Polska na Łotwie

• System gospodarczy i najważniejsze strategie gospodarcze

Łotwa jest wolnorynkową gospodarką w pełni zintegrowaną poprzez wspólną walutę z UE.  Od kilku lat rząd kontynuuje także odbiurokratyzowanie przepisów związanych z szeroko pojętymi aspektami życia ekonomicznego co ma sprawić, że inwestowanie na Łotwie będzie prostsze i oparte na przejrzystych zasadach. Po rozpoczęciu wojny na Ukrainie w 2024 r. eksport oraz import z Rosją oraz Białorusią zamiera, zaś nowych rynków zbytu oraz inwestorów poszukuje się w USA, Azji Płd.-Wsch. czy Afryce Płn. W ostatnich latach odnotowano niewielką recesję, ale ożywienie jest prognozowane na kolejne lata dzięki inwestycjom i konsumpcji, ze szczególnym uwzględnieniem transformacji cyfrowej, zrównoważonego rozwoju i wykorzystania funduszy UE.

Łotwa jest członkiem Unii Europejskiej, NATO, strefy euro oraz Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD). Łotwa oferuje zagranicznym inwestorom różnorodne zachęty podatkowe, pracownicze oraz w zakresie badań i rozwoju.

Łotwa oferuje inwestorom znaczne korzyści finansowe, w tym wysoko wykwalifikowaną siłę roboczą po konkurencyjnych kosztach, przystępne ceny nieruchomości i konkurencyjne stawki podatkowe. Inwestycje zagraniczne i krajowe na Łotwie są traktowane na równi z prawem.

• Główne sektory gospodarki i ich udział w PKB,

Łotewska gospodarka jest napędzana przez sektor usług, który generuje 61,6% PKB i zatrudnia 70,3% aktywnej zawodowo ludności. Dzięki atrakcyjnym regulacjom fiskalnym Łotwa rozwinęła rozbudowany sektor usług finansowych. Transport i technologie informacyjno-komunikacyjne (ICT) są również ważnymi sektorami gospodarki kraju (w tym ostatnim sektorze działa ponad 6900 firm, których udział w PKB wynosi 6%). W szczególności transport generuje prawie 7% PKB i zatrudnia ponad 8% siły roboczej (oficjalne dane rządowe). Sektor bankowy obejmuje 13 banków, w tym 9 instytucji kredytowych zarejestrowanych na Łotwie, oraz cztery oddziały instytucji europejskich (Europejskiej Federacji Bankowej). W 2024 r. wartość dodana usług wzrosła o 0,4% r/r (CSB). Handel detaliczny wzrósł o 0,9%, w tym artykuły nieżywnościowe o 2,3%, podczas gdy sprzedaż żywności spadła o 1,7%. Handel hurtowy i naprawa pojazdów samochodowych wzrosły o 3,8%. Transport i gospodarka magazynowa spadły o 7,9%, z wyjątkiem transportu lotniczego, który wzrósł o 14,0%. Usługi związane z zakwaterowaniem wzrosły o 1,3%, przy czym zakwaterowanie wzrosło o 6,7%, a gastronomia spadła o 1,2%. Sektor informacji i komunikacji spadł o 1,3%, głównie z powodu spadku w programowaniu komputerowym i telekomunikacji. Natomiast usługi informacyjne wzrosły o 5,0%. Działalność finansowa i ubezpieczeniowa wzrosła o 3,1% (CSB).

Rolnictwo generuje ok. 3,8% PKB i zatrudnia ok. 6,8% ludności aktywnej zawodowo. Dominuje w nim hodowla bydła i produkcja mleka, a także produkcja zbóż (jęczmienia, pszenicy, żyta i owsa), buraków cukrowych, ziemniaków i warzyw. Rybołówstwo i leśnictwo są również ważnymi elementami sektora pierwotnego. Poza drewnem, które jest w dużej mierze eksportowane, Łotwa nie posiada prawie żadnych zasobów naturalnych. Prawie 30% terytorium Łotwy jest przeznaczone na cele rolnicze. Według wstępnych danych Centralnego Urzędu Statystycznego, w 2024 roku Łotwa zebrała 3,2 mln ton zboża, o 436,4 tys. ton (16,1%) więcej niż w 2023 roku. Średni plon zbóż wyniósł 39,4 kwintali z hektara, co stanowi wzrost o 15,5% w porównaniu z rokiem poprzednim. Produkcja zbóż ozimych wzrosła o 321,4 tys. ton (15,3%), osiągając łącznie 2,4 mln ton. Wartość dodana sektora rolnego wzrosła o 2,8% w ujęciu rok do roku.

