W celu świadczenia usług na najwyższym poziomie stosujemy pliki cookies. Korzystanie z naszej witryny oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu. W każdym momencie można dokonać zmiany ustawień Państwa przeglądarki. Zobacz politykę cookies.

Informator ekonomiczny

Informacje ogólne

Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, język urzędowy

Stolica: Islamabad
Położenie geograficzne: Azja Południowa
Powierzchnia: 769 100 km⊃2;
Liczba ludności: 218 mln (2019)
Języki urzędowe: urdu i angielski
Inne języki powszechnie używane: pendżabski, lokalnie też paszto, seraiki, sindhi, balochi
Skład etniczny: Pendżabczycy (45%), Pasztuni (15%), Sindhowie (14%), Beludżowie, Hazarowie

Warunki klimatyczne

Klimat zwrotnikowy suchy i podzwrotnikowy suchy. Pakistan należy do państw o klimatach gorących, gdzie średnie roczne wartości przekraczają 15 °C. Ze względu na rzeźbę terenu temperatury są zróżnicowane. Tereny nizinne, zwłaszcza te na południu, są ciepłe, gdzie temperatury w styczniu wynoszą około 16 °C, zaś na samym wybrzeżu dochodzą do 18 °C. Północ jest chłodniejsza i średnie wartości wynoszą około 10 °C. Lata są gorące na przeważającej części kraju. Północna część Pakistanu cechuje się temperaturami rzędu 25-26 °C, a na południu kraju jest gorąco, ze średnimi wartościami rzędu 35-38 °C. Na pustyniach temperatury są wyższe i dochodzą do 48 °C.

Główne bogactwa naturalne

Najważniejszymi surowcami wydobywanymi w Pakistanie są: marmur, granit, węgiel, chrom, gips, miedź, złoto, ruda żelaza, cyna, ołów boksyt, rop naftowa i gaz ziemny.

System walutowy, kurs i wymiana

Jednostka monetarna: Rupia pakistańska (PKR), 1 USD = 161,14 PKR

Religia

Wyznania: islam 96%; chrześcijaństwo 2%; hinduizm 1,5%

Wykaz dni świątecznych i wolnych od pracy

Dzień Solidarności z Kaszmirem 05.02
Pakistan Day 23.03
Dzień Pracy 01.05
Eid al-Fitr (ruchome) koniec maja 
Eid al-Adha (ruchome) lipiec/sierpień 
Dzień Niepodległości 14.08
Urodziny Proroka (ruchome) koniec października
Boże Narodzenie 25.12
Urodziny Ojca Narodu 25.12

Infrastruktura transportowa

W Pakistanie jest około 139 lotnisk. Główne porty międzynarodowe to Karachi, Islamabad i Lahore. Inne lotniska międzynarodowe znajdują się w Peszawarze, Multanie, Sialkocie, Faisalabadzie, Kwecie, Rahim Yar Khan, Turbacie, Gwadarze i D.G. Khan. Pakistan pokrywa sieć dróg o łącznej długości blisko 260 000 km. Pakistan posiada 3 główne porty morskie: Karachi, Gwadar i Muhammad bin Qasim.

Obowiązek wizowy

Obecnie wszyscy obywatele Polscy odwiedzający Pakistan muszą posiadać ważną wizę. Pakistan oferuje system wiz elektronicznych. Więcej informacji znajduje się na stronie https://visa.nadra.gov.pk/

Warto zwrócić uwagę na dostępność wizy biznesowej w trybie on-arrival. Więcej informacji: https://visa.nadra.gov.pk/visa-on-arrival-business/ 

System administracyjny

Ustrój polityczny

Pakistan jest państwem o ustroju republiki federalnej, obejmującym 4 prowincje: Pendżab, Sindh, Chajber Pachtunchwa i Beludżystan oraz terytorium stołeczne Islamabad. Ponadto pod pakistańską administracją znajduje się część Kaszmiru, podzielona na 2 regiony: Gilgit-Baltistan i Azad Kaszmir, którym nadano status quasi-prowincjonalny. 

Władza ustawodawcza

Parlament
Dwuizbowy parlament składa się z izby wyższej, czyli 104-osobowego Senatu oraz niższej, czyli 342-osobowego Zgromadzenia Narodowego. Członkowie Zgromadzenia Narodowego wybierani są w systemie okręgów jednomandatowych. Zgodnie z konstytucją 70 miejsc zagwarantowanych jest dla kobiet i mniejszości religijnych. Są one rozdzielane pomiędzy zasiadające w Zgromadzeniu partie, proporcjonalnie do ich ogólnej reprezentacji w izbie. Członkowie Senatu wybierani są przez prowincjonalne legislatury. Każda prowincja wybiera równą liczbę senatorów.

