Polska w Libanie

System gospodarczy i kluczowe strategie ekonomiczne

Rynek libański jest zależny od importu. Bariery formalne są stosunkowo nieliczne i zazwyczaj wiążą się albo z ochroną krajowej produkcji – takiej jak cement – ​​albo z troską o środowisko. Należy jednak zwrócić uwagę na rozbudowaną biurokrację i korupcję, które mogą utrudniać przeprowadzanie transakcji „zgodnie z obowiązującymi przepisami”. W tym kontekście kluczowe jest posiadanie odpowiedniego partnera libańskiego, który rozumie lokalne realia i potrafi się w nich odnaleźć.

Założenie firmy w Libanie jest stosunkowo proste i dostępne dla każdego (kompleksowy poradnik i inne przydatne informacje można znaleźć tutaj). Głównym wyzwaniem jest jednak wysoki poziom korupcji. Transparency International (TI) podaje, że Liban zajmuje 154. miejsce na 180 krajów i 15. miejsce na 20 wśród krajów regionu MENA. Według raportu Banku Światowego „Doing Business”, założenie firmy w Libanie wymaga średnio ośmiu kroków i piętnastu dni, w porównaniu ze średnią regionalną dla regionu MENA wynoszącą 6,8 kroków i 20 dni. Liban uczestniczy w arabskim bojkocie produktów izraelskich. Należy pamiętać, że import produktów z hebrajskimi napisami jest zakazany, ponieważ wszystkie towary produkowane w Izraelu są zakazane. Zdarzały się przypadki, że całe kontenery były zwracane z powodu opakowań zawierających napisy w języku hebrajskim.

Chociaż nie należy tego postrzegać wyłącznie jako bariery, lokalni przedsiębiorcy zainteresowani współpracą z polskimi (lub generalnie zagranicznymi) firmami często ubiegają się o wyłączne prawa do ich reprezentowania w Libanie – a czasem we wszystkich krajach arabskich. Każda umowa o potencjalnej reprezentacji powinna być sporządzona z silnym naciskiem na ochronę własnych interesów, w szczególności poprzez jasne określenie oczekiwań, powiązanie prowizji z rzeczywistymi wynikami i zapewnienie możliwości zakończenia współpracy w przypadku niezadowalających rezultatów.

Główne sektory gospodarki i ich udział w PKB

Libańska gospodarka liberalna opiera się przede wszystkim na konkurencji i własności prywatnej.

• Usługi

Dominującym sektorem są usługi, które generują około 60% PKB. Najbardziej dochodowe sektory to usługi komercyjne, turystyka i usługi finansowe. Inne ważne gałęzie to usługi medyczne i szkolnictwo wyższe.

• Handel

Port w Bejrucie odgrywa kluczową rolę w handlu Trwają również projekty dalszej rozbudowy i rozwoju.

• Turystyka

Strategiczne położenie Libanu, naturalne piękno i łagodny klimat sprzyjają rozwojowi turystyki. Kolejnym ważnym czynnikiem jest dobrze wyszkolona siła robocza w tym sektorze. Znaczne inwestycje prywatne zostały zainwestowane w odbudowę libańskiej infrastruktury turystycznej po wojnie – powróciły hotele światowej klasy, a liczne atrakcje turystyczne zostały rozbudowane. Sektor turystyki libańskiej jest strukturalnie i coraz bardziej zależny od libańskiej diaspory, a większość napływu turystyki pochodzi od turystów z diaspory, a nie od zagranicznych turystów. Liban ma jedną z największych diaspor w stosunku do liczby ludności i zwykle zostaje dłużej, wydaje więcej i odwiedza je wielokrotnie. Dane BDL wykazały, że przychody z turystyki stanowiły 30,2% PKB w 2023 roku, co jest bardzo wysokim poziomem jak na kraj o ograniczonej turystyce zagranicznej.

• Usługi finansowe

Usługi finansowe świadczą głównie banki komercyjne i inwestycyjne oraz firmy ubezpieczeniowe. System bankowy jest uważany za kluczowy dla libańskiej gospodarki, ponieważ służy jako brama dla napływu kapitału wykorzystywanego w rozwoju regionalnym.

