Ochrona przyrody

POMNIKI PRZYRODY

Pomnikami przyrody są pojedyncze twory przyrody żywej i nieożywionej lub ich skupiska o szczególnej wartości przyrodniczej, naukowej, kulturowej, historycznej lub krajobrazowej oraz odznaczające się indywidualnymi cechami, wyróżniającymi je wśród innych tworów, okazałych rozmiarów drzewa, krzewy gatunków rodzimych lub obcych, źródła, wodospady, wywierzyska, skałki, jary, głazy narzutowe oraz jaskinie.

Na terenie Nadleśnictwa Woziwoda znajduje się 41 pomników przyrody, w tym 24 pojedynczych drzew oraz 13 grup drzew i alei. Tą formą ochrony objęto także stanowiska (skupienia) roślin zielnych - dwa bagna zwyczajnego oraz po jednym wawrzynka wilczełyko i chrobotka alpejskiego.

Wśród drzew pomnikowych najliczniejszą grupę stanowią okazałe dęby szypułkowe w wieku szacowanym na około 200 lat. Licznie reprezentowany jest także cis pospolity (11 szt.), gatunek objęty w Polsce ochroną ścisłą, którego okazy to kilkumetrowe drzewka lub krzewy, rozproszone pojedynczo na terenie nadleśnictwa.

Królewskie drzewo borów -sosna pospolita - ma wśród pomników przyrody czterech swoich przedstawicieli, z których najokazalszą nazwano właśnie "Królową Borów Tucholskich". Spośród gatunków obcego pochodzenia na uwagę zasługują natomiast dęby błotne, których kilka egzemplarzy odnaleziono nad jeziorem Świdno.

Rejestr pomników przyrody zlokalizowanych na terenie Nadleśnictwa Woziwoda:

Zestawienie istniejących pomników przyrody na gruntach zarządzanych przez Nadleśnictwo Woziwoda

Lp.

Numer w rejestrze

Podstawa prawna

Położenie

Oddział pododdział

Gmina, Obręb ewid., Leśnictwo

Rodzaj/ Gatunek

Wiek*

Obwód (cm)*

Wys. (m)*

Pow. (ha)*

195

Rozporządzenie Nr 11/91 Wojewody Bydgoskiego z dnia 1 lipca 1991 r. w sprawie uznania za pomniki przyrody tworów przyrody na terenie województwa bydgoskiego (Dz. Urz. Woj. Bydg. z 30.07.1991 r., nr 15, poz. 120)

26g

Czersk, Ostrowite, Dąbki

Dąb szypułkowy (2 szt.)

370

345

196

47h

Czersk, Ostrowite, Ustronie

Dąb szypułkowy

358

680

252l

Śliwice, Lipowa, Lipowa

Dąb szypułkowy

365

681

247g

Śliwice, Lipowa, Różanek

Sosna zwyczajna

240

682

252d,

252j

Śliwice, Lipowa, Lipowa

Aleja przydrożna - 16 dębów szypułkowych

od 220 do

440

683

263b

Śliwice, Lipowa, Lipowa

Dąb szypułkowy

684

305f

Śliwice, Lipowa, Różanek

Cis pospolity

685

201i

Śliwice, Lipowa, Zielony Dół

Dąb szypułkowy,

Cis pospolity

a) 285

b) 3-wierz- chołkowy: 40, 60, 70

686

202i

Śliwice, Lipowa, Zielony Dół

Cis pospolity

-wierzchołk owy: 85 i

95 cm

720

pomiędzy wydzieleniem 129h i 129w

Tuchola, Klocek, Biała

Dąb szypułkowy

365

721

221a

Tuchola, Wielka Komorza, Komorza

3 dęby szypułkowe,

650

450

400

722

225a

Tuchola, Wielka Komorza, Komorza

Sosna zwyczajna

305

723

76Ao

Tuchola, Łosiny, Lipce

Jałowiec pospolity

5-cio wierzch- ołkowy: 34, 30, 29,

28, 26

724

221a

Tuchola, Wielka Komorza, Komorza

3 dęby szypułkowe,

330

320

270

725

93o

Tuchola, Klocek, Woziwoda

Cis pospolity (2 szt.)

