Prokuratura Krajowa

Wzrost przestępstw motywowanych uprzedzeniami, w tym kierowanych wobec osób innych narodowości, stanowi wyraźny sygnał narastających napięć społecznych. Równolegle obserwujemy brutalizację debaty publicznej oraz normalizację języka pogardy wobec różnych grup społecznych. Warto dodać, że jedną z głównych przestrzeni eskalacji nienawiści, dezinformacji i przemocy jest Internet.

Przestępstwa z nienawiści stanowią efekt stanu relacji społecznych, w których dehumanizacja przestaje być wyjątkiem. Jednocześnie niska skuteczność ścigania części spraw, a także rezygnacja wielu ofiar ze zgłaszania przestępstw wynikająca z braku zaufania do instytucji, wzmacniają poczucie bezkarności sprawców.

Zjawiska te osłabiają poczucie bezpieczeństwa grup szczególnie narażonych na tego rodzaju przestępczość oraz podważają zaufanie do państwa prawa, negatywnie wpływając na stabilność życia społecznego i jakość demokracji.

Państwo Polskie nie może i nie chce pozostawiać osób pokrzywdzonych bez wsparcia ani sprawców bez odpowiedzialności karnej. Zapewnienie bezpieczeństwa, równej ochrony prawnej oraz skutecznej reakcji na przestępstwa z nienawiści pozostaje jednym z kluczowych zobowiązań instytucji publicznych.

Reakcją na tę sytuację było wydanie przez Ministra Sprawiedliwości w dniu 4 lutego 2026 r. rozporządzenie określające właściwość wybranych jednostek organizacyjnych prokuratury w sprawach o przestępstwa motywowane uprzedzeniami, niezależnie od miejsca ich popełnienia. W ślad za tym Prokurator Generalny wydał w dniu 11 lutego 2026 r. zarządzenie Nr 4/26 w sprawie wyznaczenia prokuratorów do prowadzenia i nadzorowania postępowań o przestęsptwa motywowane uprzedzeniami 

Przyjęte rozwiązania spowodują, że sprawy z tej kategorii nie będą już trafiały do prokuratorów z wszystkich prokuratur rejonowych, lecz do wyspecjalizowanej grupy około 100 wyznaczonych prokuratorów działających w 49 prokuraturach rejonowych — po jednej w każdym okręgu, z wyjątkiem okręgu warszawskiego, w którym wyznaczono cztery jednostki rejonowe - oraz do Prokuratury Okręgowej w Warszawie, wskazanej jako wyspecjalizowana jednostka właściwa do prowadzenia najbardziej pracochłonnych i skomplikowanych sprawy. 

Wyznaczeni prokuratorzy będą doskonalić swoje kwalifikacje we współpracy z Krajową Szkołą Sądownictwa i Prokuratury, z udziałem specjalistów z rożnych dziedzin pozostających w związku z tą kategorią przestęspczości, w tym z zakresu informatyki śledczej, psychologii, ekstremizmu czy językoznawstwa. Trwają również prace nad przygotowaniem „Podręcznika metodologii prowadzenia postępowań o przestęsptwa motywowane uprzedzeniami”, adresowanego do prokuratorów, sędziów i funkcjonariuszy Policji. Źródłem podnoszenie poziomu i efektywności tych postępowań będzie także bieżąca analiza zakończonych spraw oraz wnioski z niej płynące. 

Wszystkie te działania stanowią istotny krok w kierunku profesjonalizacji organów ścigania oraz zwiększenia skuteczności reagowania na przestępstwa motywowane uprzedzeniami, w tym czyny określane jako tzw. mowa nienawiści.

prok. Anna Adamiak
Rzecznik Prasowy
Prokuratora Generalnego