• Budownictwo

Sektor nieruchomości i budownictwa w Libanie wykazuje oznaki odnowienia, po latach stagnacji, napędzanej głównie poprawą stabilności politycznej oraz ponownym otwarciem kluczowych rejestrów gruntów. Transakcje nieruchomości gwałtownie wzrosły w pierwszej połowie 2025 roku, osiągając 33 297 sprzedanych danych — ponad dwukrotnie więcej niż w tym samym okresie w 2024 roku, a nawet przekraczające poziomy sprzed kryzysu w 2019 roku, co wskazuje na silne odbicie popytu. Jednocześnie liczba pozwoleń na budowę i dostaw cementu gwałtownie wzrosła, co odzwierciedla stopniowy wzrost aktywności budowlanej. Pomimo tego impetu, rynek pozostaje kształtowany przez ograniczenia dostępności: średnia wartość nieruchomości jest nadal znacznie poniżej poziomu sprzed 2019 roku, a popyt przesunął się w stronę mniejszych, tańszych lokali. Trajektoria sektora pozostaje ściśle powiązana z wydarzeniami politycznymi i gospodarczymi, a przyszły wzrost zależy od stabilności, bezpieczeństwa oraz odrodzenia kredytów hipotecznych.

• Przemysł

Libański przemysł koncentruje się głównie na produkcji cementu, papieru, detergentów, kosmetyków, produktów farmaceutycznych, baterii, odzieży i żywności przetworzonej. Rząd oferuje przedsiębiorstwom przemysłowym różne formy wsparcia finansowego, w tym obniżone cła i ulgi podatkowe.

• Rolnictwo

Około jednej trzeciej terytorium Libanu zajmują grunty orne. Najbardziej żyzne gleby znajdują się wzdłuż wybrzeża i w Dolinie Bekaa. Zróżnicowanie terenu i klimatu pozwala na uprawę wielu rodzajów warzyw, owoców i zbóż.

Polityka kursowa

Funt libański (LL) był sztucznie utrzymywany na poziomie 1500 LL za 1 USD od lat 90. XX wieku do 2020 roku, przy czym obie waluty były w obiegu równolegle. Obecny oficjalny kurs wynosi 89 500 LL za 1 USD. W obiegu znajdują się banknoty o nominałach 1000 LL, 5000 LL, 10 000 LL, 20 000 LL, 50 000 LL i 100 000 LL; monety to 250 LL i 500 LL. Płatności można dokonywać zarówno w funtach, jak i dolarach, choć reszta jest zazwyczaj wydawana w funtach. Bankomaty wypłacają gotówkę zarówno w dolarach amerykańskich, jak i funtach libańskich.

System bankowy i gotówka

Libański system bankowy jest praktycznie niewypłacalny. Od czasu kryzysu finansowego w 2019 roku banki ponoszą ogromne straty, a kompleksowy plan restrukturyzacji wciąż nie został wdrożony. Zaufanie społeczne do banków załamało się, co popchnęło gospodarkę w stronę transakcji gotówkowych. W 2025 roku Liban był traktowany przez MFW i partnerów międzynarodowych jako system wysokiego ryzyka i nieprzejrzysty, a ta klasyfikacja ryzyka została otwarcie uznana i uwzględniona w warunkach reform. Zmiana ta była spowodowana obawami o korupcję, podatność na pranie pieniędzy i załamanie się zarządzania bankowego, które bezpośrednio wpływają na negocjacje z MFW.

Libański rząd niedawno zatwierdził projekt „ustawy o luce finansowej” (tzw. „GAP Law”), która ma na celu rozwiązanie problemu uwięzionych środków deponentów (środków, które znajdowały się w bankach przed kryzysem bankowym w 2019 roku), ale nie została jeszcze uchwalona przez parlament. MFW uważa ustawę za krok konieczny, ale niewystarczający bez restrukturyzacji banków, przepisów dotyczących kontroli kapitału, reform fiskalnych i wiarygodnego planu alokacji strat.

Obecnie klienci banków posiadają konta „świeżych pieniędzy” lub „świeżej waluty”, na których znajdują się swobodnie dostępne waluty obce, zdeponowane w gotówce lub przelane z zagranicy po kryzysie bankowym. Konta te mają pełny dostęp, nie ma kontroli kapitału, a karty powiązane z takimi kontami działają normalnie za granicą i online.