Władza wykonawcza

Prezydent
Nominalnie głową państwa i zwierzchnikiem sił zbrojnych jest prezydent, wybierany przez parlamentarne kolegium elekcyjne, natomiast większość kompetencji władzy wykonawczej należy do premiera. 

 Premier
Premier jest szefem rządu i stanowi nadrzędną władzę wykonawczą w kraju. Jest on odpowiedzialny za wybranie Gabinetu, składającego się z ministrów i doradców, a także prowadzenie działań rządu, podejmowanie decyzji wykonawczych oraz rekomendowanie wyższych rangą członków służby cywilnej, których mianowanie wymaga jego potwierdzenia. Stanowisko premiera powierzane jest zwykle szefowi największej partii lub koalicji w Zgromadzeniu Narodowym. 

Struktura administracji gospodarczej

Ministerstwo Handlu (Ministry of Commerce)
Organ odpowiedzialny za import i eksport przez granice celne, promocję eksportu, informacje przemysłowe i statystykę, politykę celną i jej wprowadzanie, cła anty-dumpingowe oraz opłaty wyrównawcze. Dodatkowo, zajmuje się również kwestiami wewnątrzkrajowymi takimi jak handel między prowincjami czy organizacja i kontrola nad lokalnymi izbami handlowymi i stowarzyszeniami handlowymi.

Securities Exchange Commission of Pakistan
Jest to organ regulujący finanse w Pakistanie, stworzony w celu rozwinięcia i kontroli sektora korporacyjnego, ubezpieczeniowego oraz rynków kapitałowych. W zakres nadzoru SECP stopniowo wchodzi coraz więcej kwestii takich jak pozabankowy sektor finansowy, fundusze emerytalne czy VC.

Board of Investment of Pakistan
Jest to instytucja z szerokim zakresem odpowiedzialności, w skład których wchodzi promocja inwestycji we wszystkich sektorach gospodarki, zwiększanie międzynarodowej konkurencyjności Pakistanu oraz ułatwianie wydajnego egzekwowania projektów inwestorskich, tak lokalnych jak i zagranicznych.

The Federation of Pakistan Chambers of Commerce & Industry
FPCCI jest organizacją zrzeszającą 221 ugrupowań handlowych, koordynującą ich działania oraz promującą handel i rozwiązania problemów biznesowych i gospodarczych poprzez dialog z rządem.

Pakistan Standards & Quality Control Authority
Jest to niezależna instytucja związana z Ministerstwem Nauki i Technologii. Głównym zadaniem tego organu jest wypracowywanie i promocja standardów oraz prowadzenie oceny zgodności, w celu rozwijania lokalnej gospodarki i zwiększenia wydajności przemysłowej. Organ ten zajmuje się także ochroną konsumentów, ułatwianiem wymiany handlowej w kraju i za granicą oraz współpracą międzynarodową w dziedzinie standaryzacji i kontroli zgodności.

National Tariff Commission
Jest to komisja posiadająca dużą swobodę działania, działająca jako organ doradczy i dochodzeniowy w sprawach handlowych i celnych. M.in. komisja zajmuje się kwestiami praw antydumpingowych i praw dotyczących produktów subsydiowanych, które mają negatywny wpływ na lokalny przemysł. Komisja prowadzi także dochodzenia zapobiegawcze w sytuacjach nagłego wzrostu importu. Dochodzenia te prowadzone są w zgodzie z międzynarodowym systemem handlowym. Funkcja doradcza organu polega głównie na przedstawianiu opinii dotyczących konkurencyjności, promocji eksportu czy dostosowywania ceł.

Sądownictwo gospodarcze

W Pakistanie nie ma specjalnego systemu sądownictwa gospodarczego. Sprawami handlowymi dodatkowo zajmują się sędziowie sądów okręgowych. Dotychczas pomimo dyskusji na ten temat, w Pakistanie nie ma alternatywnego systemu rozwiązywania dysput handlowych. Przewodniczący Board of Investment niedawno powiadomił o planie utworzenia takowego systemu, który pozwoliłby na rozwiązywanie spraw dotyczących kwestii gospodarczych w przeciągu roku.

