Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa

Fundusze promocji produktów rolno-spożywczych są jednym z ważnych instrumentów wspierających marketing rolny, promocję polskiej żywności i zwiększanie popytu na produkty poszczególnych branż. Ich konstrukcja opiera się na czytelnym podziale ról: środki finansowe są generowane przez poszczególne rynki rolne, a o kierunkach ich wykorzystania decydują przedstawiciele branż. Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa zapewnia systemową, formalnoprawną i finansowo-księgową obsługę funduszy oraz zarządzających nimi komisji.

Kiedy w styczniu 2002 r. utworzono Fundusz Promocji Mleczarstwa, jego celem było propagowanie wśród dzieci i młodzieży spożycia mleka i produktów mleczarskich, wsparcie eksportu i organizacji targów oraz poprawa jakości produktów mleczarskich.

Doświadczenia sektora mleczarskiego, który jako jeden z pierwszych organizował wspólne działania promocyjne finansowane przez uczestników rynku, pokazały ich skuteczność. Spożycie mleka w Polsce od akcesji do UE do 2025 r. (w okresie ostatnich 21 lat) zwiększyło się o 108 litrów na 1 mieszkańca (tj. o 62%, łącznie z mlekiem przeznaczonym na przetwory, bez mleka przerobionego na masło).

Następnie na mocy ustawy z 22 maja 2009 r. utworzono dziewięć funduszy promocji produktów rolno-spożywczych, reprezentujących najważniejsze branże sektora rolno-spożywczego (w tym Fundusz Promocji Mleka). Tworząc systemowe oraz instytucjonalne podstawy funkcjonowania 9 funduszy promocji, brano pod uwagę wzorce z powodzeniem realizowane w innych państwach UE, ograniczenia wynikające z przepisów Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (w szczególności kwestię dopuszczalności pomocy publicznej i zakaz działań mogących spowodować zakłócenie konkurencji), a także pozytywne efekty działań realizowanych dotychczas w ramach Funduszu Promocji Mleczarstwa oraz potencjał produkcyjny krajowych branż. Katalog ten został rozszerzony w 2019 r. o Fundusz Promocji Roślin Oleistych.

Obecnie funkcjonuje dziesięć funduszy promocji:

• Fundusz Promocji Mleka,
• Fundusz Promocji Mięsa Wieprzowego 
• Fundusz Promocji Mięsa Wołowego
• Fundusz Promocji Mięsa Końskiego
• Fundusz Promocji Mięsa Owczego
• Fundusz Promocji Ziarna Zbóż i Przetworów Zbożowych
• Fundusz Promocji Owoców i Warzyw
• Fundusz Promocji Mięsa Drobiowego
• Fundusz Promocji Ryb
• Fundusz Promocji Roślin Oleistych.

Jednym z podstawowych celów funduszy promocji jest zwiększanie zainteresowania konsumentów polską żywnością oraz budowanie wiedzy dotyczącej jej pochodzenia, jakości i sposobu produkcji.

Wspólnym celem funduszy jest wspieranie marketingu rolnego, wzrostu spożycia oraz promocji produktów rolno-spożywczych. Każdy fundusz ma jednak własną specyfikę i odpowiada na potrzeby konkretnego rynku – od mleka, mięsa i ryb po owoce, warzywa, zboża i rośliny oleiste.

Jak działają fundusze promocji

Podstawowym źródłem finansowania funduszy promocji są wpłaty związane z obrotem produktami poszczególnych branż.

Każdym funduszem kieruje dziewięcioosobowa komisja zarządzająca. W jej skład wchodzi pięciu przedstawicieli producentów, trzech przedstawicieli przetwórców oraz jeden przedstawiciel izb rolniczych. Komisje są powołane do zarządzania funduszami i podejmowania decyzji o sposobie wykorzystania dostępnych środków. Każda komisja autonomicznie określa zadania planowane do realizacji i finansowania lub współfinansowania z właściwego funduszu, uwzględniając sytuację rynkową i potrzeby danej branży.

Mechanizm można opisać prostą zasadą: środki powstają w obrębie określonego rynku, są gromadzone na właściwym funduszu, a następnie – zgodnie z decyzjami Komisji Zarządzającej – wracają do sektora w postaci działań służących całej branży.