Brak zaufania społecznego do systemu bankowego popchnął Liban w stronę gospodarki gotówkowej. Bank Światowy szacuje, że 45,7% PKB jest oparte na gotówce, w porównaniu z 5-6% PKB przed kryzysem. Liczba ta zaniża dominację gotówki, ponieważ wiele sektorów (handel detaliczny, nieruchomości, hotelarstwo) działa prawie wyłącznie w gotówce. Chociaż trudno to oszacować ilościowo, analitycy i obserwatorzy sektorowi sugerują, że 70-90% codziennych transakcji odbywa się w gotówce.

Przekazy pieniężne w Libanie stanowią kluczowy czynnik stabilizujący gospodarkę i według danych Banku Światowego, w 2023 roku stanowią 33,3% PKB. Większość przekazów pieniężnych trafia do Libanu za pośrednictwem firm zajmujących się transferem gotówki, z pominięciem systemu bankowego.

Krytyczne surowce i technologie

Liban posiada wapień, rudę żelaza, sól, granit, żyzne gleby i znaczne zasoby wody w regionie generalnie dotkniętym niedoborem wody. W ostatnich latach odkryto złoża ropy naftowej i gazu ziemnego we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego, określane jako „znaczące” (zasoby ropy naftowej szacowane są na ok. 1,7 mld baryłek, a gazu na 122 bln m³). 

Poszukiwania ropy i gazu na morzu w Libanie odzyskały tempo po latach opóźnień, a nowa umowa pozwala firmom TotalEnergies, QatarEnergy i Eni wznowić prace — przede wszystkim poprzez nowe badania sejsmiczne 3D w Bloku 8 tj. obszarze, który nigdy wcześniej nie był w pełni oceniany. Oznacza to ostrożne, ale znaczące ożywienie sektora, zwłaszcza po umowie granicznej, która otworzyła drzwi do poszukiwań w wcześniej spornych obszarach, takich jak perspektywa Qana w Bloku 9. Zainteresowanie inwestorów pozostaje ograniczone, ale odnowiona aktywność sygnalizuje, że libańskie ambicje na morzu powoli się odradzają.

Stan infrastruktury

W Bejrucie znajduje się Międzynarodowy Port Lotniczy im. Rafika Haririego oraz główny port morski. Drugim co do ważności portem morskim jest Trypolis. Wzdłuż linii brzegowej biegnie autostrada nadmorska (choć nie spełnia ona w pełni europejskich „standardów” autostrady), a która stanowi główną arterię transportową Libanu. Pozostałe drogi mają charakter lokalny, z wyjątkiem trasy Bejrut–Damaszek, która częściowo spełnia kryteria drogi ekspresowej i prowadzi do głównego przejścia granicznego z Syrią w Masnaa.

Projekt otwarcia drugiego międzynarodowego lotniska w Qlayaat w północnym Libanie cieszy się wyraźnym poparciem politycznym. Prace badawcze są bliskie ukończenia, a przetarg BOT jest w trakcie przygotowań.

Transport kolejowy nie funkcjonuje od wybuchu wojny domowej w 1975 roku. Transport publiczny jest słabo rozwinięty: nie ma metra, tramwajów, trolejbusów, ani nawet regularnych linii autobusowych. Zamiast nich kursują prywatne minibusy, zatrzymujące się w zwyczajowych lub przypadkowych miejscach (brak formalnych przystanków autobusowych). Głównym środkiem transportu jest samochód osobowy, co – w połączeniu z niedostateczną infrastrukturą drogową i niewystarczającą liczbą miejsc parkingowych – powoduje powszechne korki, nie tylko w stolicy.

Kalendarz dni wolnych od pracy

W Libanie występuje 18 wspólnot religijnych. Część wyznaje islam, dzieląc się na sunnitów, szyitów i druzów. Inni należą do kościołów chrześcijańskich obrządku katolickiego: maronickiego, unickiego, ormiańsko–katolickiego oraz obrządku prawosławnego: greckiego i ormiańskiego. Religia odgrywa w Libanie zasadniczą rolę w życiu politycznym, społecznym i ekonomicznym. Przepisy wyznaniowe regulują obszary podporządkowane w Europie kodeksowi cywilnemu: kwestia małżeństwa, rozwodów, dziedziczenia, opieki nad dziećmi. W Libanie nie ma możliwości zawarcia ślubów cywilnych i w parze o odmiennych wyznaniach jeden partner musi przyjąć wyznanie drugiego lub wziąć ślub cywilny za granicą, najczęściej na Cyprze.