Sektor przemysłowy generuje 22,3% PKB i zatrudnia podobną część aktywnej siły roboczej (22,9%). Sektory budownictwa, metalurgii, przetwórstwa spożywczego i budowy maszyn dynamicznie się rozwijają. Łotwa jest znana jako ważny producent sprzętu kolejowego, radioodbiorników, lodówek, leków, drewna i produktów ubocznych przemysłu stalowego. Szacuje się, że sektor produkcyjny odpowiada za 11% całkowitego PKB. Dane opublikowane przez Centralny Bank Łotwy (CSB) pokazują, że w 2024 r. produkcja przemysłowa spadła o 2,3%. Produkcja przemysłowa spadła o 2,6%, a dostawy energii elektrycznej i gazu spadły o 2,7%. Natomiast górnictwo i wydobywanie surowców odnotowały wzrost o 16,6%.

• Polityka kursowa

Od 1 stycznia 2014 r. obowiązującą na Łotwie walutą jest EUR. Za sprawy związane z kwestiami pieniężnymi w ramach eurosystemu finansowego odpowiada Latvijas Banka (Bank Łotwy).

• Surowce i technologie krytyczne

Rząd przyjął „Strategię Energetyczną Łotwy do 2050 r.”, opracowaną przez Ministerstwo Klimatu i Energii, która będzie oceniana i aktualizowana co 5 lat. Strategia przewiduje m.in., że do 2050 r. Łotwa będzie regionalnym liderem w zakresie cen energii, będzie miała wysoką samowystarczalność energetycznej infrastruktury, która jest wykorzystywana efektywnie i w sposób zrównoważony. W produkcji energii elektrycznej będą dominować, poza już istotną energią wodną, także energia wiatrowa i słoneczna. Stałą elastyczność systemu utrzymają  biomasa i biogaz. Oczekuje się również, że wykorzystanie zielonych paliw i wodoru zostanie ściśle zintegrowane z przemysłem. Do 2050 r. Łotwa będzie wytwarzać 25 terawatogodzin energii elektrycznej rocznie, czyli prawie 4 krotnie więcej niż obecnie. Ministerstwem odpowiedzialnym za wdrażanie strategii jest Ministerstwo Klimatu i energii  (https://www.kem.gov.lv/lv)

Na Łotwie obowiązują także przyjęte Wytyczne Transformacji Cyfrowej na lata 2021–2027 (https://www.varam.gov.lv/en/media/34965/download) , które stanowią strategię cyfrowej transformacji Łotwy. Wyznaczają one szczegółowe cele, zadania i plany działania w pięciu głównych obszarach rozwoju: umiejętności cyfrowe i edukacja, bezpieczeństwo cyfrowe i zaufanie, telekomunikacja i dostęp do technologii informatycznych, cyfrowa transformacja gospodarki i administracji publicznej oraz innowacje w sektorze ICT i nauce.

• Stan infrastruktury

Sieć drogowa Łotwy jest dość dobrze rozwinięta, chociaż praktycznie nie ma w tym kraju autostrad. Ruch drogowy jest o wiele mniejszy niż w Polsce, a jego zwiększonego natężenia należy spodziewać się w miesiącach wakacyjnych. Należy także pamiętać, że droga A1 (E67) jest drogą tranzytową z Estonii (wzmożony ruch pojazdów ciężarowych). Infrastruktura drogowa utrzymana jest na dobrym poziomie, ale należy pamiętać także o tym, że na Łotwie nie ma tak wielu stacji benzynowych jak w Polsce.  Korzystanie z dróg jest bezpłatne dla pojazdów osobowych i płatne dla pojazdów ciężarowych. Informacje dot. opłat za przejazdy znajdują się na stronie internetowej: https://www.lvvignette.eu/ . Wyjątek stanowi wjazd do strefy m. Jurmala za który opłata wynosi 5 EUR dla pojazdu osobowego. Opłatę można uiścić w automatach na wjeździe do strefy lub w samym mieście. Opłaty za przejazd komunikacją miejską, kolejową i autobusową nie są wysokie. Standard świadczonych usług jest zróżnicowany. Infrastruktura kolejowa jest skromna i dopiero teraz rozwijane są połączenia międzynarodowe. Na pocz. roku 2026 uruchomiono bezpośrednie połączenie kolejowe do Tartu (Estonia), dostępne jest także jedno dzienne połączenie bezpośrednie z Rygi do Wilna. Główne miasta Łotwy tj. Ryga, Dyneburg (Daugavpils) czy Windawa (Ventspils) połączone są ruchem bezpośrednim. Trwa budowa trasy „Rail Baltica”, która połączy Tallinn, Rygę wraz z lotniskiem oraz Wilno z Polską. Pociągi mają się po nie poruszać ze zwiększoną prędkością po torach o europejskim rozstawie torów (na Łotwie rozstaw torów to odziedziczone po ZSRR 1520 mm).

