Prokuratura Krajowa

Postanowieniem z dnia 5 maja 2026 r. Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego, w składzie z udziałem Pawła Czubika, odrzuciła skargę nadzwyczajną Prokuratora Generalnego z dnia 17 września 2025 r. z uwagi na "wniesienie jej przez osobę nieuprawnioną" (sygn. II NSNc 141/25).

Skarga została podpisana przez Zastępcę Prokuratora Generalnego Jacka Bilewicza, działającego z upoważnienia Prokuratora Generalnego. Paweł Czubik uznał, że prokurator Jacek Bilewicz nie został skutecznie powołany na funkcję Zastępcy Prokuratora Generalnego, gdyż w procedurze powołania nie uzyskano opinii Prezydenta RP.

Postanowienie to oparto na błędnej wykładni art. 14 § 1 ustawy Prawo o prokuraturze. Przepis ten stanowi, że zastępców Prokuratora Generalnego powołuje Prezes Rady Ministrów na wniosek Prokuratora Generalnego, po uzyskaniu opinii Prezydenta RP.

Procedura

Pismem z 24 maja 2024 r. Prezes Rady Ministrów Donald Tusk, działając na wniosek Prokuratora Generalnego, zwrócił się do Prezydenta RP Andrzeja Dudy o zaopiniowanie kandydatury Jacka Bilewicza na stanowisko Zastępcy Prokuratora Generalnego. Jednocześnie wskazano, że stanowisko to pozostaje nieobsadzone.

Kancelaria Prezydenta RP odpowiedziała na powyższe pismo 21 czerwca 2024 r., nie przedstawiając jednak opinii Prezydenta w przedmiocie zgłoszonej kandydatury. Tym samym Prezydent RP nie skorzystał z przysługującego mu prawa do wyrażenia opinii.

W dniu 22 lipca 2024 r. Prezes Rady Ministrów powołał Jacka Bilewicza na stanowisko Zastępcy Prokuratora Generalnego.

Charakter opinii

Opinia Prezydenta RP w procedurze powoływania Zastępcy Prokuratora Generalnego nie ma charakteru wiążącego. Nie jest ona aktem, który tworzy stosunek prawny powołania. Nie jest również aktem urzędowym Prezydenta RP w rozumieniu art. 144 ust. 1 Konstytucji, dlatego też nie podlega kontrasygnacie.

W procedurze tej konieczne jest zasięgnięcie opinii Prezydenta. Prezydent może skorzystać ze swojego uprawnienia do wyrażenia opinii, ale nie musi. W niniejszej sprawie Prezydent RP z prawa tego nie skorzystał.

Opinia jest stanowiskiem Prezydenta, które może, ale nie musi zostać uwzględnione. Negatywna opinia Prezydenta RP nie blokuje powołania kandydata. Tym bardziej skutku takiego nie może wywoływać skorzystanie przez Prezydenta z prawa do nieprzedstawienia opinii.

Takie samo stanowisko wyraził Sąd Najwyższy m.in. w postanowieniu z dnia 27 listopada 2024 r., sygn. I KZP 6/24, wskazując, że dla oceny skuteczności powołania znaczenie ma wystąpienie przez Prezesa Rady Ministrów do Prezydenta RP o wyrażenie opinii. Przedstawienie opinii jest uprawnieniem Prezydenta, nie zaś jego obowiązkiem. Brak opinii Prezydenta RP można interpretować jako wyrażenie opinii negatywnej, co nie skutkuje wadliwością aktu powołania Zastępcy Prokuratora Generalnego.

Przyjęcie odmiennego stanowiska oznaczałoby, że Prezydent RP mógłby skutecznie zablokować powołanie na funkcję Zastępcy Prokuratora Generalnego poprzez nieprzedstawienie opinii. W praktyce oznaczałoby to, że do powołania Zastępcy Prokuratora Generalnego potrzebna byłaby nie tyle opinia, a zgoda Prezydenta RP. Taka wykładnia jest sprzeczna z art. 14 § 1 ustawy Prawo o prokuraturze, który wyraźnie odróżnia opinię (wymaganą przy powołaniu ZPG) od zgody (wymaganej przy odwołaniu): „Prokuratora Krajowego oraz pozostałych zastępców Prokuratora Generalnego powołuje się po uzyskaniu opinii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, a odwołuje za jego pisemną zgodą”.


prok. Przemysław Nowak
Rzecznik Prasowy
Prokuratury Krajowej