Wykaz dni świątecznych i wolnych od pracy:

1 stycznia Nowy Rok,

3 stycznia Urodziny Proroka Mahometa,

6 stycznia Trzech Króli, Ormiańskie Boże Narodzenie,

9 lutego Dzień św. Marona,

14 lutego Dzień Pamięci R. Haririego,

25 marca Zwiastowanie NMP, Dzień Dialogu Muz-Chrześcijańskiego,

Wielki Piątek i Wielkanoc (katolickie i prawosławne),

1 maja Święto Pracy,

25 maja Dzień Wyzwolenia Płd. Libanu,

15 sierpnia Wniebowzięcie NMP,

1 listopada Wszystkich Świętych,

22 listopada Dzień Niepodległości,

25 grudnia Boże Narodzenie.

Święta muzułmańskie są ruchome i uzależnione od kalendarza księżycowego:

Aszura, Maulid an-Nabi, Eid al-Fitr, Eid al-Adha, Nowy Rok (Hidżra).

Z zasady powszechnie i przez wszystkich obywateli obchodzone są święta religijne poszczególnych wyznań.

*2025–2026 to prognozy/zakresy orientacyjne, a nie prognozy punktowe. Łączą one ścieżki MFW WEO/Fiscal Monitor z narracją Banku Światowego i niepewnością dotyczącą Libanu. MFW thedocs.worldbank.org

• Zastrzeżenie dotyczące jakości danych: sam Banque du Liban zauważa, że ​​oficjalne dane dotyczące PKB i finansów publicznych nie były w pełni aktualizowane od 2021 r., a wiele wskaźników sektora realnego i zatrudnienia są niekompletnych

Najważniejsi partnerzy handlowi

Liban to kraj o wolnym i otwartym systemie handlowym. Działania na rzecz liberalizacji handlu koncentrują się na Unii Europejskiej (UE), WTO (Liban jest państwem-obserwatorem) i świecie arabskim.

Liban nie ma ani umowy o wolnym handlu, ani dwustronnego traktatu inwestycyjnego ze Stanami Zjednoczonymi. W grudniu 2006 r. oba kraje podpisały Umowę ramową o handlu i inwestycjach (TIFA), ale TIFA nigdy nie weszła w życie. 

Głównymi partnerami eksportowymi Libanu są Republika Południowej Afryki, Szwajcaria, Arabia Saudyjska, Turcja, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Irak i Belgia.

Głównymi partnerami importowymi Libanu są Włochy, Chiny, Francja, Stany Zjednoczone, Niemcy, Egipt, Szwajcaria i Turcja.

Podstawowe produkty i usługi importowe i eksportowe

Wojna w Syrii i Strefie Gazy, konflikt Izrael–Hezbollah w 2024 roku, malejący popyt na rynkach regionalnych oraz kryzys gospodarczy i polityczny w Libanie – wszystkie te czynniki negatywnie wpłynęły na libański eksport.

W 2024 roku Liban zajmował 126. miejsce na 226 krajów pod względem całkowitego eksportu, na podstawie danych wskazujących na 4,29 mld dolarów eksportu towarów.

Liban eksportuje głównie biżuterię, metale, sprzęt elektryczny, produkty chemiczne i żywność.

W 2024 roku Liban zajmował 89. miejsce pod względem całkowitego importu, na podstawie danych wskazujących na 18,7 mld dolarów importu towarów.

Importuje głównie ropę naftową, sprzęt elektryczny, kamienie szlachetne, metale, produkty chemiczne i farmaceutyczne, pojazdy, produkty spożywcze, zboża, żelazo i stal, produkty roślinne i produkty zwierzęce.

Główni inwestorzy

Firmy zagraniczne mają takie same możliwości inwestycyjne jak firmy libańskie. Liban ma jedną strefę wolnocłową na międzynarodowym lotnisku Beirut-Rafik Hariri i dwie strefy wolnego handlu, porty Bejrutu i Trypolisu.