System sądownictwa jest zorganizowany w hierarchię, która składa się z dwóch klas – nadrzędnej i podrzędnej. Konstytucja nakłada na sądownictwo obowiązek ochrony porządku konstytucyjnego. Do sądownictwa nadrzędnego należy Sąd Najwyższy, Federalny Sąd Szariatu oraz pięć Wysokich Trybunałów. Prezes Sądu Najwyższego sprawuje nadzór nad wszystkimi szczeblami sądownictwa kraju. Sąd Najwyższy i Wysokie Trybunały nie mają pełnej jurysdykcji w rejonach plemiennych. Azad Kaszmir i Gilgit-Baltistan posiadają osobne systemy sądownicze.

Raport Banku Światowego ‘Doing Business Report 2019’ plasuje Pakistan na 156 z 190 pozycji pod względem wskaźnika egzekwowania kontraktów, obliczanym na podstawie czasochłonności, kosztowności i jakości procesów sądowych w sprawach gospodarczych. Badanie brało pod uwagę dwa najważniejsze ośrodki sądownictwa gospodarczego, tj. Karaczi, któremu przydzielono 65% wagi i Lahore – 35%.

W uśrednieniu, rozwiązanie dysputy handlowej w Pakistanie zajmuje 1 072 dni.

Gospodarka

Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej

Pakistan należy do krajów rozwijających się, o młodej i licznej populacji (218 mln). Pod względem PKB jest 41. gospodarką świata, jednak PKB per capita plasuje Pakistan dopiero na 130. miejscu. Głównymi ośrodkami handlu i przemysłu są Karaczi (ok. 20 mln mieszkańców) i Lahore (10 mln). Gospodarka Pakistanu jest częściowo uprzemysłowiona, jednak rolnictwo wciąż pełni w niej fundamentalną rolę. Głównymi towarami eksportowymi są tekstylia, ryż, produkty skórzane, przędza bawełniana, artykuły sportowe, chemiczne, dywany i instrumenty medyczne. Pakistan utrzymał preferencyjny status GSP+ pozwalający na bezcłowy import większości towarów do PCz UE.

Rok 2018 upłynął w Pakistanie pod znakiem zmiany ekipy rządzącej oraz rosnącej presji makroekonomicznej na gospodarkę Pakistanu, która wynikała przede wszystkim z topniejącej rezerwy walutowej, rosnącego deficytu handlowego, wewnętrznego zadłużenia sektora energetycznego oraz trudności z obsługą zadłużenia zagranicznego. W 2019 r. nie odnotowano znaczącej poprawy w tych kategoriach. W związku z ponad trzyletnim programem kredytowym MFW w rozmiarze 6 mld USD, rząd zaczął wprowadzanie bolesnych, ale koniecznych reform gospodarczych, które w krótkim terminie wręcz pogorszyły atmosferę biznesową kraju. Inflacja nabrała szybkiego tempa osiągając poziom 12,3% w listopadzie, pomimo zmiany wartości referencyjnej używanej przy jej obliczaniu.

Mimo dobrego tempa wzrostu gospodarczego na poziomie 5,43%, w gospodarce Pakistanu pogłębiły się niepokojące trendy, jak wzrost zadłużenia zagranicznego i wewnętrznego prowadzący do kryzysu finansów publicznych. Dużym problemem dla gospodarki była też sięgająca prawie 40%z deprecjacja rupii (PKR) względem dolara amerykańskiego (USD). Konsumenci mocno odczuli wzrost cen, w tym energii, którą Pakistan wciąż zmuszony jest importować, aby pokryć wewnętrzne zapotrzebowanie, na co nałożył się wzrost cen ropy na rynkach światowych. 

Szansą rozwojową dla Pakistanu jest obecnie realizacja dużych projektów inwestycyjnych, w tym zwłaszcza związanych z budową Chińsko-Pakistańskiego Korytarza Gospodarczego (CPEC), który stwarza szansę stopniowej poprawy stanu energetyki i infrastruktury, jednak przy jednoczesnym wzroście zadłużenia Chin. Obecnie CPEC stanowi główne narzędzie FDI w Pakistanie, a jego rozpoczynająca się druga faza prowadzi do zdecydowanego i stałego wejścia na pakistański rynek chińskich podmiotów gospodarczych, które ulokują się w specjalnie stworzonych w tym celu SSE, szczególnie w rejonie portu Gwadar. Znaczącym wymiarem CPEC jest związana z nim druga umowa o wolnym handlu z Chinami, która stopniowo otwiera rynek chiński dla pakistańskich eksporterów. 

