Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad

W czasie wojny w pobliżu KL Birkenau znajdowały się zakłady przemysłowe zajmujące się rozbiórką uszkodzonych samolotów i odzyskiwaniem z nich możliwych do wykorzystania części. Prace te wykonywali więźniowie obozu. Niemcy, ze względu na nasilające się alianckie bombardowania, przygotowali dla pilnujących ich wartowników dwa schrony oraz dodatkowo jeden magazyn. 

To właśnie te trzy obiekty przenosimy w nowe miejsca. Schrony i magazyn pozostaną w pasie drogowym, kilkanaście metrów od jezdni. Dzięki temu będą przypominały o wydarzeniach sprzed ponad 80 lat. 

Przed rozpoczęciem przenoszenia schronów odkopaliśmy je i przygotowaliśmy dla nich nowe stanowiska. Wykopaliśmy odpowiednie zagłębienia, a ich dna wzmocniliśmy betonowym fundamentem. Następnie schrony są w kilku częściach przenoszone i będą ponownie złożone kilkadziesiąt metrów dalej. 

Obwodnica Oświęcimia jest ewenementem wśród dróg w Polsce i Europie. Została bowiem przygotowana i zbudowana w taki sposób, aby była praktycznie niedostrzegalna z terenów dawnych obozów Auschwitz i Birkenau. Wszystko po to, aby te obszary w jak największym stopniu zachowały swój stan z 1945 r. 

Południowa obwodnica Oświęcimia została zaprojektowana w taki sposób, aby była jak najmniej widoczna. Most na Sole oddany do użytku w zeszłym roku to przykład takiego obiektu. To obiekt opierający się tylko na podporach, bez want, położony tak nisko nad rzeką, jak tylko było to możliwe. 

Podobne założenia przyświecały nam w trakcie przygotowania przejścia nowej drogi przez teren linii kolejowej Oświęcim – Czechowice-Dziedzice. Ze względu na bliskie sąsiedztwo obozu droga nie mogła zostać poprowadzona wiaduktem nad torami, jak często dzieje się w tego rodzaju sytuacjach. Musiała przejść pod nimi, ale z uwagi na konieczność utrzymania ruchu pociągów nie mogliśmy po prostu rozebrać torów i zbudować nad drogą wiaduktu kolejowego. 

Rozwiązaniem tego problemu była budowa specjalnego segmentu, wewnątrz którego jest miejsce na poprowadzenie drogi z sześcioma pasami ruchu – czterema dla obwodnicy miasta i dwoma dla ul. Ostatni Etap. Następnie taki segment został wciśnięty pod tory, bez konieczności zatrzymywania ruchu pociągów na tej linii. Taka technologia to pipe-roofing. Wykorzystując ją, przygotowuje się m.in. przejścia dla pieszych w nasypach kolejowych. Przeciśnięcie naszego segmentu było największą tego typu operacją w Polsce. 

Innym elementem służącym zachowaniu terenu wokół obozu w niezmienionym stanie jest specjalny wał ziemny, który zbudowaliśmy w Pławach po północnej stronie obwodnicy. Ma długość ponad 1,5 km, maksymalną wysokość 6 m i zasłania drogę tam, gdzie biegnie ona ok. 600 m od KL Birkenau. 

Droga krajowa nr 44 to kręgosłup transportowy czwartego pod względem liczby ludności miasta Małopolski. Każdego dnia tą trasą porusza się co najmniej kilkanaście tysięcy aut (zgodnie z danymi Generalnego Pomiaru Ruchu z 2025 r.). Najwięcej pojazdów (25,7 tys.) przejeżdża przez Most Jagielloński na Sole. 

Nowa, 9-kilometrowa obwodnica od południa ominie miasto i połączy się z drogą ekspresową S1 Mysłowice – Bielsko-Biała. Odcinek od Oświęcimia do Bielska-Białej jest już gotowy, a od Mysłowic do Oświęcimia powstanie do 2027 r. Dzięki temu nowa trasa wyprowadzi ruch tranzytowy z centrum miasta i pozwoli na sprawną podróż na południe (w kierunku Beskidów) oraz na północ (do autostrady A4). Droga będzie miała dwie jezdnie z dwoma pasami ruchu w każdym kierunku. 

Budowa rozpoczęła się w listopadzie 2022 r. W grudniu 2024 r. udostępniliśmy 2,2 km trasy między ul. Zatorską a ul. Jagiełły, a w sierpniu 2025 r. otworzyliśmy zachodni, ponad 4-kilometrowy fragment drogi od węzła Oświęcim na trasie S1 po rondo w Pławach. W grudniu 2025 r. otworzyliśmy 1,6 km odcinek między rondami na ulicach Legionów i Jagiełły wraz z mostem na Sole, a w marcu br. 2,8 km jezdni dla kierowców podróżujących od ronda w Jedlinie do ronda w Pławach. Z całej trasy skorzystamy późną jesienią br. 

Ze względu na położone w pobliżu obwodnicy tereny byłych niemieckich, nazistowskich obozów koncentracyjnych Auschwitz i Birkenau projekt i budowa nowej drogi zostały podporządkowane ochronie obu tych kluczowych dla światowego dziedzictwa miejsc. Inwestycja jest prowadzona w taki sposób, aby okolice obozów pozostały niezmienione. Została ona poprzedzona przygotowaniem „Raportu z oceny oddziaływania na dobro światowego dziedzictwa - Auschwitz-Birkenau niemiecki, nazistowski obóz koncentracyjny i zagłady (1940-1945)”. Dokument określił założenia do przygotowania nowej trasy w taki sposób, aby zminimalizować jej wpływ na tereny byłych obozów. To pierwszy taki przypadek w Polsce, w którym realizacja inwestycji drogowej jest tak ściśle powiązana z ochroną światowego dziedzictwa wpisanego na listę UNESCO. 

Koszt obwodnicy Oświęcimia to 467,7 mln zł. Budowa otrzymała 249 369 545,02 zł dofinansowania ze środków Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 (POIiŚ) oraz 150 000 000,00 zł w ramach Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (FEnIKS).