726

93s

Tuchola, Klocek, Woziwoda

Dąb szypułkowy

700

727

140c

Tuchola, Klocek, Woziwoda

Dąb szypułkowy 2 szt

345

728

140c

Tuchola, Klocek, Woziwoda

Cis pospolity

801

Rozporządzenie Nr 18/92 Wojewody Bydgoskiego z dnia 8 czerwca 1992 r. w sprawie uznania za pomniki przyrody tworów przyrody na terenie województwa bydgoskiego (Dz. Urz. Woj. Bydg. z 22.07.1992 r., nr 8, poz. 124)

33h

Czersk, Ostrowite, Lipce

Dąb szypułkowy

802

33m

Czersk, Ostrowite, Lipce

Dąb szypułkowy

803

33m

Czersk, Ostrowite, Lipce

Cis pospolity, Buk zwyczajny

804

33r

Czersk, Ostrowite, Lipce

Dąb szypułkowy

873

129o

Tuchola, Klocek, Biała

3 szt brzozy brodawkowatej z porostami z rodzaju brodaczka

875

183b

Tuchola, Klocek, Zielonka

Lipy drobnolistne - 5 szt

1151

Rozporządzenie Nr 305/93 Wojewody Bydgoskiego z dnia 26 października 1993 r. w sprawie uznania za pomniki przyrody tworów przyrody na terenie województwa bydgoskiego (Dz. Urz. Woj. Bydg. z 16.12.1994 r., nr 20, poz. 316)

74f

Tuchola, Klocek, Legbąd

Stanowiska chrobotka alpejskiego

0,2

1152

162j

Tuchola, Klocek, Zielonka

Dąb szypułkowy

360

1153

179a

Tuchola, Klocek, Zielonka

Dąb szypułkowy

1154

155a

Tuchola, Klocek, Zielonka

Dąb szypułkowy (3 szt)

1283

Rozporządzenie Nr 36/95 Wojewody Bydgoskiego z dnia 14 lutego 1995 r. w sprawie uznania za pomniki przyrody tworów przyrody na terenie województwa bydgoskiego (Dz. Urz. Woj. Bydg. z 22.02.1995 r., nr 3, poz. 11)

96d,

100d,

101d, h,

105c, d,

Czersk, Ostrowite, Dąbki

Stanowisko Bagna zwyczajnego

2,50

1284

252t

Śliwice, Lipowa, Lipowa

Dąb szypułkowy

370

1301

205h

Tuchola, Raciąż, Komorza

Modrzew europejski

1335

Rozporządzenie Nr 322/95 Wojewody Bydgoskiego z dnia 29 grudnia 1995 r. w sprawie uznania za pomniki przyrody tworów przyrody na terenie województwa bydgoskiego (Dz. Urz. Woj. Bydg. z 29.03.1996 r., nr 6, poz. 30)

27d

Czersk, Ostrowite, Dąbki

Cis pospolity (3 szt.)

1337

30c

Czersk, Ostrowite, Dąbki

Dąb szypułkowy (2 szt.)

300

1338

30c

Czersk, Ostrowite, Dąbki

Stanowisko Wawrzynka wilczełyko

1,00

1339

48m

Czersk, Ostrowite, Dąbki

Jodła pospolita (grupa drzew 23 szt.)

80-190

1402

242g

Śliwice, Lipowa, Lipowa

Sosna zwyczajna

290

1403

180h, i, j, k

Śliwice, Lipowa, Ustronie

Stanowisko bagna zwyczajnego

11,02

1404

203f

Śliwice, Lipowa, Zielony Dół

Dąb szypułkowy

360

1405

217j

217l

Śliwice, Lipowa, Zielony Dół

Dąb szypułkowy 2 szt.

412,

415

1411

243a

Tuchola, Stobno, Komorza

Sosna czarna 7 szt.