Po rozwiązaniu zadawnionego sporu handlowego z czasów ZSRR, Pakistan i Rosja są na drodze do zintensyfikowania współpracy gospodarczej. W grudniu 2019 r. Rosja przedstawiła wiele ofert handlowych i inwestycyjnych, w szczególności w sektory o strategicznym dla obu państw znaczeniu, tj. energetykę, przemysł ciężki i wydobycie ropy i minerałów. Zainteresowane tymi sektorami są również Turcja, Katar i Zjednoczone Emiraty Arabskie. Niemniej, w sferze inwestycji strategicznych w Pakistanie dominują podmioty chińskie, które uzyskują niektóre kontrakty i koncesje w trybie bezprzetargowym. 

Do długoterminowych wyzwań dla dalszego rozwoju gospodarczego należą dostęp do szkolnictwa i jego jakość, niedorozwój infrastruktury, zawodność sieci elektrycznych, zależność od importu energii, kurczący się dostęp do wody i jakość pozostałych zasobów, a także kwestie korupcji i relacji politycznych i gospodarczych bazujących na patronacie i klanowości. 

Główne sektory gospodarki

Choć pod względem udziału w gospodarce Pakistanu rolnictwo ustępuje usługom i regularnie spada na wartości, to wytwarzając ok. 19% produktu krajowego brutto jest ono porównywalne z sektorem przemysłowym. To w połączeniu z faktem, że w rolnictwie zatrudnione jest ponad 41% populacji, oddaje prawdziwą skalę, pod wieloma względami wciąż rolniczego charakteru kraju. Najważniejszymi produktami rolymi są pszenica, ryż, bawełna, owoce i warzywa, tytoń oraz trzcina cukrowa. Pszenica jest stanowczo najważniejszym zbożem Pakistanu. Jego produkcja w kraju, rzędu 25-26 mln ton, jest porównywalna z całkowitą produkcją pszenicy Afryki czy Ameryki Południowej. Pakistan produkuje też znaczne ilości wołowiny i cielęciny, jednak głównie na użytek własny. Centrum pakistańskiego rolnictwa jest najludniejsza prowincja Pendżab.

Przemysł w Pakistanie już od ponad 20 lat stanowi ok. 20% PKB kraju. Tekstylia wciąz pozostają główną branżą przemysłu w Pakistanie, mają największy udział w eksporcie oraz stanowią podstawowe źródło walut zagranicznych. Ważnymi elementami są również: produkcja cementu, przetwórstwo oleju, produkcja nawozów, obróbka metali, górnictwo, chemikalia, oraz branża produkcji narzędzi chirurgicznych, w której Pakistan jest jednym z największych eksporterów świata.

Sektor usług stanowi ok. 61% PKB Pakistanu. Jego najważniejszą częścią składową pozostaje handel drobny jak i wielkogabarytowy, ale znaczny wkład wytwarzają także magazynowanie, finanse i transport. W kontekście usług należy wymienić szybko rosnący przemysł telekomunikacyjny, który od czasu deregulacji uległ znaczącemu rozwojowi, a w FY19 osiągnął przychody na poziomie 3,5 mld USD. Poprzez zachęty podatkowe, rząd stara się w podobny sposób zaktywizować powiązany sektor IT.

Tabela najważniejszych wskaźników makroekonomicznych (w trakcie rewizji)

Wyszczególnienie

     FY19     

     FY18     

PKB (mld PKR)

   

PKB na jednego mieszkańca (mld PKR)

 

 

Tempo wzrostu PKB (%)

   

Relacja deficytu/nadwyżki finansów publicznych do PKB w procentach

 

 

Relacja całkowitego długu publicznego do PKB w procentach

 

 

Stopa inflacji (indeks cen konsumpcyjnych CPI) w procentach

 

 

Stopa bezrobocia w procentach

 

 

Wartość obrotów handlu zagranicznego (w Euro lub USD)

 

 

Wartość eksportu (w Euro lub USD)

 

 

Wartość importu (w Euro lub USD)

 

 

Relacja deficytu/nadwyżki na rachunku obrotów bieżących bilansu płatniczego do PKB w procentach

 

 

Wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich w kraju urzędowania (w Euro lub USD)

 

 

Wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich kraju urzędowania za granicą (w Euro lub USD)

 

 

 

Handel zagraniczny

Podstawowym źródłem eksportu z Pakistanu są tekstylia, przede wszystkim ubrania, które z uwagi na swoją różnorodność oraz szeroką bazę produkcyjną w Pakistanie, stanowią ponad połowę eksportu tego kraju. Dodatkowo do dużych grup eksportowych należą nieprzetworzone produkty spożywcze (głównie ryż i owoce), przetworzone wyroby spożywcze (cukry), minerały i produkty pokrewne, wyroby ze skóry zwierzęcej i produkty chemiczne.