KOWR realizuje zadania związane z obsługą funduszy promocji

Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa odpowiada za obsługę funduszy. Do jego zadań należy pobieranie i gromadzenie środków, obsługa wypłat środków na podstawie uchwał komisji zarządzających, obsługa prawna i techniczno-biurowa funduszy oraz komisji zarządzających, a także bieżąca formalno-prawna weryfikacja dokumentacji związanej z udzielaniem i wypłatą wsparcia.

Jak przeznaczane są środki

Ze środków funduszy promocji mogą być finansowane: kampanie informacyjne i promocyjne, udział w targach i wystawach, działania edukacyjne, badania naukowe i rynkowe, szkolenia dla producentów i przetwórców, działania w mediach tradycyjnych i społecznościowych, a także przedsięwzięcia służące poprawie jakości produktów.

O środki funduszy promocji mogą ubiegać się przede wszystkim ogólnokrajowe organizacje zrzeszające producentów rolnych lub przetwórców produktów rolno-spożywczych, a także ogólnokrajowe organizacje branżowe i międzybranżowe, jeżeli ich cele statutowe są zgodne z celami funduszy promocji. Promocja nie dotyczy konkretnych przedsiębiorstw czy marek handlowych. Jej przedmiotem jest cała kategoria produktu lub sektor (np.: mleko, mięso, owoce, warzywa, zboża czy oleje), tak aby korzyść miała charakter możliwie szeroki.

Fundusze promocji a budowanie świadomości konsumenckiej poprzez programy realizowane przez KOWR

Szczególne znaczenie ma połączenie działań funduszy promocji z przedsięwzięciami KOWR, w tym działaniami prowadzonymi pod hasłem #KupujŚwiadomie.

Celem projektów pod hasłem #KupujŚwiadomie jest przekazywanie wiedzy dotyczącej pochodzenia żywności, systemów jakości, certyfikatów i oznaczeń, w tym znaku PRODUKT POLSKI. Fundusze promocji mogą wzmacniać zainteresowanie konkretnymi kategoriami polskiej żywności, natomiast #KupujŚwiadomie pomaga konsumentowi wykorzystać tę wiedzę podczas podejmowania decyzji przy sklepowej półce.

Coraz większe znaczenie mają przedsięwzięcia wielofunduszowe, finansowane z kilku źródeł jednocześnie. Pozwalają one łączyć różne sektory i propagować wśród konsumentów polską żywność dzięki spójnej i bogatej ofercie krajowego rolnictwa oraz przetwórstwa. Dlatego wspólne kampanie, wydarzenia edukacyjne czy inicjatywy pod hasłem #KupujŚwiadomie mogą wzmacniać efekt działań prowadzonych przez poszczególne sektory.

Powstaje w ten sposób spójny mechanizm: edukacja – promocja – świadomy wybór konsumenta. Jego efektem ma być nie tylko zwiększenie zainteresowania polskimi produktami, ale również budowanie trwałego zaufania do krajowej żywności.

Jeden cel – silniejsza marka polskiej żywności

Największy potencjał funduszy promocji wynika z połączenia trzech obszarów: promocji krajowej, ekspansji zagranicznej oraz komunikowania na temat jakości krajowej żywności.

Źródło: dane KOWR.

Od utworzenia funduszy promocji produktów rolno-spożywczych w 2009 r. na realizację zadań mających na celu wspieranie marketingu rolnego, wzrostu spożycia i promocji produktów rolno-spożywczych wydatkowano łącznie ponad 1 mld zł, najwięcej z funduszu promocji mięsa drobiowego (216 mln zł), a następnie mięsa wieprzowego (188 mln zł) i mleka (186 mln zł).

Należy podkreślić, że dzięki współfinansowaniu ze środków funduszy promocji, polskie organizacje pozyskały od 2005 roku blisko 170 mln euro ze środków UE na promocję produktów rolno-spożywczych.

Wspólnym mianownikiem tych działań jest budowanie udziału w rynku polskiej żywności. Świadomy konsument, silna marka na rynku krajowym i rynkach zagranicznych oraz potwierdzona jakość produktów wzmacniają pozycję polskich rolników, producentów i przetwórców oraz konkurencyjność całego krajowego sektora rolno-spożywczego.