220, 180,

143, 129,

120, 115,

111

1412

233d

Tuchola, Wielka Komorza, Komorza

Cis pospolity

1414

163k

Tuchola, Klocek, Zielonka

Lipa drobnolistna

130-220

1415

202a

Tuchola, Klocek, Zielonka

Dąb szypułkowy

350

* parametry podano zgodnie z Rozporządzeniem powołującym pomniki przyrody,

** stan zdrowotny oraz uwagi podano zgodnie z informacjami uzyskanymi od Nadleśnictwa Woziwoda (2016r.)

Zestawienie istniejących pomników przyrody w zasięgu terytorialnym Nadleśnictwa Woziwoda

Lp.

Numer w rejestrze

Podstawa prawna

Położenie

Lokalizacja

Gmina, Obręb ewid., Leśnictwo

Rodzaj/ Gatunek

Wiek

Obwód (cm)

Wysokość (m)

Pow. (ha)

1297

Rozporządzenie Nr 36 Wojewody Bydgoskiego z dnia 14 lutego 1995 r. w sprawie uznania za pomniki przyrody tworów przyrody na terenie województwa bydgoskiego (Dz. Urz. Woj. Bydg. z 22.02.1995 r., nr 3, poz. 11)

Miejscowość Kiełpiński Most, przy moście na rzece Bielskiej Strudze

Tuchola, Klocek, Zielonka

Wierzba biała

330

1298

Miejscowość Mała Komorza

Tuchola, Stobno, Komorza

Wierzba biała (2 szt.)

330

707

Przy drodze polnej prowadzącej do wsi Legbąd w odl. 500 m do szosy Tuchola- Czersk

Tuchola, Legbąd, Legbąd

Jałowiec pospolity

miejscowość Krąg w pobliżu jeziora Długiego

Śliwice, Krąg, Zielony Dół

Sosna zwyczajna (2 szt.)

267

233

b.d

Uchwała Nr XLI/384/14 Rady Miejskiej w Czersku z dnia 30 października 2014 r.

na gruncie prywatnym w pobliżu drogi z Czerska do Będźmierowic

Czersk, Będźmierowice, Ustronie

Dąb szypułkowy

b.d

Rozporządzenie Nr 11-91 Wojewody Bydgoskiego z dnia 1 lipca 1991 r. w sprawie uznania za pomniki przyrody tworów przyrody na terenie województwa bydgoskiego

Nad rzeką Brdą, w sąsiedztwie siedziby Nadleśnictwa Woziwoda

Tuchola, Wielka Komorza, Komorza

b.d.

bd. poz. 107 w Rozp.

Przy drodze Dąbrówka- Wielka Komorza

Tuchola, Wielka Komorza, Komorza

Głaz narzutowy

560

bd. poz. 267 w Rozp

Miejscowość Legbąd - Brody

Tuchola, Legbąd, Legbąd

Sosna zwyczajna

114

bd. poz. 269 w Rozp

Miejscowość Rzepiczna, przy szkole

Tuchola, Klocek, Dąbki

Lipa drobnolistna (2 szt.)

Lipa szerokolistna (1 szt.)

410

380

310

bd. poz. 270 w Rozp

Miejscowość Rzepiczna

Tuchola, Klocek, Dąbki

Lipa drobnolistna

390

bd. poz. 86 w Rozp

miejscowość Krąg przy drodze w pobliżu jeziora Okrągłego

Śliwice, Krąg, Ustronie

Jesion wyniosły

370

* parametry pomników podano zgodnie z Rozporządzeniem w sprawie uznania za pomniki przyrody tworów przyrody

REZERWATY PRZYRODY

Rezerwat przyrody obejmuje obszary zachowane w stanie naturalnym lub mało zmienionym, ekosystemy, ostoje i siedliska przyrodnicze, a także siedliska roślin, siedliska zwierząt i siedliska grzybów oraz twory i składniki przyrody nieożywionej, wyróżniające się szczególnymi wartościami przyrodniczymi, naukowymi, kulturowymi lub walorami krajobrazowymi

Rezerwaty przyrody to obszary zachowane w stanie naturalnym lub mało zmienionym, ekosystemy, ostoje i siedliska przyrodnicze, a także siedliska roślin, siedliska zwierząt i siedliska grzybów oraz twory i składniki przyrody nieożywionej, wyróżniające się szczególnymi wartościami przyrodniczymi, naukowymi, kulturowymi lub walorami krajobrazowymi.