Najważniejszym importem Pakistanu wciąż pozostaje ropa, która wraz z innymi węglowodorami stanowi ponad 20% pakistańskiego importu. Ponadto, Pakistan sprowadza również znaczne ilości oleju palmowego, pojazdów mechanicznych, maszynerii elektrycznej, produktów chemicznych oraz półprzewodników i komputerów.

Do największych odbiorców pakistańskich produktów należą: UE, USA, Chiny i Afganistan, natomiast w imporcie do Pakistanu pierwsze miejsce zajmują Chiny, za nimi ZEA, UE i Arabia Saudyjska. Dużymi źródłami importu są też Japonia, Indonezja i Arabia Saudyjska, jednak dotyczy to wąskich kategorii produktów. 50% importu z Japonii stanowią samochody, 64% importu z Indonezji olej palmowy, zaś ponad 75% importu z Arabii Saudyjskiej to ropa i wyroby z niej pochodzące. 

Pod względem pakistańskiego importu, najważniejszymi partnerami handlowymi są:

  • Chiny - 26,1%
  • ZEA - 13,1%
  • USA - 4,9%
  • Arabia Saudyjska - 4,5%
  • Indonezja - 4,5%
  • Katar - 4,2%
  • Kuwejt - 2,6%

Pod względem pakistańskiego eksportu, najważniejszymi partnerami handlowymi są:

  • USA - 17,5%
  • Chiny - 8,4%
  • UK - 7,3%
  • Niemcy - 5,9%
  • ZEA - 5,0%
  • Holandia - 4,8%
  • Afganistan - 4,4%

Inwestycje zagraniczne

Głównym źródłem inwestycji zagranicznych w Pakistanie jest program CPEC - China Pakistan Economic Corridor - który jest częścią chińskiej inicjatywy Pasa i Szlaku. W ramach CPEC w Pakistanie powstaje szereg dużych inwestycji infrastrukturalnych, koncentrujących się na energetyce, transporcie drogowym i kolejowym oraz rozwoju portu w Gwadar. Najważniejszymi projektami energetycznymi są elektrownie węglowe w Sub, Qasim i Sahiwal, hydroelektrownie Karot i Kohala oraz linia transmisyjna z Matiari do Lahore. Największym projektem kolejowym jest linia ML-1, a drogowym budowa autostrady z Peszawaru do Karaczi. M.in. z uwagi na zaangażowanie w kwestii CPEC, w sferze inwestycji strategicznych w Pakistanie dominują podmioty chińskie, które uzyskują niektóre kontrakty i koncesje w trybie bezprzetargowym. 

Po rozwiązaniu zadawnionego sporu handlowego z czasów ZSRR, Pakistan i Rosja są na drodze do zintensyfikowania współpracy gospodarczej. W grudniu 2019 r. Rosja przedstawiła wiele ofert handlowych i inwestycyjnych, w szczególności w sektory o strategicznym dla obu państw znaczeniu, tj. energetykę, przemysł ciężki i wydobycie ropy i minerałów. Skala proponowanych projektów świadczy o znacznym potencjale Pakistanu w tych kwestiach. Zainteresowane tymi sektorami są również Turcja, Katar i Zjednoczone Emiraty Arabskie.

Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze gospodarczym

Najważniejsze organizacje i umowy gospodarcze, których członkiem jest Pakistan to

  • Południowo Azjatycki Obszar Wolnego Handlu (SAFTA),
  • wielostronne porozumienie podatkowe między państwami Południowoazjatyckiego Stowarzyszenia Współpracy Regionalnej (SAARC)
  • Światowa Organizacja Handlu (WTO)
  • Układ Ogólny w sprawie Taryf Celnych i Handlu (GATT)
  • Konwencja o Wzajemnej Pomocy Administracyjnej w Sprawach Podatkowych
  • Plan działań BEPS (dot. erozji podstawy opodatkowania i transferu zysków)

Stosunki gospodarcze z Unią Europejską

Unia Europejska jest największym odbiorcą pakistańskiego eksportu i największym partnerem handlowym Pakistanu (roczny obrót ponad 7,5 mld EUR, tj. ok. 20% pakistańskiej wymiany handlowej z zagranicą). Ponadto Unia jest jednym z największych dawców pomocy rozwojowej dla Pakistanu, co jednak nie przekłada się na jej pozycję polityczną. Główne priorytety UE wobec Pakistanu wyrażone są w tzw. „5-letnim Planie Zaangażowania”, którego celem jest dialog strategiczny z Islamabadem. Priorytetowe znaczenie ma wspieranie rządów prawa, demokracji i praw człowieka, w tym wolności religii i wyznania, praw kobiet oraz zniesienia kary śmierci.

