Polska w Nigerii

Współpraca polityczna

Rys historyczny

Ambasada Polska została otwarta w Lagos w 1963 r. W okresie secesji Biafry (lata 1966-70) Polska aktywnie wspierała rząd federalny. Polscy wojskowi uczestniczyli w Międzynarodowej Grupie Obserwacyjnej w Nigerii. Miało to korzystny wpływ na rozwój stosunków dwustronnych. W latach 1972-81 Polska i Nigeria utrzymywały ożywione stosunki polityczne i gospodarcze. Doszło do wymiany wizyt, w tym na szczeblu głów państw (wizyta O. Obasanjo w Polsce w 1978 r.), ministrów spraw zagranicznych oraz delegacji gospodarczych i wojskowych. Spowolnienie dynamiki wzajemnych relacji w pierwszej połowie lat 80. XX w. spowodowane było trudnościami polityczno-gospodarczymi zarówno Nigerii, jak i w Polsce. Przeniesienie Ambasady RP z Lagos do Abudży nastąpiło w 2002 r., a na początku 2008 r. zakończył działalność Konsulat Generalny RP w Lagos i działający w jego strukturach Wydział Ekonomiczno-Handlowy.

 

Współpraca polityczna w okresie III RP

W latach 90. utrzymywano sporadyczne kontakty polityczne. Minister spraw zagranicznych Nigerii S. Lamido uczestniczył w międzynarodowej konferencji „Ku Wspólnocie Demokracji”, która odbyła się w czerwcu 2000 r. w Warszawie. Na konferencji w Kotonu w 2000 r., poświęconej problematyce demokracji, polska delegacja pod przewodnictwem wiceministra spraw zagranicznych R. Sikorskiego przeprowadziła rozmowy z ministrem S. Lamido. W 2001 r. oficjalną wizytę państwową w Polsce złożył prezydent O. Obasanjo. W 2004 r. z wizytą w Nigerii przebywał minister spraw zagranicznych W. Cimoszewicz. W dniu 3 lutego 2011 r. ukonstytuowała się w Sejmie RP, w ramach Polskiej Grupy Unii Międzyparlamentarnej, Polsko-Nigeryjska Grupa Parlamentarna. W Sejmie VII kadencji grupa przekształciła się w Parlamentarny Zespół ds. Afryki. W Sejmie VIII kadencji, w dniu 14 grudnia 2017 r. po raz kolejny powołano Polsko-Nigeryjską Grupę Parlamentarną. W dniach 28 czerwca – 1 lipca 2012 r. B. Stelmach, podsekretarz stanu w MSZ, przebywała w Abudży, przewodnicząc regionalnej naradzie ambasadorów RP akredytowanych w państwach Afryki Subsaharyjskiej. Min. B. Stelmach odbyła również konsultacje dwustronne ze stałym sekretarzem nigeryjskiego MSZ, panem M. I. Uhomoibhi. W kwietniu 2013 r. z wizytą w Nigerii przebywał premier D. Tusk. Podczas wizyty podpisano porozumienie o dialogu strategicznym. W maju 2014 r. przebywała w Polsce z roboczą wizytą minister stanu MSZ Nigerii, pani V. Onwuliri, która odbyła kurtuazyjną rozmowę z Min. K. Kacperczyk. W dniu 4 lipca 2014 r. odbyła się  wizyta w Polsce stałego sekretarza nigeryjskiego MSZ M. I. Uhomoibhi w związku z dwustronnymi konsultacjami politycznymi. Rozmowom ze strony polskiej przewodniczyła podsekretarz stanu K. Kacperczyk. W dniach 3-7 listopada 2015 r. w Forum Biznesu UE-Nigeria w Lagos udział wzięła delegacja polskich przedsiębiorców z sektorów rolnictwa, przemysłu i energetyki, budowlanego, IT i medycznego. Delegacji ze strony MSZ przewodniczył dyrektor polityczny w MSZ J. Bratkiewicz. W dniach 23 maja – 3 czerwca 2016 r. odbyła się wizyta w Polsce (Warszawa, Kraków, Trójmiasto i Łódź) urzędników oraz wojskowych wysokiego szczebla z Narodowego Instytutu Polityki i Studiów Strategicznych w Kuru (NIPSS). 27 marca 2017 r. minister spraw zagranicznych Nigerii G. Onyeama spotkał się w Polsce z ministrem spraw zagranicznych W. Waszczykowskim oraz ministrem rolnictwa i rozwoju wsi K. Jurgielem. W dniach 20-22 sierpnia 2017 r. w Abudży przebywała z oficjalną wizytą wiceminister spraw zagranicznych J. Wronecka. W trakcie wizyty minister przeprowadziła konsultacje polityczne w nigeryjskim MSZ, spotkała się z wiceministrem obrony oraz przedstawicielami władz lokalnych. W grudniu 2018 r., podczas szczytu klimatycznego COP24 w Katowicach doszło do spotkania prezydenta Nigerii M. Buhariego z prezydentem A. Dudą i premierem M. Morawieckim. W marcu 2019 r. w Lagos przebywał z wizytą wiceminister środowiska M. Kurtyka. We wrześniu 2022 r. z wizytą państwową gościł w Nigerii prezydent A. Duda. W listopadzie 2025 r. miała miejsce wizyta wiceministra spraw zagranicznych W. Zajączkowskiego w Abudży, który spotkał się ze stałym sekretarzem Ministerstwa Spraw Zagranicznych Federalnej Republiki Nigerii, amb. D. U. Ahmedem oraz z czworgiem ministrów federalnych (finansów; obrony; łączności, innowacji i gospodarki cyfrowej oraz przemysłu, handlu i inwestycji). Dyskusje dotyczyły szerokiego zakresu tematów, w tym między innymi dialogu politycznego, bezpieczeństwa i współpracy gospodarczej. W styczniu 2026 r. w nigeryjskiej Izbie Reprezentantów ukonstytuowała się Parlamentarna Grupa Przyjaźni Nigeryjsko Polskiej. W lutym 2026 r. oficjalną wizytę w Polsce złożył minister łączności, innowacji i gospodarki cyfrowej B. Tijani, który odbył spotkanie m.in. z wiceministrem spraw zagranicznych W. Zajączkowskim (rewizyta), wiceministrem cyfryzacji M. Gramatyką, wiceministrem rozwoju i technologii M. Baranowskim, prezesem PAIH A. Dychą, prezesem KUKE J. Władyczakiem oraz grupą przedsiębiorców sektora cyfrowego. W maju 2026 r. miała miejsce w Nigerii wizyta wicepremiera, ministra cyfryzacji K. Gawkowskiego (wizyta łączona Togo – Nigeria), w trakcie której doszło do spotkań z wiceprezydentem K. Shettimą, min. spaw zagranicznych B. Odumegwu-Ojukwu, min. łączności, innowacji i gospodarki cyfrowej B. Tijanim, min. spraw wewnętrznych O. Tunji-Ojo (w Abudży) oraz gubernatorem Lagos B. Sanwo-Olu, komisarzem stanu Lagos ds. gospodarki cyfrowej O. Alake oraz kręgami biznesowymi stanu Lagos w związku z promocją polskich inwestycji w sektorze cyfrowym oraz udziału w rozbudowie portu w Lagos (w oparciu o gwarancje kredytowe KUKE).