Stanowią najwyższą krajową formę ochrony przyrody, zaraz po parkach narodowych. Z uwagi na cel ochrony ustanawia się rezerwaty leśne, wodne, stepowe, słonoroślowe, faunistyczne, florystyczne, torfowiskowe, przyrody nieożywionej lub krajobrazowe. Nadzór nad tą formą ochrony przyrody sprawuje właściwy miejscowo regionalny dyrektor ochrony środowiska.

Na terenie nadleśnictwa ustanowiono 8 rezerwatów przyrody o łącznej powierzchni ponad 321 ha. W wielu z nich chronione są pozostałości i fragmenty dawnych lasów o charakterze pierwotnym, cenne i rzadkie zbiorowiska leśne oraz zagrożone siedliska roślin.

Działania w rezerwatach przyrody określane są na 20 lat w planach ochrony albo maksymalnie na 5 lat w zadaniach ochronnych. Rezerwaty mogą być objęte ochroną:

- ścisłą, gdzie zachodzą naturalne procesy przyrodnicze;

- czynną, w której realizuje się działania ochronne celem poprawy stanu zachowania obszaru np. poprzez usuwanie gatunków inwazyjnych, odkrzaczanie torfowisk, odsłanianie stanowisk światłożądnych gatunków roślin;

- krajobrazową, w której dopuszcza się gospodarcze wykorzystanie terenów, w tym np. wykaszanie łąk, ekstensywny wypas zwierząt czy użytkowanie lasu;

Przykładem chronionego obszaru, w którym występują ww. 3 rodzaje ochrony jest rezerwat przyrody Dolina Rzeki Brdy ustanowiony na terenie Nadleśnictw Tuchola i Woziwoda.

Nadrzędną rolą rezerwatów przyrody jest utrzymanie i ochrona walorów przyrodniczych. Na ogół nie są udostępnione do zwiedzania, rekreacji czy turystki. Zgodę na wejście do rezerwatu, na indywidualny wniosek, może wydać właściwy miejscowo regionalny dyrektor ochrony środowiska.

Wykaz rezerwatów przyrody pozostających pod zarządem Nadleśnictwa Woziwoda znajduje się poniżej. Szczegółowe dane o rezerwatach zawierają linki do Centralnego Rejestru Form Ochrony Przyrody przypisane do każdego obiektu.

Nazwa obiektu	Link CRFOP	Suma pow.wydz. (w ha)
Bagno Grzybna	PL.ZIPOP.1393.RP.1219	6,13
Cisy nad Czerską Strugą	PL.ZIPOP.1393.RP.420	16,71
Dolina Rzeki Brdy	PL.ZIPOP.1393.RP.1425	1574,85 (na terenie nadleśnictwa 215.97)
Jeziorka Kozie	PL.ZIPOP.1393.RP.462	12,07
Jezioro Zdręczno	PL.ZIPOP.1393.RP.929	15,12
Torfowisko Jezierzba	PL.ZIPOP.1393.RP.1688	36,97
Torfowisko Rytki	PL.ZIPOP.1393.RP.1691	7,47
Ustronie	PL.ZIPOP.1393.RP.104	10,94

UŻYTKI EKOLOGICZNE

Użytki ekologiczne to zasługujące na ochronę pozostałości ekosystemów mających znaczenie dla zachowania różnorodności biologicznej – naturalne zbiorniki wodne, śródpolne i śródleśne oczka wodne, kępy drzew i krzewów, bagna, torfowiska, wydmy, płaty nieużytkowanej roślinności, starorzecza, wychodnie skalne, skarpy, kamieńce, siedliska przyrodnicze oraz stanowiska rzadkich lub chronionych gatunków roślin, zwierząt i grzybów, ich ostoje, miejsca rozmnażania lub miejsca sezonowego przebywania

