Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa

Historia polskiego winiarstwa sięga średniowiecza. Na przestrzeni wieków branża przechodziła okresy rozkwitu i stagnacji, jednak prawdziwy przełom nastąpił po wejściu Polski do Unii Europejskiej. Kluczowe znaczenie miała decyzja Rady UE, która dopuściła do sprzedaży win produkowanych w Polsce. Otworzyło to drogę do rozwoju rynku i stworzyło nowe możliwości dla krajowych producentów.

Istotnym wsparciem okazały się również kolejne zmiany w polskim prawie, które stopniowo ograniczały bariery administracyjne i ułatwiały prowadzenie działalności winiarskiej.

Do najważniejszych zmian należały:

• nowelizacja ustawy o podatku akcyzowym z 2008 r., która zwolniła producentów wina wytwarzanego z własnych upraw z obowiązku prowadzenia składu podatkowego, pod warunkiem że roczna produkcja nie przekracza 1000 hl;
• wejście w życie w 2011 r. nowej ustawy o wyrobie wyrobów winiarskich, obrocie tymi wyrobami oraz organizacji rynku wina. Przepisy zwolniły producentów będących rolnikami z obowiązku rejestracji działalności gospodarczej przy produkcji do 100 hl wina rocznie, umożliwiły sprzedaż wina w miejscu jego wytworzenia bez konieczności uzyskania hurtowego zezwolenia wydawanego przez marszałka województwa oraz ograniczyły inne obowiązki administracyjne.

KOWR i zarządzanie potencjałem produkcyjnym sektora

Od 7 marca 2022 r. (na podstawie ustawy z 2 grudnia 2021 r. o wyrobach winiarskich) Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa realizuje mechanizm Administrowanie potencjałem produkcyjnym produktów sektora wina.

W ramach tego zadania KOWR prowadzi ewidencję winnic, z których mogą pochodzić winogrona przeznaczone do produkcji wina. KOWR przyjmuje również informacje od producentów planujących wyrób wina w danym roku winiarskim, a na podstawie składanych deklaracji określa wielkość zbiorów winogron, produkcji wina oraz zapasów win i moszczów winogronowych na dzień 31 lipca poprzedniego roku winiarskiego.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami do ewidencji winnic wpisywane są wyłącznie uprawy winorośli znajdujące się na terytorium Polski. O wpis mogą ubiegać się plantatorzy posiadający tytuł prawny do gruntu rolnego, na którym prowadzona jest uprawa. Procedura odbywa się jednorazowo na wniosek plantatora, który po wpisie otrzymuje z KOWR stosowne zaświadczenie wraz z numerem identyfikacyjnym plantatora.

Ewidencja winnic jest jawna, a znajdujące się w niej informacje publikowane są na stronie internetowej KOWR. Plantatorzy wpisani do ewidencji mają obowiązek przekazywać deklarację o zbiorach winogron do 15 stycznia każdego roku.

Powierzchnia upraw winorośli w Polsce

Według stanu na 28 września 2026 r. powierzchnia upraw winorośli w Polsce wynosiła łącznie 1197,27 ha.

Największe areały znajdowały się w województwach:

• lubuskim – 169,26 ha,
• małopolskim – 149,14 ha,
• dolnośląskim – 143,33 ha,
• lubelskim – 140,35 ha,
• zachodniopomorskim – 103,18 ha.

Natomiast najmniejsze powierzchnie są zlokalizowane w województwach:

• warmińsko-mazurskim – 5,46 ha,
• pomorskim – 9,31 ha,
• podlaskim – 9,37 ha.

Na dzień 28 września 2026 r. w ewidencji winnic figurowało 799 plantatorów winorośli. Najwięcej plantatorów działało w województwach:

• małopolskim – 138,
• dolnośląskim – 94,
• lubuskim – 70,
• lubelskim – 67,
• podkarpackim – 67.

Winnice coraz wyraźniej wpisują się w polski krajobraz

Choć winnice od lat kojarzone są przede wszystkim z Francją, Włochami czy Hiszpanią, coraz częściej stają się charakterystycznym elementem również polskiego krajobrazu. Malownicze stoki porośnięte winoroślą przyciągają turystów, promują lokalne regiony i pokazują, że rodzime wina mogą skutecznie konkurować z produktami z krajów o znacznie dłuższej tradycji winiarskiej.