 

Współpraca ekonomiczna

Podstawę prawną dwustronnych stosunków gospodarczych Polski i Nigerii stanowią m.in.:

• Umowa między Rządem RP a Rządem Federacyjnej Republiki Nigerii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i sprzedaży majątku, podpisana 12 lutego 1999 r.;
• Umowa o utworzeniu Komisji Mieszanej ds. Współpracy Gospodarczej, Naukowej, Technicznej i Kulturalnej między Rządem PRL a Federalnym Rządem Wojskowym Federalnej Republiki Nigerii, podpisana 9 czerwca 1978 r.

Obroty handlowe między Polską a Nigerią w okresie wieloletnim utrzymują się na stabilnym, choć niskim, poziomie. Nigeria zajmuje 64. miejsce pod względem wartości eksportu z Polski (0,08% całego eksportu) oraz 60. miejsce pod względem wartości importu (0,12% całego importu). W 2023 r. z Polski wyeksportowano do Nigerii produkty o łącznej wartości 452,3 mln euro a w 2024 r. – 273 mln euro. Głównymi produktami eksportowanymi do Nigerii są pszenica i mieszanki zbożowe, silniki turboodrzutowe, turbośmigłowce oraz inne turbiny gazowe, a także odzież używana i inne artykuły używane. Z kolei import z Nigerii osiągnął w 2023 r. wartość 728,3 mln euro, a w 2024 r. – 409,7 mln euro. Towary o najwyższej wartość importu z Nigerii to oleje ropy naftowej i surowe oleje otrzymywane z minerałów bitumicznych, nasiona i owoce oleiste, z wyjątkiem: soi, orzeszków ziemnych, kopry, lnu, rzepaku, rzepiku, słonecznika oraz nawozy mineralne lub chemiczne i azotowe.

W grudniu 2014 r. Fabryka Broni „Łucznik” zawarła kontrakt na dostawę 1000 szt. karabinków Beryl dla wojska i sił porządkowych Nigerii. Kolejny kontrakt został zawarty na początku 2015 r. i obejmował sprzedaż 500 karabinków Beryl i 10 subkarabinków Mini Beryl. Spółki z Grupy PGZ realizowały również dostawy dedykowanych do karabinków Beryl systemów treningowych. 26 marca 2018 r. w siedzibie Fabryki Broni „Łucznik-Radom” podpisano MoU pomiędzy PGZ i Defence Industries Corporation of Nigeria (DICON) dot. transferu technologii na produkcję karabinków Beryl M762 w Nigerii. Do Nigerii dostarczane były także pojazdy Fabryki Samochodów „Honker”. Ponadto w czerwcu 2018 r. polska firma Level 11 Sp. z o.o. wygrała przetarg na dostawy amunicji dla nigeryjskiej marynarki wojennej. Kontynuowane są działania na rzecz współpracy przemysłów obronnych Polski i Nigerii.  Strona polska i nigeryjska promują również współpracę w sektorze morskim. W Nigerii dobrze radzi sobie polska spółka Asseco, która dostarcza na tamtejszy rynek oprogramowanie w sektorze teleinformatycznym, finansowym i ubezpieczeniowym.