Na terenie Nadleśnictwa Woziwoda występują użytki ekologiczne na łącznej powierzchni 321,18 ha. Są to powierzchnie nieleśne – śródleśne jeziora, torfowiska, bagna, łąki i pastwiska, które ze względu na występowanie bogatej i zróżnicowanej gatunkowo roślinności (mszaki, paprocie, widłaki), liczne stanowiska lęgowe ptaków oraz miejsca bytowania płazów, gadów, ssaków i owadów (w tym gatunków chronionych, ginących i rzadkich) zostały objęte tą formą ochrony.

W miejscach tych nie prowadzi się zabiegów gospodarczych, a umożliwia się procesy naturalnej sukcesji co powoduje, że użytki pozostają w stanie naturalnym i przyczyniają się do wzbogacenia lokalnego środowiska przyrodniczego oraz zachowania jego różnorodności biologicznej.

Najwiekszym kompleksem użytków ekologicznych w nadleśnictwie jest kompleks o nazwie Łąki Czerskie (Zielona Łąka), obejmuje powierzchnię około 100 ha łąk -CRFOP PL.ZIPOP.1393.UE.0416063.1910

Wykaz użytków ekologicznych do pobrania w materiałach poniżej

OBSZAR CHRONIONEGO KRAJOBRAZU

Obszar chronionego krajobrazu jest terenem chronionym ze względu na wyróżniający się krajobraz o zróżnicowanych ekosystemach,

Obszar chronionego krajobrazu jest terenem chronionym ze względu na wyróżniający się krajobraz o zróżnicowanych ekosystemach, wartościowy ze względu na możliwość zaspokajania potrzeb związanych z turystyką i wypoczynkiem lub pełnioną funkcją korytarzy ekologicznych.

Obejmujący część obszaru Nadlesnictwa Woziwoda Śliwicki Obszar Chronionego Krajobrazu powstał na mocy Rozporządzenia nr 9/91 Wojewody Bydgoskiego z 14 czerwca 1991r. Całkowita jego powierzchnia wynosi 26487 ha, z czego największa powierzchnię zajmują lasy.

W jego obszar wchodzą tereny północno-wschodniej części Nadleśnictwa Woziwoda. Jest on pomostem miedzy Tucholskim i Wdeckim Parkiem Krajobrazowym.

Ta forma ochrony wprowadzona została w związku z rozwijającym się przemysłem i postępującą urbanizacją prowadzącą do degradacji środowiska przyrodniczego i wpływającą niekorzystnie na warunki życia człowieka. Obszary chronionego krajobrazu na terenie poszczególnych województw, łącząc się z obszarami chronionego krajobrazu województw sąsiednich i tworzą wielkoprzestrzenny system obszarów chronionych oddziałujący w sposób znaczący na zdrowie człowieka, a także na gospodarkę narodową oraz kulturę i naukę. Ma on stanowić uzupełnienie istniejących form ochrony przyrody (parki, rezerwaty).

Wielkoprzestrzenny system obszarów chronionych obejmuje przede wszystkim tereny o najwyższych walorach przyrodniczych i zachowanej zdolności do utrzymania względnej równowagi ekologicznej. Ponadto w skład systemu wchodzą obszary o niższych walorach, warunkując jednak utrzymanie równowagi na obszarach najcenniejszych.

więcej informacji CRFOP : PL.ZIPOP.1393.OCHK.23

TUCHOLSKI PARK KRAJOBRAZOWY

Park krajobrazowy obejmuje obszar chroniony ze względu na wartości przyrodnicze, historyczne i kulturowe oraz walory krajobrazowe w celu zachowania, popularyzacji tych wartości w warunkach zrównoważonego rozwoju.

Teren Nadleśnictwa Woziwoda częściowo leży w granicach Tucholskiego Parku Krajobrazowego. Utworzony został na mocy Uchwały nr 71/IX/85 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 9 grudnia 1985 r.