Aktualnie pasażerskie połączenia promowe realizowane są jedynie z portu w Ventspils, zaś oprócz tego istnieją także handlowe połączenia z portami w Rydze (gdzie dokują także wielkie wycieczkowce) oraz w Liepaji (Lipawa). Ruch lotniczy obsługiwany jest głównie przez międzynarodowy port w Rydze, który jest także bazą narodowych linii lotniczych airBatlic. W drugim co do wielkości mieście Łotwy – Dyneburgu istnieje lotnisko, ale nie jest ono wykorzystywane.

• Kalendarz dni wolnych od pracy.

1 stycznia: Nowy Rok (Jaunais Gads)

Święta ruchome: Wielki Piątek (Lielā Piektdiena),Wielkanoc (Lieldienas), Poniedziałek Wielkanocny (Otrās Lieldienas)

1 maja: Święto pracy i Konwokacja Zgromadzenia Konstytucyjnego Republiki Łotwy (Darba svētki)

23 czerwca: Dzień Līgo (Līgo Diena)

24 czerwca: Dzień Jāņi (Jāņi)

18 listopada: Dzień Niepodległości - proklamowanie Republiki Łotwy (Latvijas Republikas proklamēšanas diena)

24 i 25 grudnia:  Wiglia (Ziemassvētku vakars) oraz Boże Narodzenie (Ziemassvētki)

26 grudnia: Drugi dzień Świąt Bożego Narodzenia (Otrie Ziemassvētki)

31 grudnia: Sylwester (Vecgada vakars)

• Najważniejsi partnerzy handlowi

Wg. ostatnich danych za I półrocze 2025 r. wartość eksportu wyniosła 9,72 mld euro, zaś wartość importu 11,34 mld euro.

Litwa pozostała największym odbiorcą towarów eksportowanych z Łotwy w czerwcu z udziałem 19,7%, na drugim miejscu znalazła się Estonia z 12,4%, następnie Niemcy z 7,1% i Wielka Brytania z 5,9%. Litwa była również wiodącym partnerem handlowym w zakresie importu z udziałem 20,9%. Na kolejnych miejscach znalazły się Niemcy z wynikiem 12,1 %, Polska z 11,5 %. i Estonia z 8,4 %.

• Podstawowe produkty i usługi importowe i eksportowe

W czerwcu 2025 r., w porównaniu z czerwcem 2024 r., eksport żywych zwierząt i produktów zwierzęcych wzrósł o 16,7 mln euro (22,1%) eksport pojazdów i powiązanego sprzętu transportowego wzrósł o 16,2 mln euro (20,9%), eksport produktów roślinnych spadł o 21,8 mln euro (27,9%), eksport drewna i wyrobów z drewna, węgla drzewnego spadł o 19,2 mln euro (8,1%), a eksport metali nieszlachetnych i wyrobów z metali nieszlachetnych spadł o 18,3 mln euro (18,6%). Import maszyn i urządzeń mechanicznych oraz sprzętu elektrycznego wzrósł o 58,7 mln euro (18,6%), import pojazdów i powiązanego sprzętu transportowego wzrósł o 21,5 mln euro (12,3%), import produktów przemysłu chemicznego i pokrewnych wzrósł o 19,5 mln euro (9,7%), import produktów mineralnych spadł o 29,5 mln euro (13,2%), a import produktów spożywczych gotowych spadł o 16 mln euro (8,3%).