W 2018 r. oficjalnie otwarto Zagraniczne Biuro Handlowe Polskiej Agencji Inwestycji i Handlu z siedzibą w Lagos, które we współpracy z Ambasadą RP w Abudży zorganizowało we wrześniu 2025 r. pierwsze Polsko-Nigeryjskie Forum Ekonomiczne w Lagos. Wydarzenie zgromadziło przedstawicieli lokalnego biznesu, władze stanu Lagos i przedstawicieli władz federalnych Nigerii oraz licznych przedsiębiorców z Polski.

 

Współpraca akademicka

Nigeryjczycy stanowią jedną z największych grup zagranicznych studentów w Polsce. Między Polską i Nigerią rozwijana jest współpraca naukowa na poziomie uczelni wyższych. Od ponad 20 lat z Uniwersytetem Bayero w Kano współpracują afrykaniści z Uniwersytetu Warszawskiego (Katedra Języków i Kultur Afryki, Wydział Kultur Azji i Afryki, dawniej: Wydział Orientalistyczny). W ciągu ostatnich dekad w związku z konferencjami oraz wykładami gościnnymi odbyły się na Uniwersytecie Warszawskim liczne wizyty przedstawicieli kadry akademickiej z uniwersytetów nigeryjskich, m.in. Uniwersytetu Bayero w Kano, Uniwersytetu Usmanu Dan Fodio w Sokoto oraz Uniwersytetu Ahmadu Bello w Zarii. Katedra Języków i Kultur Afryki okresowo zatrudnia lektorów języka hausa delegowanych przez ww. uczelnie. Dotychczas kilku Nigeryjczyków, obecnie profesorów i wykładowców uczelni nigeryjskich, obroniło prace doktorskie z zakresu orientalistyki (językoznawstwo i literaturoznawstwo) promowane przez polskich profesorów z Uniwersytetu Warszawskiego. Współpraca w tym zakresie jest kontynuowana. Nigeryjscy specjaliści regularnie publikują od wielu lat w czasopiśmie „Studies in African Languages and Cultures” pod redakcją pracowników Katedry Języków i Kultur Afryki, wydawanym przez Uniwersytet Warszawski. Nigeryjscy akademicy wchodzą także w skład rady naukowej czasopisma.

W ramach programu wymiany kadry i studentów Erasmus+ Uniwersytet Stanowy Nasarawa w Keffi utrzymuje relacje z Uniwersytetem Zielonogórskim oraz Uniwersytetem Ekonomicznym w Katowicach, a Uniwersytet w Ibadanie z Politechniką Białostocką. Na Uniwersytecie Stanowym Nasarawa w Keffi powołano pierwszy w Nigerii instytut europeistyki, noszący imię polskiego badacza Brunona Hołysta, a na tej samej uczelni wykłada psychologię prof. Paweł Boski.

W maju 2025 r. delegacja z National Defence Collage w Abudży (prestiżowej uczelni wojskowej) gościła w Warszawie, odwiedzając m.in. Akademię Sztuki Wojennej, Uniwersytet Łazarskiego, Polski Instytut Spraw Międzynarodowych, Polską Grupę Zbrojeniową, Polską Agencję Inwestycji i Handlu oraz Ministerstwo Spraw Zagranicznych, oraz w Gdańsku (Wyższa Szkoła Morska oraz Port Gdański). W październiku 2025 r., na zaproszenie Ministerstwa Spraw Zagranicznych, jako gość specjalny konferencji współorganizowanej przez Wydział Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego wykład wygłosił prof. E. E. Osaghae z Nigeryjskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych.

 

Kontakty międzyludzkie

Wielu Polaków nigeryjskiego pochodzenia prowadzi działalność artystyczną lub sportową, pozytywnie wpływając na rozwój życia społecznego Polski. W poczet wielkich polskich sportowców zapisał się złotymi literami członek piłkarskiej kadry narodowej Emmanuel Olisadebe. Coraz większą popularność zdobywają piosenkarki, m.in. uzdolniona Ifi Ude, czy finalistka programu „America’s Got Talent”, zdobywczyni drugiego miejsca na Eurowizji Junior – Sara James, a także piosenkarze, tacy jak laureat debiutów na festiwalu w Opolu – Daniel Godson – syn byłego posła na Sejm RP prof. Johna Godsona. Osi Ugonoh zyskała rozpoznawalność wygrywając polską edycję programu „Top Model”, podczas gdy jej brat Izu z sukcesem rozwija karierę w sportach walki oraz występuje w programach telewizyjnych.