Całkowita powierzchnia TPK wynosi 36983 ha, a otuliny 15946 ha. Położony jest na terenie 6 gmin: Czersk, Chojnice, Tuchola, Śliwice, Cekcyn i Lubiewo. W jego zasięgu znajdują się tereny zarządzane przez Nadleśnictwa: Czersk, Rytel, Tuchola i Woziwoda. W zarządzie Nadleśnictwa Woziwoda znajduje się 11368,87 ha powierzchni parku.

OBSZARY NATURA 2000

Sieć Ekologiczna NATURA 2000 jest systemem ochrony zagrożonych składników różnorodności biologicznej kontynentu europejskiego, wdrażanym od 1992 roku. Tworzą je trzy typy obszarów: obszary specjalnej ochrony ptaków (OSO), specjalne obszary ochrony siedlisk (SOO) oraz obszary mające znaczenie dla Wspólnoty(OZW)

Wyznaczanie obszarów NATURA 2000 na terenie Nadleśnictwa Woziwoda poprzedziła powszechna inwentaryzacja, która odbyła się w latach 2006-2007 i wykonana została przez pracowników Służby Leśnej. Zaowocowała ona wyznaczeniem 438,26 ha siedlisk cennych dla obszarów NATURA 2000. Wśród tych siedlisk największą powierzchnię zajmuje śródlądowy bór chrobotkowy.

Wyniki tych prac potwierdziły bogactwo walorów przyrodniczych nadleśnictwa, co w konsekwencji doprowadziło do zgłoszenia w ramach specjalnej ochrony siedlisk obszaru o nazwie "Dolina Brdy i Stążki w Borach Tucholskich" (kod PLH040023). Jego całkowita powierzchnia wynosi 3558,02 ha, w tym na terenie Nadleśnictwa Woziwoda zajmuje 776,64 ha powierzchni.

Nadleśnictwo jest również częścią obszaru specjalnej ochrony ptaków-"Bory Tucholskie" (kod PLB 220009). Na terenie nadleśnictwa obejmuje on 14 815,38 ha powierzchni. Możemy spotkać tutaj takie gatunki jak: błotniak stawowy, derkacz, gągoł, dudek, zimorodek, kania ruda i lelek.

więcej informacji w CRFOP:

Dolina Brdy i Stążki w Borach Tucholskich PL.ZIPOP.1393.N2K.PLH040023.H

Bory Tucholskie PL.ZIPOP.1393.N2K.PLB220009.B

Wykaz obszarów NATURA 2000 do pobrania w materiałach poniżej

Materiały

Wykaz pomników przyrody
pomniki_przyrody_ndl_woziwoda.pdf 0.28MB Wykaz użytków ekologicznych
uzytki_ekologiczne_ndl_woziwoda.pdf 0.12MB Wykaz obszarów NATURA 2000
natura_2000_ndl_woziwoda.pdf 0.11MB

Informacje o publikacji dokumentu

Pierwsza publikacja:: 25.08.2021 14:23 ROBERT PIĄTKOWSKI
Wytwarzający/ Odpowiadający:: Robert Piątkowski

Pokaż historię zmian

Tytuł	Wersja	Dane zmiany / publikacji
Ochrona przyrody	7.0	04.11.2026 13:58 ROBERT PIĄTKOWSKI
Ochrona przyrody	6.0	04.11.2026 13:12 ROBERT PIĄTKOWSKI
Ochrona przyrody	5.0	24.04.2026 12:23 ROBERT PIĄTKOWSKI
Ochrona przyrody	4.0	24.04.2026 12:03 ROBERT PIĄTKOWSKI
Ochrona przyrody	3.0	24.04.2026 11:52 ROBERT PIĄTKOWSKI
Ochrona przyrody	2.0	12.11.2024 11:35 ROBERT PIĄTKOWSKI
Ochrona przyrody	1.0	25.08.2021 14:23 ROBERT PIĄTKOWSKI

Aby uzyskać archiwalną wersję należy skontaktować się z Redakcją BIP