www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/ - Ministerstwo Spraw Zagranicznych,

english.mofcom.gov.cn – Ministerstwo Handlu,

www.pbc.gov.cn/english - Ludowy Bank Chin,

english.gov.cn – strona internetowa Rady Państwowej,

www.mof.gov.cn – Ministerstwo Finansów,

www.agri.gov.cn – Ministerstwo Rolnictwa i Obszarów Wiejskich,

www.miit.gov.cn – Ministerstwo Przemysłu i Technik Informatycznych,

www.stats.gov.cn – Chiński Główny Urząd Statystyczny,

english.customs.gov.cn – strona internetowa Głównej Dyrekcji Celnej,

www.chinatax.gov.cn – Państwowa Dyrekcja Podatkowa,

www.saic.gov.cn – Państwowa Administracja ds. Handlu i Przemysłu,

www.cnta.gov.cn – Ministerstwo Kultury i Turystyki,

www.sipo.gov.cn – Państwowe Biuro ds. Własności Intelektualnej.

www.audit.gov.cn – NationalAudit Office (Państwowy Urząd Kontroli)

Rządy lokalne

Pekin
www.bjinvest.gov.cn – strona rządu lokalnego w Pekinie (ds. inwestycji),
www.english.tax861.gov.cn/ - strona urzędu skarbowego w Pekinie

Szanghaj
www.shanghai.gov.cn – strona rządu lokalnego w Szanghaju

Chengdu
www.chengdu.gov.cn – strona rządu lokalnego w Chengdu

Dalian
www.en.dl.gov.cn/ - strona rządu lokalnego w Dalian

Hangzhou
www.eng.hangzhou.gov.cn/ - strona rządu lokalnego w Hangzhou

Jinan
www.531springs.com/English/ - strona rządu lokalnego w Jinan

Kunming
www.en.kunming.cn/ - strona rządu lokalnego w Kunming

Nanjing
www.nanjing.gov.cn/en/ - strona rządu lokalnego w Nanjing

Qingdao
www.english.qingdao.gov.cn/ - strona rządu lokalnego w Qingdao

Shenzhen
www.english.sz.gov.cn/ - strona rządu lokalnego w Shenzhen

Tianjin
www.english.enorth.com.cn/ - strona rządu lokalnego w Tianjin

 Yantai
www.en.yantai.gov.cn/ - strona rządu lokalnego w Yantai

Oficjalna prasa ekonomiczna.

 www.chinaview.cn/business - dział ekonomiczny agencji prasowej Xinhua.

Oficjalne strony o charakterze ekonomicznym.

www.english.ccpit.org – Rada Promocji Handlu Zagranicznego,

www.fdi.gov.cn – strona internetowa ,,Invest in China” (portal Ministerstwa Handlu ChRL).

www.en.ec.com.cn/index.shtml - China International Electronic Commerce Network

Inne

www.lawinfochina.com – prowadzone przez Uniwersytet Pekiński kompendium prawa chińskiego

www.chinalaw.gov.cn/article/english/ - strona Biura Prawnego Rady Państwa ChRL

www.europeanchamber.com.cn/en/home - strona unijnej Izby Handlowej w Chinach


Data aktualizacji: maj 2020 r.