Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa

Geneza powstania Funduszu Ochrony Rolnictwa

9 maja 2023 roku, jako mechanizm ochrony interesów ekonomicznych producentów rolnych, został powołany Fundusz Ochrony Rolnictwa (FOR) administrowany przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa. Jego głównym zadaniem jest wypłata rekompensat rolnikom, którzy nie otrzymali zapłaty za dostarczone produkty rolne w wyniku niewypłacalności podmiotów skupujących.

Od 1 stycznia 2025 r. nowelizacją ustawy o FOR m.in. poszerzono listę uprawnionych do rekompensat. Dzięki temu na nowych, korzystnych zasadach, z funduszu korzystać mogą rolnicy działający w grupach producenckich, spółdzielniach oraz organizacjach producentów. Zmiany te zwiększyły bezpieczeństwo rolników i chronią ich przed stratami wynikającymi z niewypłacalności podmiotów skupujących.

Źródła finansowania Funduszu

Działanie Funduszu wspierają dwa główne źródła finansowania: składki od przedsiębiorców skupujących i odsetki od środków lokowanych w formie depozytu u ministra właściwego do spraw finansów publicznych.

Składki od przedsiębiorców skupujących płacą firmy zajmujące się nabywaniem produktów rolnych bezpośrednio od rolników i grup. Są one zobowiązane do wpłacania składek na Fundusz, co buduje jego budżet.

Wartość produktów rolnych bez podatku VAT nabytych od producenta rolnego jest ustalana na podstawie faktur VAT i faktur VAT RR, uwzględnianych w deklaracjach podatkowych. Wpłaty są naliczane w wysokości 0,125% wartości produktów rolnych bez podatku od towarów i usług.

W przypadku gdy wysokość kwoty na dany rok nie przekracza 5-krotności kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji (obecnie 80 zł) deklaracji nie trzeba składać.

Termin złożenia deklaracji rocznych o wysokości naliczonych wpłat na FOR upływa 14 lutego br. Formularz deklaracji należy składać do Oddziału Terenowego KOWR. Można go pobrać z zakładki Podmioty zobowiązane do wpłat.

Wnioski o rekompensatę

O rekompensatę mogą starać się rolnicy oraz grupy producentów, którzy sprzedali swoje i swoich członków płody rolne, a podmiot skupujący stał się niewypłacalny i nie zapłacił za towar.

Producenci rolni, którzy nie otrzymali zapłaty za wyprodukowane przez siebie produkty rolne zbyte podmiotowi skupującemu mogą składać wnioski o wypłatę rekompensaty w okresie od 1 lutego do 31 marca 2026 r. Wnioski należy złożyć do Oddziału Terenowego  KOWR właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę, bezpośrednio, za pośrednictwem poczty lub e-Doręczeniami.

Do wniosku  należy dołączyć dokumenty i załączniki: oświadczenie albo zaświadczenia dotyczące pomocy de minimis w rolnictwie oraz informacje niezbędne do udzielenia pomocy, oświadczenie dotyczące wierzytelności, w przypadku wnioskodawcy będącego grupą – oświadczenie, że grupa nabyła od jej członków będących producentami rolnymi wyprodukowane przez nich produkty rolne.

Dodatkowe można załączyć: kopie faktur VAT lub kopie faktur VAT RR, za które producent rolny nie otrzymał zapłaty, kopie faktur VAT z wyszczególnieniem produktów rolnych, za które grupa nie otrzymała zapłaty, kopie potwierdzeń częściowej spłaty należności, w przypadku gdy dłużnik dokonał wpłaty tylko w części za daną fakturę. To ułatwi otrzymanie rekompensaty.

Jak sprawdzić, czy podmiot skupujący stał się niewypłacalny?

Najprościej sprawdzić to w Krajowym Rejestrze Zadłużonych. Jest to publiczny i powszechnie dostępny portal internetowy.

Wystarczy wpisać numer KRS albo NIP podmiotu skupującego. System pokaże, czy wobec tej firmy toczy się postępowanie upadłościowe lub restrukturyzacyjne, czyli czy została ona uznana za niewypłacalną.

Wysokość rekompensaty

Wysokość rekompensaty jest ustalana w oparciu o ustaloną przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, procentową stawkę w oparciu o sumę kwot wierzytelności, wynikających ze złożonych w danym roku wniosków o przyznanie rekompensaty oraz wysokości środków przeznaczonych do wypłaty na ten cel w danym roku pomniejszonej o wysokość otrzymanej pomocy de minimis w rolnictwie. Kwota nie może być wyższa niż dopuszczalna pomoc publiczna de minimis w rolnictwie na dzień wydania decyzji. Obecnie wynosi on 50 tysięcy euro, czyli równowartość 210 tysięcy złotych.

W 2025 r. do KOWR wpłynęły 632 wnioski o przyznanie rekompensaty, z czego po ich weryfikacji, do wypłaty zostało zakwalifikowanych 396. Na ich podstawie przyznano rekompensaty w kwocie 31,87 mln zł.

Fundusz Ochrony Rolnictwa jest przełomową inicjatywą, która wprowadza nową jakość w relacjach gospodarczych na rynku rolnym. Zapewnia realne wsparcie finansowe dla rolników w trudnych sytuacjach i pomaga utrzymać stabilność sektora rolno-spożywczego.

 

Więcej informacji na stronie internetowej KOWR w zakładce: Fundusz Ochrony Rolnictwa