• Główni inwestorzy

Wartość zagranicznych inwestycji na Łotwie wg. ostatnich danych z końca 2025 r. wyniosła ok. 1 mld euro. Największymi inwestorami były: Litwa (401,7 mln euro), Ukraina (125 mln euro), Niderlandy (120 mln euro), Niemcy (100 mln euro), Austria (80 mln euro), Szwecja (48 mln euro), Finlandia (46 mln euro) oraz Kanada (25 mln euro).

• Główne kierunki inwestycji zagranicznych

Łotwa, z uwagi na małą liczbę ludności, ograniczony potencjał gospodarczy ma niewielkie możliwości lokowania wielkich inwestycji za granicą. Jednakże głównymi kierunkami mniejszych inwestycji są kraje UE – skandynawskie, bałtyckie i Polska oraz Niemcy.

Łotwa jest członkiem kluczowych organizacji o charakterze gospodarczym: Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), Światowej Organizacji Handlu (WTO), Międzynarodowego Funduszu Walutowego, Grupy Banku Światowego (w jej skład wchodzą Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju (IBRD), Międzynarodowe Stowarzyszenie Rozwoju (IDA), Międzynarodowa Korporacja Finansowa (IFC), Wielostronna Agencja Gwarancji Inwestycyjnych (MIGA), Międzynarodowe Centrum Rozstrzygania Sporów Inwestycyjnych (ICSD)) oraz Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju (EBOiR).

• Dwustronne relacje handlowe i inwestycyjne

Na Łotwie zarejestrowanych jest ok. 250 spółek z polskim kapitałem (wartość to ok. 26 mln euro). Wartość inwestycji firm polskich na Łotwie to ok. 100 mln euro, zaś łotewskich w Polsce ok. 26 mln euro.

Do największych polskich firm należą:  Orlen Lietuva, który jest największym dostawcą paliw do stacji benzynowych na Łotwie; PZU - pod nazwą na „Balta”; Budimex S.A.; TZMO Toruń a także inne firmy handlujące żywnością, kosmetykami czy odzieżą. Na Łotwie działa także Polsko-Łotewska Izba Przemysłowo – Handlowa: https://plcc.lv/pl/

• Relacje z UE

Łotwa stała się członkiem UE 1 maja 2004 r. Od 21 grudnia 2007 jest państwem członkowskim strefy Schengen, zaś 1 stycznia 2014 przyjęła jako swoją walutę euro. Łotwa otrzymuje więcej ze wspólnego funduszu UE (ok. 4 mld euro) niż wynosi jej roczna składka (ok. 1,2 mld euro). Łotwa posiada 9 miejsc w Parlamencie Europejskim. W 2024 r. komisarzem ds. ekonomii i rozwoju został Łotysz, Valdis Dombrovskis.

• Baza traktatowa umów dwustronnych polsko-łotewskich:

Porozumienie między Rządem RP a Rządem Republiki Łotewskiej o współpracy między regionami i samorządami lokalnymi.

Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Łotewskiej o międzynarodowych przewozach drogowych.

Traktat między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Łotewską o przyjaźni i współpracy.

Umowa między Rządem RP i Rządem Republiki Łotewskiej o cywilnej komunikacji lotniczej.

Konwencja Konsularna między RP a Republiką Łotewską.

Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Łotewskiej o ruchu bezwizowym.

Umowa między RP a Republiką Łotewską w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku.

Umowa między RP a Republiką Łotewską o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych, rodzinnych, pracowniczych i karnych.

Porozumienie między RP a Republiką Łotewską w sprawie umów dwustronnych zawartych w latach 1922-1938.

Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Łotewskiej o transporcie morskim.

Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Łotewskiej o wzajemnej ochronie informacji niejawnych.

Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Łotewskiej o przekazywaniu i przyjmowaniu osób przebywających bez zezwolenia.

Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Łotewskiej o współpracy kulturalno-edukacyjnej.

Porozumienie Wykonawcze między Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji RP a Ministrem Spraw Wewnętrznych Republiki Łotewskiej w sprawie wykonywania Umowy między Rządem RP a Rządem Republiki Łotewskiej o przekazywaniu i przyjmowaniu osób przebywających bez zezwolenia.

Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Łotewskiej o wzajemnej reprezentacji wizowej.

Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Łotewskiej o dwustronnej współpracy obronnej.

Porozumienie w formie wymiany not zmieniające art. 6 Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Łotewskiej o wzajemnej reprezentacji wizowej.

Wszystkie ww. dokumenty dostępne są w wersji polskiej jak i łotewskiej na stronie internetowej: https://traktaty.msz.gov.pl/umowa-1