Dwustronna współpraca gospodarcza

Gospodarcze umowy dwustronne

W 1975 r. w życie weszła umowa między Polską a Pakistanem o zapobieżeniu podwójnemu opodatkowaniu dochodu.

Również w 1975 r. podpisana została oraz weszła w życie umowa w sprawie morskiej żeglugi handlowej.

Dwustronna wymiana handlowa

Współpraca gospodarcza między Polską a Pakistanem nabiera tempa. W 2018 r. wartość obrotów handlowych przekroczyła próg 500 mln Euro, a ich trajektoria jest nadal rosnąca. Szczególnie znaczący jest obszar poszukiwań i wydobycia złóż gazu ziemnego w Pakistanie, w którym polskie przedsiębiorstwa z grupy PGNiG S.A. są zaangażowane już od ponad 20 lat.

Polska wsparła objęcie Pakistanu europejskim systemem preferencji celnych GSP+, wspierającym zrównoważony rozwój i dobre praktyki administracyjne poprzez znaczącą redukcję ceł unijnych. Dzięki temu programowi w latach 2013-19 eksport pakistańskich produktów do UE wzrósł o 50% – do poziomu 6,7 mld EUR, z czego 5 mld EUR przypada na wyroby przemysłu tekstylnego. 

Wymiana handlowa Polski z Pakistanem w mln USD, dane: INSIGOS/MR: 

 

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

EKSPORT

78,1

136,1

130,8

98,5

125,5

115,2

112,95

IMPORT

157,5

178,2

266,6

260

310

366,9

424,26

OBROTY

235,6

314,3

397,4

358,6

435,5

482,1

537,21

SALDO

-79,4

-42,1

-135,8

-161,5

-184,5

- 251,7

-311,3

 

W roku 2018 obroty handlowe z Pakistanem wzrosły o 11,4 % i wyniosły 537,21 mln USD. Bilans handlowy był ujemny – import z Pakistanu wyniósł 424,26 mln USD. Dominują w nim tekstylia (materiały i wyroby włókiennicze), a główni importerzy to sieci handlowe i znane marki odzieżowe zlecające szycie swych produktów w Pakistanie. Drugą co do wielkości grupą towarów w imporcie są wyroby skórzane. W 2018 r. eksport z Polski wyniósł 112,95 mln USD. Przeważały w nim wyroby nieszlachetne i wyroby z metali nieszlachetnych, urządzenia mechaniczne i elektryczne oraz produkty mineralne. Główni polscy eksporterzy to: Exalo Drilling S.A. (urządzenia wiertnicze), Alpino Poznań, Węglohut Rybnik (koks), Polcopper, Szalop. Trzecią pozycję w eksporcie z Polski w 2018 r. zajęły karty inteligentne z jednym lub więcej elektronicznymi układami scalonym, odpowiadając za eksport o wartości 8,4 mln USD, co pokazuje możliwości eksportu do Pakistanu również zaawansowanych technologicznie produktów i usług.

Wzajemne inwestycje

Aktualne działania o charakterze inwestycyjnym prowadzi Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo S.A., które realizuje koncesję wydobywczą w pakistańskiej prowincji Sindh na złoże Rehman w bloku koncesyjnym Kirthar, wraz z eksploatowanym już wcześniej przez PGNiG złożem Rizq.

Znaczące możliwości stwarza branża wydobywcza, energetyczna i gospodarki wodnej. Potencjalni inwestorzy muszą się jednak zmierzyć z konkurencją oferującą własne środki finansowania lub niskooprocentowane kredyty zewnętrzne. Zwiększenie polskiego eksportu do Pakistanu może dokonać się poprzez aktywizację branż, które znajdują się w priorytetach rozwojowych miejscowych władz, tj. głównie w przemyśle wydobywczym, energetyce i systemach irygacyjnych. Warto również wykorzystać potencjał polskich centrów badawczo-rozwojowych w powiązaniu z konkretnymi planami inwestycyjnymi polskich inwestorów.

Do głównych projektów polskiej pomocy rozwojowej zrealizowanych przez Ambasadę RP w Islamabadzie należą: utworzenie laboratorium audiologicznego w dystrykcie Dir oraz biblioteki w szkole w Dolinie Kaghan (prowincja Chajber Pachtunchwa), program edukacyjny w szkole podstawowej w Bari Imam (Islamabad) oraz projekt Energia dla obszarów wiejskich – dostarczenie mobilnych systemów solarnych dla lokalnej ludności i szkół w prowincji Sindh.