Główne kierunki inwestycji zagranicznych

Liban jest otwarty na bezpośrednie inwestycje zagraniczne (BIZ). Investment Development Authority of Lebanon (IDAL) to krajowy organ odpowiedzialny za promowanie lokalnych i zagranicznych inwestycji w Libanie, obejmujący sektory priorytetowe: przemysł, media, technologię, telekomunikację, turystykę, rolnictwo i przemysł rolno-spożywczy. DAL ma prawo przyznawać licencje i zezwolenia na nowe inwestycje w określonych sektorach.

Libańska ustawa inwestycyjna nr 360 zachęca do inwestowania w technologie informacyjne, telekomunikację, media, turystykę, przemysł, rolnictwo i agroprzemysł.

Istnieje niewiele ograniczeń dotyczących inwestycji zagranicznych, wykluczając obywateli i podmioty izraelskie.

Liban ma gospodarkę zorientowaną na usługi, przy czym bankowość i turystyka są najważniejszymi sektorami. Ze względu na okupację izraelską i wojny domowe rząd musiał przeznaczyć większość swoich zasobów na ciągłe wysiłki rekonstrukcyjne, co spowodowało wysoki poziom długu publicznego. W rezultacie Liban jest wciąż zależny od pomocy zagranicznej, aby przeprowadzić reformy i wzmocnić gospodarkę. Pomimo bycia stosunkowo wolną gospodarką, bezpośrednie inwestycje zagraniczne są utrudnione przez biurokrację, korupcję i wysokie podatki.

Udział w inicjatywach i organizacjach

ABEDA (Arab Bank for Economic Development in Africa), AFESD (Arab Fund for Economic and Social Development), AMF (Arab Monetary Fund), FAO (Food and Agricultural Organization), G-24, G-77, IAEA (International Atomic Energy Agency), IBRD (International Bank for Reconstruction and Development), ICC (International Chamber of Commerce), ICAO (International Civil Aviation Organization), IDB (Islamic Development Bank), ICRM (International Red Cross and Red Crescent Movement), IDA (International Development Association), IFAD (International Fund for Agriculture Development), IFC (International Finance Corporation), IFRCS (The International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies), ILO (International Labor Organization), IMF (International Monetary Fund), IMO (International Maritime Organization, IMSO (International Mobile Satellite Organization), Interpol (International Criminal Police Organization), IOC (International Olympic Committee), IPU (Inter-Parliamentary Union), ISO (International Organization for Standardization), ITSO (International Telecommunications Satellite Organization), ITU (International Telecommunication Union), LAS (League of Arab States), MIGA (Multilateral Investment Guarantee Agency), NAM (Non-Aligned Movement), OAS (Organization of American States - obserwator), OIC (Organization of Islamic Cooperation), OIF (Organisation internationale de la Francophonie), PCA (Permanent Court of Arbitration), UN (United Nations), UNCTAD (United Nations Conference on Trade and Development), UNESCO (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization), UNHRC (United Nations High Commissioner for Refugees), UNIDO (United Nations Industrial Development Organization), UNRWA (United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East), UNWTO (World Tourism Organization), UPU (Universal Postal Union), WCO (World Customs Organization), WFTU (World Federation of Trade Unions), WHO (World Health Organization), WIPO (World Intellectual Property Organization), WMO (World Meteorological Organization), WTO (World Trade Organization - obserwator).

Stosunki gospodarcze z Unią Europejską

Umowa Stowarzyszeniowa, podpisana w Luksemburgu 17.06.2002 r., obowiązująca od 01.04.2006 r., reguluje m.in. relacje ekonomiczne, w tym zasady wymiany handlowej. 

Gospodarcze umowy dwustronne

• Umowa o komunikacji lotniczej podpisana w Bejrucie 25 kwietnia 1966 roku.
• Konwencja w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, podpisana w Bejrucie 26 lipca 1999 r., weszła w życie 7 listopada 2003 r.

Obroty towarowe w 2024 roku: eksport do Libanu 88,7 mln EURO, import do Polski 26,1 mln EURO; co oznacza stały wzrost w okresie pięciu lat