Obecnie 799 plantatorów uprawia winorośl na powierzchni 1197,27 ha. Najwięcej winnic znajduje się w południowo-wschodniej, południowej i południowo-zachodniej części kraju, choć nowe nasadzenia powstają również w innych regionach. Kluczowe znaczenie mają tutaj lokalny mikroklimat oraz ukształtowanie terenu.

Wielkopolska wraca do swoich winiarskich korzeni

Jednym z najbardziej rozpoznawalnych projektów enoturystycznych jest Wielkopolski Szlak Winnic, który łączy kilkanaście kameralnych, najczęściej rodzinnych gospodarstw winiarskich.

Tradycje uprawy winorośli w Wielkopolsce mają długą historię. Już w średniowieczu winorośl była uprawiana w okolicach Poznania, a produkcją wina zajmowały się klasztory i opactwa. Z czasem zwyczaj ten zanikł, jednak pod koniec XX wieku został odrodzony przez prywatnych winiarzy.

Dziś winnice zlokalizowane m.in. w okolicach Poznania, Gniezna i Kalisza pozwalają łączyć degustację win ze zwiedzaniem najważniejszych historycznych miejsc regionu. Do ewidencji winnic wpisano w Wielkopolsce 52 plantatorów, a powierzchnia upraw winorośli wynosi 65,80 ha.

Klimat sprzyja coraz większej różnorodności

Polska charakteryzuje się znacznym zróżnicowaniem klimatycznym. Przy uprawie winorośli najważniejsze znaczenie mają temperatura oraz długość okresu wegetacyjnego. Chociaż winorośl tradycyjnie kojarzona jest z cieplejszymi regionami Europy, wiele odmian bardzo dobrze radzi sobie również w polskich warunkach.

Plantatorzy korzystają z odmian różniących się odpornością na mróz, tempem wzrostu i wysokością plonowania. Obecnie największą popularnością cieszą się takie odmiany jak: Solaris, Riesling, Regent, Seyval Blanc, Pinot Noir, Johanniter, Chardonnay, Cabernet Cortis, Souvignier Gris, Muscaris, Rondo, Hibernal, Leon Millot, Maréchal Foch, Zweigelt, Pinot Blanc oraz Pinot Gris.

Enoturystyka i pasja napędzają rozwój branży

Za sukcesem polskiego winiarstwa stoją przede wszystkim ludzie, którzy z pasją rozwijają swoje gospodarstwa, eksperymentują z nowymi odmianami i systematycznie podnoszą jakość produkowanych win.

Coraz większe znaczenie odgrywa również enoturystyka, łącząca degustacje z poznawaniem lokalnej kultury, tradycji i przyrody. Choć produkcja wina w Polsce nadal rzadko gwarantuje wysokie zyski porównywalne z krajami o wielowiekowych tradycjach winiarskich, wielu producentów pokazuje, że odpowiednio prowadzona działalność może być trwałym i opłacalnym przedsięwzięciem.

Coraz częściej winnice rozszerzają swoją ofertę o agroturystykę, gastronomię czy organizację wydarzeń plenerowych. Dzięki temu stają się nie tylko miejscem produkcji wina, lecz także przestrzenią edukacji, spotkań i promocji regionów.

Obowiązki producentów wina

Każdy producent planujący wytwarzanie wina z winogron w danym roku winiarskim musi poinformować o tym Dyrektora Generalnego KOWR nie później niż dwa tygodnie przed rozpoczęciem produkcji, lecz  nie później niż do 15 września danego roku winiarskiego. Rejestr producentów wina publikowany jest na stronie internetowej KOWR.

Producenci mają także obowiązek składania:

• deklaracji o produkcji wina do 15 stycznia każdego roku;
• deklaracji o zapasach win i moszczów winogronowych posiadanych na dzień 31 lipca poprzedniego roku winiarskiego, w terminie do 31 sierpnia danego roku.

W roku winiarskim 2025/2026 do rejestru producentów wina wpisano 567 producentów, w tym 39 z województwa wielkopolskiego.

W roku winiarskim 2026/2027 wpisano dotychczas 601 producentów (stan na 28 września 2026 r.) do rejestru producentów wina.

Produkcja wina w roku winiarskim 2025/2026 osiągnęła poziom 29.469,55 hektolitrów.

Rok winiarski trwa od 1 sierpnia danego roku do 31 lipca następnego roku.

Departament Interwencji Rynkowych KOWR