Dostęp do rynku

Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług

W opublikowanym w 2019 r. Index of Economic Freedom Pakistan plasuje się na 131. pozycji z wynikiem 55,0 – o 0,6 lepszym niż w roku poprzednim. Pogorszyły się wskaźniki swobody monetarnej i kondycji fiskalnej, ale poprawie uległy wydajność sądownictwa i ochrona praw własności. Wg IEF Pakistan jest na 32. z 43 pozycji w regionie Azji i Pacyfiku, co sugeruje warunki poniżej średniej światowej, jak i regionalnej.

W ostatnich latach miała miejsce poprawa niektórych aspektów swobody gospodarczej. Jednakże wcześniejsze dekady braku stabilności politycznej, konfliktów i niskiego poziomu inwestycji zagranicznych rzutowały na nieregularny wzrost, niedokapitalizowanie i słaby poziom uprzemysłowienia pakistańskiej gospodarki. Duża ingerencja państwa, restrykcyjne przepisy dot. inwestycji zagranicznych oraz silne zbiurokratyzowanie życia gospodarczego utrudniają powstawanie i wzrost przedsiębiorstw. Problemów przysparzają też kosztowne opóźnienia w sądownictwie, również w sprawach komercyjnych, a także kwestie bezpieczeństwa i korupcji oraz ochrona praw własności.

Przy generalnej, stopniowej poprawie sytuacji warunków przedsiębiorczych, nadal koszt spełnienia wymagań administracyjnych i uzyskania wszystkich wymaganych licencji pozostaje wysoki. Z tego powodu duża część siły roboczej nadal jest zatrudniona na część etatu w sektorze nieformalnym. Jednak w opublikowanym przez Bank Światowy zestawieniu ‘Ease of Doing Business 2020’, Pakistan zajął 108 miejsce, co jest znaczącą poprawą, bo aż o 28 pozycji względem roku poprzedniego. Największy postęp zanotowano w kwestii zakładania działalności gospodarczej, w której Pakistan przeskoczył aż 58 pozycji. Znaczy postęp miał też miejsce w kwestii wydawania pozwoleń na budowę, płacenia podatków czy dostępności energii elektrycznej. Problematyczne wciąż pozostaje uzyskanie kredytu i egzekwowanie kontraktów. Na rozwiązanie sporu handlowego trzeba czekać średnio 1071 dni i liczyć się z częstymi wezwaniami do sądu, na które część biorących udział może się nie stawić.

Z uwagi na duży deficyt handlowy Pakistan stara się promować eksport przy jednoczesnym hamowaniu importu. Stąd wynika obecność zarówno bezpośrednich jak i pośrednich subsydiów w formie rabatów celnych, zwrotów czy obniżonego podatku dochodowego. Z uwagi na jego czasochłonność, nie wszystkim rodzimym producentom udaje się jednak skorzystać z tego systemu. Proces ten najbardziej obciąża małe i średnie przedsiębiorstwa.

Ponadto, zagraniczni eksporterzy spotykają się z trudnościami z powodu nasilających się tendencji protekcjonistycznych, w tym: wprowadzonych w 2019 roku dodatkowych, trudnych do spełnienia wymagań dla towarów importowanych, m.in. wymogu szczegółowego etykietowania towarów w języku urdu, drukowania certyfikacji halal, czy opodatkowania niektórych produktów (np. serów żółtych) jako „artykuły luksusowe”.

W Pakistanie cła na produkty naliczane są ad valorem. W 2018 r. rząd ograniczył ilość kategorii celnych oraz zmniejszył najwyższą, która wcześniej wynosiła 25%. Obecnie istnieją cztery, tj. 3%, 11%, 16% i 20%, zaś na wiele produktów jest nałożone dodatkowe cło w wysokości 2%. Średnia wartość taryf w 2018 r. wynosiła 10.09%.Wyjątkiem z tego systemu są samochody, na które cło ustalone jest w formie bardzo wysokiej kwoty nominalnej, zależnej od rozmiaru silnika. Dodatkowo naliczany jest podatek od sprzedaży, podobny do VAT, w wysokości 17%. Wszystkie cła i inne opłaty muszą być uiszczone w PKR, nawet jeśli dla uniknięcia wahań spowodowanych inflacją niektóre sumy są wyliczone w USD.

Dostęp do rynku pracy

Pakistański rynek pracy jest otwarty dla obywateli UE, w tym Polski. Pakistańskie placówki dyplomatyczne wydają wizy pracownicze, które zazwyczaj mają okres ważności 1 roku. W Pakistanie konieczne jest coroczne przedłużenie tak uzyskanej wizy.

Nabywanie i wynajem nieruchomości

W trakcie aktualizacji.

System zamówień publicznych

W trakcie aktualizacji.

Różnice kulturowe w kontaktach biznesowych

Podawanie ręki na powitanie w Pakistanie zwykle odbywa się między mężczyznami, choć zauważyć można stopniowe rozluźnienie zasad w tej kwestii. Mimo wszystko, należy zwrócić szczególną uwagę w kontakcie biznesowym z kobietami i aby uniknąć nieporozumień, poczekać aż ta wyciągnie rękę, badź przyłoży ją do serca. Gest ten można odwzajemnić.

Zasadą generalnej etykiety jest planowanie spotkania na kilka tygodni wprzód. Pakistańczycy lubią być przygotowani na spotkania i rozplanowywać grafik z wyprzedzeniem. Ważnym jest też podanie wszelkich możliwych informacji, tj. kto będzie brał udział w spotkaniu, pozycje i tytuły tych osób oraz kwestie, które zostaną przedyskutowane. Szczególnie w sferze administracyjnej, sprawy są często przekładane, dlatego należy spodziewać się, że w dość krótkim terminie może nastąpić zmiana terminu spotkania.

Kluczowe w miejscowej kulturze biznesowej są też kontakty osobiste i poznanie kontrahenta. O ile cena i konkurencyjność produktu są jak najbardziej istotne, to często znaczną uwagę zwraca się również na atmosferę między firmami i ich przedstawicielami. Zdarzają się przypadki niezrozumienia, a sporadycznie także obrazy, gdy zachowanie partnera jest zbyt obcesowe. Pakistańczycy potrafią być bardzo życzliwi, co często nie jest zagrywką biznesową, a przejawem autentycznej gościnności. Przy nawiązaniu takiej formy znajomości, pakistański partner może być skłonny poprawić warunki negocjowanej umowy. Z drugiej strony, sytuacja odwrotna, czyli brak przedstawiciela na miejscu i nieznajomość osobista partnera biznesowego może utrudniać skuteczną finalizację kontraktów.

Przydatne kontakty i linki

Terminarz i zasięg branżowy imprez wystawienniczo-targowych
 
- www.ecgateway.net/ecgevents.htm
 
Wyszukiwarka firm pakistańskich
 - www.businesslist.pk/

Biuro Statystyczne Pakistanu – Rejestr Biznesowy
 - www.pbs.gov.pk/content/business-register
 
 Przetargi w Pakistanie
 - www.ppra.org.pk/dad_tenders.asp
- www.tenderserviceonline.com/
- www.tendersinfo.com/global-pakistan-tenders.php
- www.globaltenders.com/tenders-pakistan.php
 
 Administracja gospodarcza

- www.pakistan.gov.pk (Government of Pakistan)
- www.fbr.gov.pk (Federal Bureau of Revenue)
- www.commerce.gov.pk (Ministry of Commerce)
- www.mpnr.gov.pk ( Ministry of Petroleum and Natural Resources)
- www.privatisation.gov.pk (Ministry of Privatization and Investment)
- www.planningcommission.gov.pk (Ministry of Planning and Development)

Samorządy gospodarcze

- www.fpcci.com (Federation of Chamber of Commerce & Industry, Karachi)
- www.gcci.org.pk (Gujranwala Chamber of Commerce & Industry)
- www.icci.com.pk (Islamabad Chamber of Commerce & Industry)
- www.karachichamber.com (Chamber of Commerce & Industry, Karachi)
- wwwlcci.org.pk (Lahore Chamber of Commerce & Industry)
- www.rcci.org.pk (Rawalpindi Chamber of Commerce & Industry)
- www.scci.com.pk (Sialkot Chamber of Commerce & Industry)

Oficjalne strony o charakterze ekonomicznym

- www.sbp.org.pk (State Bank of Pakistan)
- www.pak.gov (Ministry of Information & Broadcasting)
- www.pakboi.gov.pk (Board of Investment)
- www.finance.gov.pk (Ministry of Finance & Revenue)
- www.secp.gov.pk (Securities & Exchange Commission of Pakistan)
- www.statpak.gov.pk (Federal Bureau of Statistics)
- www.pide.org.pk (Pakistan Institute of Development Economics)


Data aktualizacji: 04.2020